 |
| TP. Hồ Chí Minh được định vị là thành phố dịch vụ - công nghiệp hiện đại, đầu tàu về kinh tế số, xã hội số, trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, văn hoá, giáo dục, khoa học - công nghệ của cả nước, có vị thế nổi trội trong khu vực Đông Nam Á. |
Sau 51 năm non sông thu về một dải, TP. Hồ Chí Minh luôn giữ vững vị thế trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, đóng góp tỷ trọng cao vào GDP, đồng thời là điểm hội tụ của dòng vốn, công nghệ và lực lượng lao động chất lượng cao. Trong bối cảnh phát triển mới, vai trò của Thành phố còn phải trở thành trung tâm dẫn dắt, kiến tạo và lan tỏa phát triển. TP. Hồ Chí Minh đang có “thiên thời - địa lợi - nhân hòa” mở ra một cơ hội đặc biệt để Thành phố bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
TP. Hồ Chí Minh trở thành thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình, năng động sáng tạo, có nguồn nhân lực chất lượng cao; là thành phố dịch vụ - công nghiệp hiện đại, đầu tàu về kinh tế số, xã hội số, trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, văn hoá, giáo dục, khoa học - công nghệ của cả nước, hội nhập quốc tế sâu rộng, có vị thế nổi trội trong khu vực Đông Nam Á.
“Thiên thời” khi thể chế mở đường
Sau ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước cùng với cả nước bước vào thời kỳ xây dựng và phát triển đất nước, TP. Hồ Chí Minh - đô thị lớn nhất phía Nam từng bước được hồi sinh, phát triển. Hơn nửa thế kỷ qua, TP. Hồ Chí Minh luôn giữ vai trò đầu tàu kinh tế, trung tâm thương mại - dịch vụ lớn nhất cả nước, hàng năm đóng góp khoảng 20-23% GDP và gần 25-27% tổng thu ngân sách quốc gia.
Năm 2025, với vị thế và diện mạo mới khi hợp nhất với tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP. Hồ Chí Minh đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Quy mô kinh tế của Thành phố đạt 3,3 triệu tỷ đồng, đóng góp 23,5% GDP. Thu ngân sách nhà nước lần đầu tiên vượt mốc 800.000 tỷ đồng; thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đạt 8,1 tỷ USD. Đặc biệt, thu nhập bình quân đầu người của Thành phố đạt 8.894 USD, cao gấp 1,7 lần mức bình quân chung của cả nước.
Có được những kết quả trên, ngoài nỗ lực của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thành phố, TP. Hồ Chí Minh còn gặp “thiên thời” với những quy định, thể chế đặc biệt của Đảng, Nhà nước đã thổi luồng gió mới tạo thêm sức mạnh vươn mình cho Thành phố năng động.
Ngày 30/12/2022, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 31-NQ/TW về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TP. Hồ Chí Minh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết nhận định, sau 10 năm thực hiện Nghị quyết số 16-NQ/TW của Bộ Chính trị khoá XI, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân TP. Hồ Chí Minh đã nỗ lực phấn đấu đạt được nhiều thành tựu rất quan trọng trên các lĩnh vực. Thành phố tiếp tục là động lực, đầu tàu, dẫn dắt trong vai trò của một trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, thương mại, văn hoá, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục - đào tạo của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước, là cửa ngõ quan trọng kết nối với khu vực và thế giới.
Nghị quyết số 31-NQ/TW cũng đưa ra những mục tiêu cụ thể đến năm 2030: TP. Hồ Chí Minh trở thành thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình, năng động sáng tạo, có nguồn nhân lực chất lượng cao; là thành phố dịch vụ - công nghiệp hiện đại, đầu tàu về kinh tế số, xã hội số, trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, văn hoá, giáo dục, khoa học - công nghệ của cả nước, hội nhập quốc tế sâu rộng, có vị thế nổi trội trong khu vực Đông Nam Á. Tầm nhìn đến năm 2045: TP. Hồ Chí Minh phát triển ngang tầm các đô thị lớn trên thế giới, trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, dịch vụ của châu Á...
Cùng với đó, Quốc hội khóa XV cũng ban hành Nghị quyết số 98/2023/QH15 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. Hồ Chí Minh; Nghị quyết số 260/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 98/2023/QH15 đã tăng cường phân cấp, phân quyền và tạo đột phá chính sách đặc thù cho TP. Hồ Chí Minh. Các thể chế được xem như “thiên thời” này đã mở ra một không gian chính sách mới - nơi Thành phố được trao nhiều quyền chủ động hơn trong quản lý tài chính, đầu tư và tổ chức bộ máy… để phát huy thế mạnh của Thành phố đầu tàu kinh tế cả nước.
Theo PGS. TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội khóa XVI, chính từ thực tiễn năng động của Thành phố, nhiều sáng kiến kinh tế đã được hình thành, sau đó lan tỏa ra cả nước. TP. Hồ Chí Minh luôn giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước, là trung tâm lớn về tài chính, thương mại, dịch vụ, y tế, giáo dục và văn hóa. Nhiều mô hình tiên phong của thành phố đã lan tỏa ra cả nước, tiêu biểu như phát triển kinh tế tư nhân, thị trường tài chính - ngân hàng. Suốt 40 năm qua, TP. Hồ Chí Minh luôn là địa phương năng động, sáng tạo, đi đầu trong việc thử nghiệm các mô hình mới, cách làm mới, góp phần quan trọng vào quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường. Điều đó cho thấy, TP. Hồ Chí Minh không chỉ là trung tâm kinh tế, mà còn là nơi “thử nghiệm” và “ươm mầm” cho những cải cách thể chế.
