Tài chính xanh mở cơ hội giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp có hệ thống đo lường phát thải rõ ràng, chứng minh được cải tiến trong sản xuất theo hướng thân thiện môi trường sẽ có lợi thế khi tiếp cận vốn. Ảnh: T.H

Ngân hàng không thiếu nguồn vốn xanh

Theo ông Tomaso Andreatta, Phó Chủ tịch Quỹ Ý - Việt Nam, tại Việt Nam, tài chính xanh không còn là xu hướng mà đang dần trở thành chỉ tiêu quan trọng trong hoạt động tín dụng của nhiều ngân hàng. Đây là tín hiệu tích cực cho doanh nghiệp trong bối cảnh Chính phủ đang tạo “cú hích” cho các dự án xanh, trong đó có đề xuất giảm khoảng 2% lãi suất đối với các khoản vay đáp ứng tiêu chí xanh.

Ông Tomaso Andreatta cho rằng, hiện nhiều ngân hàng không thiếu nguồn vốn mà đang thiếu các dự án đạt chuẩn để giải ngân. Vì vậy, doanh nghiệp có hệ thống đo lường phát thải rõ ràng, chứng minh được cải tiến trong sản xuất theo hướng thân thiện môi trường sẽ có lợi thế lớn hơn khi tiếp cận vốn. Đáng chú ý, các dự án được công nhận là “xanh” thường được đánh giá rủi ro thấp hơn, qua đó giúp giảm chi phí vốn so với dự án truyền thống.

Với nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ, ông Tomaso Andreatta khuyến nghị cần có lộ trình hành động rõ ràng trong vòng 2 năm để tránh rơi vào thế bị động trước áp lực từ khách hàng quốc tế và hệ thống tài chính. Trong năm đầu tiên, doanh nghiệp nên tập trung chuẩn hóa dữ liệu, thiết lập hệ thống đo lường cơ bản về năng lượng, chất thải và các chỉ số môi trường. Sang năm thứ hai, cần đối chiếu hoạt động sản xuất với hệ thống phân loại xanh để phù hợp với quy định mới và đủ điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.

Theo ông, chi phí cho tư vấn và chứng nhận xanh nên được xem là khoản đầu tư dài hạn, bởi lợi ích từ lãi suất ưu đãi và khả năng tiếp cận dòng vốn ổn định trong tương lai có thể bù đắp nhiều lần chi phí ban đầu.

Chứng chỉ xanh trở thành “hộ chiếu” tiếp cận vốn

Không chỉ dừng ở bài toán tín dụng, minh bạch dữ liệu và chứng chỉ quốc tế đang trở thành điều kiện then chốt để doanh nghiệp xây dựng “hộ chiếu xanh” cho sản phẩm.

Bà Vũ Quế Anh, Giám đốc quốc gia FSC Việt Nam cho rằng, minh bạch đang trở thành giá trị cốt lõi của chuỗi cung ứng mới. Khi các tập đoàn lớn như IKEA hay nhiều nhà bán lẻ Mỹ hướng tới mục tiêu sử dụng 100% nguyên liệu có chứng chỉ FSC (tiêu chí quản lý rừng bền vững), doanh nghiệp Việt buộc phải đầu tư bài bản hơn vào quản trị dữ liệu.

Một trong những công cụ được khuyến nghị là nền tảng FSC Trace, cho phép doanh nghiệp tự động hóa truy xuất nguồn gốc, giảm phụ thuộc vào các đơn vị tư vấn và hạn chế chi phí tuân thủ phát sinh. Đối với doanh nghiệp nhỏ và hộ trồng rừng, mô hình chứng chỉ nhóm cũng giúp giảm đáng kể chi phí chứng nhận. Hiện trong khoảng 550.000 ha rừng có chứng chỉ tại Việt Nam, hơn 400.000 ha thuộc mô hình này.

Ở góc độ chính sách, các chuyên gia cho rằng để chuyển đổi xanh đi vào thực chất, cần thêm cơ chế hỗ trợ thử nghiệm. PGS.TS Nguyễn Hồng Quân đề xuất thúc đẩy mô hình phòng thí nghiệm thực tế để doanh nghiệp thử nghiệm giải pháp tuần hoàn trong môi trường thực tế, đồng thời cần cơ chế Sandbox nhằm tháo gỡ rào cản pháp lý cho các mô hình kinh doanh mới.

Các dự án thân thiện môi trường của doanh nghiệp sẽ dễ tiếp cận nguồn vốn xanh. Ảnh: DN cung cấp

Nhiều hỗ trợ thực chất cũng đang được triển khai. Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Xanh TP. Hồ Chí Minh cho biết, sẽ cung cấp dịch vụ tư vấn ESG miễn phí cho doanh nghiệp thành viên trong giai đoạn đầu; trong khi các diễn đàn kết nối tín dụng xanh giữa ngân hàng và doanh nghiệp cũng đang được đẩy mạnh.

Từ kinh nghiệm thực tiễn, ông Nguyễn Chánh Phương, Phó Chủ tịch Hội Mỹ nghệ & Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh cho rằng, dù một số quy định quốc tế có thể được giãn lộ trình, xu hướng xanh hóa chuỗi cung ứng toàn cầu là không thể đảo ngược. Do đó, doanh nghiệp không cần chờ đến khi bị buộc phải thay đổi mới bắt đầu chuyển đổi.

Như vậy, trong giai đoạn mới, kế toán các-bon cần được xem quan trọng như kế toán tài chính. Doanh nghiệp không nhất thiết phải hoàn hảo ngay lập tức, nhưng phải bắt đầu bằng chiến lược dài hạn, dữ liệu minh bạch và nền tảng quản trị bền vững. Khi đó, tài chính xanh sẽ không chỉ là nguồn vốn ưu đãi, mà còn trở thành đòn bẩy để doanh nghiệp giữ vững vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.