Trái phiếu doanh nghiệp quý I/2026: Quy mô phát hành tăng nhưng chưa phục hồi rõ ràng

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang bước vào một giai đoạn mang tính sàng lọc rõ rệt.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý I/2026 vận động trong trạng thái “hai mặt”: phát hành chưa phục hồi khi doanh nghiệp còn thận trọng trước môi trường tín nhiệm, trong khi rủi ro tín dụng cải thiện rõ, với tỷ lệ chậm trả giảm và thu hồi nợ tăng. Tuy nhiên, áp lực đáo hạn gia tăng trong bối cảnh chi phí vốn cao khiến triển vọng vẫn nhạy cảm và thị trường bước vào giai đoạn sàng lọc rõ rệt.

Quy mô phát hành trái phiếu doanh nghiệp khiêm tốn

Trong quý I/2026, thị trường trái phiếu doanh nghiệp ghi nhận 17 đợt phát hành mới với tổng giá trị 30.600 tỷ đồng, tăng 22% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, xét về bản chất, mức tăng này chưa phản ánh một chu kỳ phục hồi mạnh, khi quy mô phát hành vẫn tương đối khiêm tốn và hoạt động huy động vốn chưa thực sự sôi động.

Yếu tố mùa vụ, đặc biệt là kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài, phần nào lý giải sự trầm lắng của thị trường trong giai đoạn đầu năm. Tuy nhiên, nguyên nhân quan trọng hơn nằm ở tâm lý thận trọng của các tổ chức phát hành trong bối cảnh môi trường tín nhiệm chưa hoàn toàn ổn định. Nhiều doanh nghiệp lựa chọn trì hoãn kế hoạch phát hành để chờ phê duyệt kế hoạch kinh doanh năm, đồng thời cân nhắc kỹ hơn về chi phí vốn và triển vọng dòng tiền.

Cơ cấu phát hành tiếp tục cho thấy sự tập trung cao vào nhóm ngành bất động sản, với tỷ trọng khoảng 53% tổng giá trị phát hành mới. Nổi bật trong quý là thương vụ phát hành quy mô lớn của Công ty TNHH Đầu tư Marina Center với giá trị khoảng 10.200 tỷ đồng. Điều này phản ánh nhu cầu vốn vẫn rất lớn của khu vực bất động sản, dù lĩnh vực này vẫn đang trong quá trình tái cấu trúc và đối mặt với nhiều thách thức về thanh khoản.

Bên cạnh đó, nhóm ngân hàng tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong thị trường, không chỉ với tư cách là bên phát hành mà còn là lực lượng tạo thanh khoản trên thị trường thứ cấp. Một điểm đáng chú ý là cơ cấu giữa phát hành riêng lẻ và phát hành ra công chúng trong quý I/2026 đã trở nên cân bằng hơn. Các ngân hàng duy trì xu hướng phát hành ra công chúng nhằm mở rộng cơ sở nhà đầu tư, trong khi một số doanh nghiệp phi ngân hàng, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng và nông nghiệp, cũng bắt đầu quay lại kênh này sau thời gian gián đoạn.

Xét về đặc điểm trái phiếu phát hành, kỳ hạn trung và dài hạn vẫn chiếm ưu thế, trong đó nhóm kỳ hạn từ 5-10 năm chiếm khoảng 69% tổng giá trị phát hành. Điều này cho thấy doanh nghiệp có xu hướng kéo dài thời gian vay nhằm giảm áp lực đáo hạn trong ngắn hạn. Tuy nhiên, đi kèm với đó là chi phí vốn ở mức cao, khi lãi suất coupon chủ yếu nằm trong khoảng 7-10% và trên 10%.

Trong bối cảnh niềm tin thị trường chưa hoàn toàn phục hồi, điều khoản tài sản bảo đảm tiếp tục đóng vai trò quan trọng. Trái phiếu có tài sản bảo đảm vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể và được nhà đầu tư ưu tiên, đặc biệt với các doanh nghiệp bất động sản. Điều này cho thấy mức độ thận trọng của nhà đầu tư vẫn còn lớn, khi họ ưu tiên các cấu trúc đầu tư có mức độ bảo vệ cao hơn.

Trái phiếu doanh nghiệp: Tỷ lệ chậm trả về gần 0%, chất lượng tín dụng cải thiện

Trái ngược với sự trầm lắng của hoạt động phát hành, các chỉ báo về chất lượng tín dụng trong quý I/2026 lại cho thấy sự cải thiện rõ rệt. Trong toàn quý, thị trường chỉ ghi nhận một trường hợp chậm trả mới, liên quan đến trái phiếu của CTCP Thủy điện Thuận Hòa Hà Giang. Đáng chú ý, nghĩa vụ thanh toán đã được thực hiện đầy đủ chỉ trong vòng khoảng một tuần, qua đó giúp tỷ lệ chậm trả mới phát sinh giảm về gần mức 0%.

So với mức 0,2% cùng kỳ năm 2025, sự cải thiện này phản ánh áp lực tín dụng hệ thống đã hạ nhiệt đáng kể. Đây là tín hiệu tích cực sau giai đoạn thị trường phải đối mặt với nhiều trường hợp chậm trả tập trung ở các doanh nghiệp bất động sản và xây dựng.

