Thoái vốn nhà nước - Cơ hội đầu tư từ quá trình tái định giá doanh nghiệp

Thoái vốn doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2026-2030 được thị trường chứng khoán quan tâm.

Điều gì tạo nên một chu kỳ tái định giá?

Đối với thị trường chứng khoán, quá trình thoái vốn doanh nghiệp nhà nước chưa bao giờ chỉ là những thương vụ bán vốn quy mô lớn. Nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn đến những thay đổi có thể diễn ra sau khi cơ cấu sở hữu được điều chỉnh. Nếu doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn, minh bạch hơn và thu hút được dòng vốn mới, quá trình thoái vốn sẽ mở ra cơ hội tái định giá doanh nghiệp

Kỳ vọng này xuất phát từ định hướng cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2026-2030. Theo các quy định mới về quản lý, đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp và tiêu chí phân loại doanh nghiệp thực hiện cơ cấu lại vốn nhà nước giai đoạn 2026-2030, việc rà soát tỷ lệ nắm giữ vốn của Nhà nước sẽ tạo thêm dư địa để thực hiện cổ phần hóa, thoái vốn tại những doanh nghiệp không cần tiếp tục nắm giữ chi phối. Tuy nhiên, mục tiêu của giai đoạn mới không dừng ở việc giảm tỷ lệ sở hữu, mà hướng tới nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, cải thiện quản trị và phát huy vai trò của doanh nghiệp trong cơ chế thị trường.

Từ góc độ đầu tư, Chứng khoán VNDirect cho rằng chính những thay đổi sau thoái vốn mới là yếu tố quyết định khả năng tái định giá doanh nghiệp. Theo tổ chức này, quá trình đó được hình thành từ một chuỗi tác động liên hoàn, thay vì chỉ đến từ bản thân hoạt động bán vốn. Khi cơ cấu cổ đông trở nên đa dạng hơn, doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận các chuẩn mực quản trị hiện đại, nâng cao tính minh bạch và tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực. Đây là nền tảng để cải thiện hiệu quả hoạt động, nâng cao các chỉ tiêu sinh lời và tạo tăng trưởng lợi nhuận bền vững.

Nguồn: Chứng khoán VNDIRECT.

Song song với đó là gia tăng sức hấp dẫn của cổ phiếu. Việc giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước thường kéo theo lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) tăng lên, qua đó cải thiện thanh khoản và mở rộng khả năng đáp ứng tiêu chí của các bộ chỉ số trong nước cũng như quốc tế. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp vốn hóa lớn nhưng nhiều năm có tỷ lệ cổ phiếu lưu hành tự do ở mức thấp.

Theo VNDirect, khi quản trị, hiệu quả hoạt động và thanh khoản cùng được cải thiện, doanh nghiệp sẽ có thêm cơ hội thu hút dòng vốn mới từ nhà đầu tư chiến lược, các quỹ đầu tư chủ động, ETF và dòng vốn nước ngoài. Chính chuỗi tác động này tạo nền tảng cho quá trình tái định giá doanh nghiệp - điều mà thị trường kỳ vọng nhất ở một chu kỳ thoái vốn mới.

Những doanh nghiệp nào đứng trước cơ hội tái định giá?

Không phải mọi doanh nghiệp có vốn nhà nước đều có cơ hội được tái định giá như nhau khi quá trình thoái vốn được thúc đẩy. Theo phân tích của VNDirect, những doanh nghiệp được lựa chọn đều có điểm chung là còn dư địa cải thiện định giá thông qua thay đổi cơ cấu sở hữu, khai thác giá trị tài sản hoặc mở rộng khả năng thu hút dòng vốn đầu tư.

Công ty Cổ phần Nhựa Thiếu niên Tiền Phong (NTP) là trường hợp đáng chú ý nhờ dư địa gia tăng lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng. Hiện Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) vẫn nắm giữ 37,1% vốn điều lệ. Nếu lộ trình thoái vốn tiếp tục được triển khai, lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng sẽ tăng lên đáng kể, qua đó cải thiện thanh khoản và mở rộng cơ hội thu hút nhà đầu tư chiến lược. Với thị trường, đây là yếu tố quan trọng bởi những doanh nghiệp có free-float thấp thường khó thu hút dòng vốn tổ chức, dù nền tảng kinh doanh không yếu.

Trong khi đó, Tổng Công ty Viglacera - CTCP (VGC) và Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (GVR) lại đại diện cho câu chuyện định giá lại giá trị tài sản. Điểm đáng chú ý của hai doanh nghiệp này là sở hữu quỹ khu công nghiệp, bất động sản và quỹ đất có quy mô lớn nhưng giá trị chưa được phản ánh đầy đủ vào mặt bằng định giá hiện nay. Nếu tiến trình cơ cấu vốn được triển khai, cùng với những thay đổi về quản trị và hiệu quả hoạt động, đây có thể là nhóm doanh nghiệp được thị trường nhìn nhận lại giá trị nội tại.

Đối với Tập đoàn Bảo Việt (BVH) và Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (PLX), dư địa tái định giá đến từ khả năng mở rộng không gian cho nhà đầu tư chiến lược khi tỷ lệ sở hữu nhà nước được điều chỉnh. Việc đa dạng hóa cơ cấu cổ đông không chỉ bổ sung nguồn lực tài chính mà còn tạo điều kiện cải thiện quản trị doanh nghiệp, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động và sức hấp dẫn của cổ phiếu đối với dòng vốn dài hạn.

Ở nhóm năng lượng, Tổng Công ty Khí Việt Nam - CTCP (GAS) và Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) được đánh giá có tiềm năng hưởng lợi nhờ quy mô vốn hóa lớn trong khi tỷ lệ sở hữu nhà nước vẫn ở mức rất cao. Bất kỳ bước tiến nào trong lộ trình giảm tỷ lệ sở hữu cũng có thể trở thành chất xúc tác để thị trường đánh giá lại giá trị của hai doanh nghiệp đầu ngành, nhất là trong bối cảnh nhu cầu của các quỹ đầu tư đối với nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn tiếp tục gia tăng.

Dẫu vậy, danh sách trên không đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp sẽ sớm được đưa vào kế hoạch thoái vốn. Đây là những doanh nghiệp được đánh giá có dư địa tái định giá nếu tiến trình cơ cấu vốn nhà nước được triển khai theo đúng định hướng, thay vì là danh sách thoái vốn đã được phê duyệt.

Ở góc độ thị trường, đó cũng là điểm đáng chú ý nhất của câu chuyện thoái vốn doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2026-2030. Thực tế, thị trường chứng khoán không thiếu những thương vụ thoái vốn. Điều còn thiếu là những thương vụ đủ lớn để tạo ra sự thay đổi thực chất về quản trị công ty và chất lượng doanh nghiệp. Chỉ khi quá trình cơ cấu vốn đi cùng cải cách quản trị, câu chuyện thoái vốn mới có thể chuyển hóa thành câu chuyện tái định giá - điều mà thị trường chứng khoán đã chờ đợi nhiều năm qua.