 |
| Giai đoạn 2026 - 2030, TP. Hồ Chí Minh sẽ triển khai 11 tuyến đường sắt đô thị. Trong ảnh: Tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên chính thức vận hành thương mại, đón khách vào ngày 22/12/2024. Đây là tuyến đường sắt đô thị đầu tiên của thành phố với tổng chiều dài 19,7 km. |
“Địa lợi” với không gian phát triển mới
Nếu thể chế được xem như “thiên thời” là điều kiện cần, thì không gian phát triển mới lại là “địa lợi”, điều kiện đủ để hiện thực hóa các cơ hội. Trong những năm gần đây, cùng với xu hướng tăng cường liên kết vùng, TP. Hồ Chí Minh ngày càng khẳng định vai trò là trung tâm kết nối của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Hệ thống cảng biển sân bay, mạng lưới logistics cùng các hành lang kinh tế liên vùng đã tạo nên một cấu trúc kết nối đa chiều, giúp Thành phố duy trì lợi thế cạnh tranh trong khu vực.
Sau sáp nhập, TP. Hồ Chí Minh đang được tái định vị theo mô hình đa cực, từ trung tâm tài chính - thương mại, cực đổi mới sáng tạo phía Đông, hành lang logistics - kinh tế biển phía Nam, đến vành đai công nghiệp và sinh thái ở phía Bắc và phía Tây, tất cả đang hợp thành một cấu trúc phát triển mới. Theo TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright Việt Nam, Thành phố có cơ hội phát huy lợi thế nền kinh tế đại dương gắn với hệ thống cảng Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ, dịch vụ hàng hải, thương mại quốc tế… Các lĩnh vực như vận tải thông minh, dịch vụ cảng giá trị gia tăng, kinh tế biển gắn với chuyển đổi xanh… vẫn còn rất nhiều tiềm năng.
Đặc biệt, sau sáp nhập, TP. Hồ Chí Minh không chỉ tổ chức lại nội tại theo mô hình đa cực, mà còn mở rộng trục liên kết chiến lược với các cực tăng trưởng lân cận, hình thành mạng lưới giao thương đa hướng - đa phương thức. Từ hành lang hàng không gắn với sân bay Long Thành, trục thương mại biên giới qua cửa khẩu Mộc Bài, đến chuỗi logistics - cảng biển quốc tế Long An và Đồng bằng sông Cửu Long, một mạng lưới giao thương đa phương thức đang dần hình thành. Trong cấu trúc đó, TP. Hồ Chí Minh không chỉ là điểm đến của các dòng chảy kinh tế, mà đang trở thành trung tâm tổ chức, điều phối và lan tỏa giá trị cho toàn bộ vùng kinh tế phía Nam.
Thành phố đã và đang hoàn thiện các trục giao thông hướng tâm kết hợp với hệ thống đường vành đai 2, 3, 4, đồng thời phát triển các tuyến cao tốc liên vùng như TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài, TP. Hồ Chí Minh - Chơn Thành, qua đó tăng cường kết nối với khu vực Đông Nam Bộ và mở rộng không gian phát triển. Đầu năm 2026, thành phố đồng loạt khởi công các dự án quy mô lớn gồm tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương), cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2. Theo kế hoạch, giai đoạn 2026 - 2030, TP. Hồ Chí Minh sẽ triển khai 77 dự án hạ tầng với tổng vốn đầu tư khoảng 1,8 triệu tỷ đồng, bao gồm 11 tuyến đường sắt đô thị, 51 dự án đường bộ…
“Nhân hòa”- Động lực thúc đẩy đầu tàu kinh tế
Tinh thần năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm đã trở thành một “thương hiệu” đặc trưng của TP. Hồ Chí Minh. Đây không chỉ là giá trị văn hóa, mà còn là một nguồn lực phát triển thực sự, giúp Thành phố thích ứng nhanh với những biến động của nền kinh tế và không ngừng phát triển.
Hiện nay, TP. Hồ Chí Minh bước vào một giai đoạn phát triển mới với quy mô dân số thuộc nhóm lớn nhất khu vực, khoảng trên 14 triệu người. Đây không chỉ là sự gia tăng về lượng, mà còn kéo theo sự tái cấu trúc sâu sắc về chất của nguồn nhân lực. Thành phố hiện sở hữu lực lượng lao động khoảng trên 7 triệu người, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng lao động cả nước, đồng thời duy trì cơ cấu “dân số vàng” với tỷ lệ người trong độ tuổi lao động cao.
Thành phố còn có lực lượng doanh nghiệp hùng hậu với khoảng trên 330.000 doanh nghiệp đang hoạt động. TP. Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vững vị thế là trung tâm kinh tế năng động nhất cả nước, chiếm tới hơn 30% tổng số doanh nghiệp Việt Nam.
Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tiếp tục là một trong những điểm sáng nổi bật trong bức tranh kinh tế của TP. Hồ Chí Minh. Thành phố hiện có trên 20.470 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký khoảng 142 tỷ USD tại hàng chục khu công nghiệp, khu chế xuất - một quy mô đủ để khẳng định vị thế của Thành phố như một trung tâm thu hút đầu tư quốc tế hàng đầu khu vực.
TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước một thời điểm mang tính bước ngoặt. Khi thể chế ngày càng được hoàn thiện, không gian phát triển được mở rộng và nguồn lực kinh tế, con người tiếp tục được phát huy. Sự hội tụ “thiên thời - địa lợi - nhân hòa” tạo nên nền tảng để TP. Hồ Chí Minh - đầu tàu kinh tế cả nước phát triển mạnh mẽ, cùng cả nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