Bên cạnh việc hạn chế phát sinh mới, hoạt động xử lý các khoản nợ chậm trả cũng được đẩy mạnh trong quý I/2026. Giá trị thu hồi đạt khoảng 5.000 tỷ đồng, nâng tỷ lệ thu hồi lũy kế lên khoảng 46%, cao hơn so với mức 33% cùng kỳ năm trước và 44% vào cuối năm 2025. Điều này cho thấy tiến độ xử lý nợ đang được cải thiện và niềm tin thị trường từng bước được củng cố.

Tuy nhiên, quá trình xử lý nợ vẫn mang tính tập trung cao, chủ yếu diễn ra ở nhóm doanh nghiệp bất động sản và xây dựng. Đáng chú ý là các tổ chức phát hành thuộc hệ sinh thái của Novaland, Phúc Khang và Sunshine - những đơn vị từng chịu áp lực lớn trong giai đoạn trước. Điều này cho thấy rủi ro chưa hoàn toàn biến mất mà đang được xử lý dần thông qua các biện pháp như thanh toán từng phần, kéo dài kỳ hạn hoặc tái cấu trúc nghĩa vụ nợ.

Một yếu tố quan trọng khác là sự khác biệt về khả năng thu hồi theo điều khoản trái phiếu. Các trái phiếu có tài sản bảo đảm nhìn chung có tỷ lệ thu hồi tốt hơn, trong khi các trái phiếu không có tài sản bảo đảm vẫn đối mặt với nhiều khó khăn hơn trong quá trình xử lý. Điều này tiếp tục khẳng định vai trò của tài sản bảo đảm trong việc giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư.

Song song với cải thiện tín dụng, thanh khoản thị trường thứ cấp tiếp tục duy trì ở mức cao. Giá trị giao dịch bình quân đạt khoảng 8.200 tỷ đồng/ngày, tăng 64% so với cùng kỳ năm trước. Hoạt động giao dịch đạt đỉnh trong tháng 1 với giá trị vượt 10.000 tỷ đồng/ngày, trước khi giảm dần trong các tháng tiếp theo, cho thấy xu hướng hạ nhiệt sau giai đoạn sôi động đầu năm.

Các tổ chức phát hành có trái phiếu được giao dịch nhiều nhất tiếp tục là những tên tuổi lớn như HDBank, Vinhomes, VIB và Vingroup, phản ánh xu hướng nhà đầu tư ưu tiên các doanh nghiệp có quy mô lớn và hồ sơ tín dụng tốt. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu, đặc biệt ở nhóm ngân hàng có mức tín nhiệm “trên trung bình”, có xu hướng tăng lên, phù hợp với xu hướng chung của mặt bằng lãi suất trên thị trường.

Trái phiếu doanh nghiệp: Áp lực đáo hạn gia tăng trong bối cảnh lãi suất cao

Dù chất lượng tín dụng cải thiện, thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với áp lực đáng kể trong giai đoạn tới, đặc biệt là khối lượng trái phiếu đáo hạn lớn trong giai đoạn 2026-2027. Theo dữ liệu, giá trị đáo hạn trong quý II/2026 ước khoảng 54.000 tỷ đồng và có thể lên tới 83.000 tỷ đồng trong quý IV/2026. Sang năm 2027, áp lực này dự kiến tiếp tục duy trì ở mức cao.

Áp lực đáo hạn không chỉ tập trung ở các doanh nghiệp yếu mà còn bao gồm nhiều tổ chức phát hành lớn. Trong nhóm ngân hàng, ACB, Sacombank và LPBank là những đơn vị có giá trị đáo hạn lớn trong năm 2026. Ở nhóm phi ngân hàng, các doanh nghiệp như Vingroup, Vinhomes và Vietjet cũng đối mặt với khối lượng trái phiếu đáo hạn đáng kể.

Trong bối cảnh này, khả năng tái cấp vốn trở thành yếu tố then chốt. Tuy nhiên, môi trường vĩ mô hiện nay đang đặt ra nhiều thách thức. Xung đột Mỹ - Iran có thể làm gia tăng giá năng lượng, tạo áp lực lên lạm phát và hạn chế dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ. Điều này khiến mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao, kéo theo chi phí huy động vốn gia tăng.

Hệ quả là doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực kép: chi phí phát hành tăng trong khi nhu cầu đầu tư và khả năng hấp thụ vốn của thị trường có thể suy giảm. Đồng thời, nhà đầu tư cũng trở nên thận trọng hơn, yêu cầu mức bù rủi ro cao hơn, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có hồ sơ tín dụng yếu.

Trong bối cảnh đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang bước vào một giai đoạn mang tính sàng lọc rõ rệt. Những doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững chắc, dòng tiền ổn định và khả năng tiếp cận thị trường vốn đa dạng sẽ có lợi thế trong việc vượt qua áp lực đáo hạn. Ngược lại, các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào tái cấp vốn và có khả năng thanh khoản hạn chế sẽ tiếp tục đối mặt với rủi ro cao hơn.