Thu thập thông tin khách VIP để đánh giá rủi ro của tổ chức tín dụng

Dự thảo Thông tư hướng tới kết hợp giám sát tuân thủ với giám sát trên cơ sở rủi ro. Ảnh: AI

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa có thông tin làm rõ một số nội dung liên quan đến dự thảo Thông tư quy định về trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ, hoạt động ngân hàng đang được cơ quan này công bố lấy ý kiến.

Trước một số thông tin về việc khách hàng VIP, khách hàng ưu tiên hay lãnh đạo ngân hàng sẽ được đưa vào diện giám sát, theo dõi riêng về phòng, chống rửa tiền, Ngân hàng Nhà nước khẳng định, căn cứ dự thảo Thông tư, đối tượng giám sát là các đối tượng báo cáo như tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức trung gian thanh toán... Đây là các pháp nhân, hoàn toàn không phải cá nhân khách hàng hay cá nhân lãnh đạo ngân hàng.

Đối với việc thu thập thông tin về cơ cấu tổ chức, mô hình quản trị, điều hành, kiểm soát, bao gồm thông tin về hội đồng quản trị, ban giám đốc, ban kiểm soát, cổ đông lớn, tỷ lệ sở hữu, quy mô vốn..., Ngân hàng Nhà nước cho biết, đây là những thông tin cơ bản, tổng quan phục vụ giám sát và đánh giá tổ chức tín dụng.

Các ngân hàng hiện cũng đã có trách nhiệm báo cáo những thông tin này trong báo cáo giám sát an toàn vi mô theo Thông tư số 08/2022/TT-NHNN, Luật Các tổ chức tín dụng và pháp luật về chứng khoán.

Một nội dung khác được Ngân hàng Nhà nước làm rõ là việc thu thập số liệu về các nhóm khách hàng.

Theo dự thảo, tổ chức tín dụng có trách nhiệm báo cáo tổng số lượng khách hàng, phân tách theo các đặc điểm khác nhau như khách hàng cá nhân, khách hàng tổ chức, khách VIP và khách hàng là doanh nghiệp hoạt động trong một số lĩnh vực được phân loại phục vụ mục đích giám sát phòng, chống rửa tiền.

Các lĩnh vực này gồm cung cấp dịch vụ chuyển tiền, kinh doanh ngoại tệ, sòng bạc, bất động sản, kinh doanh kim loại quý, đá quý và trang sức...

Theo Ngân hàng Nhà nước, thông tin cần báo cáo và cách phân loại được xây dựng trên cơ sở phương pháp luận, khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nhằm phục vụ đánh giá mức độ rủi ro của tổ chức tín dụng xuất phát từ đặc điểm hoạt động kinh doanh và khách hàng.

Đáng chú ý, Ngân hàng Nhà nước khẳng định, việc thu thập các số liệu này không phải để giám sát hoặc lập danh sách theo dõi riêng khách VIP, người có chức vụ chính trị (PEP), khách hàng ưu tiên hay khách hàng thuộc những lĩnh vực có rủi ro.

“Các thông tin về khách hàng, cổ đông, người quản lý và các chủ thể liên quan được thu thập làm dữ liệu đầu vào để phân tích, đánh giá bức tranh rủi ro tổng thể của đối tượng báo cáo, không có nghĩa các chủ thể này trở thành đối tượng giám sát riêng hoặc được mặc định là có rủi ro, vi phạm quy định về phòng, chống rửa tiền”, thông cáo của Ngân hàng Nhà nước nêu rõ.

Đồng thời khẳng định dự thảo Thông tư không mở rộng thêm bất kỳ “đối tượng báo cáo” hay “đối tượng giám sát” nào so với Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022. Dự thảo chỉ quy định trình tự, thủ tục nghiệp vụ giám sát của Ngân hàng Nhà nước đối với các tổ chức thuộc phạm vi quản lý.

Theo thông tin của Ngân hàng Nhà nước về việc hoàn thiện khuôn khổ giám sát phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực ngân hàng, dự thảo Thông tư hướng tới kết hợp giám sát tuân thủ với giám sát trên cơ sở rủi ro.

Cụ thể, cơ quan giám sát sẽ sử dụng phương pháp, công cụ chấm điểm rủi ro để phân tích, đánh giá đối tượng giám sát dựa trên các yếu tố như rủi ro cấu trúc; rủi ro cố hữu từ khách hàng, sản phẩm, kênh phân phối, địa lý; cùng năng lực kiểm soát, phòng ngừa rủi ro nội bộ.

Trên cơ sở điểm rủi ro, tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được xếp theo ba mức thấp, trung bình và cao. Kết quả này là một trong những căn cứ để xác định đối tượng, tần suất, nội dung giám sát và phân bổ nguồn lực thanh tra, kiểm tra.

Theo dự thảo, đối tượng có mức độ rủi ro cao có thể phải áp dụng các biện pháp tăng cường như cập nhật đánh giá rủi ro, hoàn thiện quy trình nội bộ, tăng nguồn lực và công nghệ, tăng tần suất kiểm soát nội bộ. Cơ quan quản lý cũng có thể tăng cường giám sát từ xa, yêu cầu cung cấp thông tin với tần suất cao hơn, cảnh báo, khuyến nghị hoặc đề xuất thanh tra, kiểm tra.

Ngược lại, đối tượng có mức độ rủi ro thấp có thể được xem xét giảm tần suất hoặc thời gian thanh tra, kiểm tra; chuyển trọng tâm sang giám sát từ xa và giảm tần suất làm việc trực tiếp. Tuy nhiên, việc áp dụng biện pháp giảm nhẹ không miễn trừ trách nhiệm thực hiện các quy định pháp luật về phòng, chống rửa tiền.

Ngân hàng Nhà nước cho biết, việc kết hợp giám sát tuân thủ và giám sát trên cơ sở rủi ro nhằm bảo đảm mức độ thanh tra, giám sát tương xứng với mức độ rủi ro, thay vì áp dụng các biện pháp thanh tra, kiểm tra đồng đều, dàn trải.

Thực tế, quy trình thu thập thông tin, chấm điểm rủi ro và thực hiện thanh tra, giám sát phòng, chống rửa tiền đã được triển khai trong gần hai năm. Theo Ngân hàng Nhà nước, quá trình triển khai từ thí điểm quy mô nhỏ đến mở rộng toàn hệ thống có sự phối hợp với gần 100 đối tượng báo cáo là các ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam.