 |
| Các chuyên gia cho rằng, dư địa cho vay tài chính tiêu dùng còn rất lớn. Ảnh: BTC |
Chất lượng khoản vay quan trọng hơn tốc độ
Ngày 2/10/2026, chia sẻ tại Hội thảo “Tài chính tiêu dùng minh bạch và có trách nhiệm - Nền tảng cho phát triển bền vững” do Câu lạc bộ Tài chính tiêu dùng thuộc Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam tổ chức, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nguyên Phó Thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước cho rằng, tiêu dùng trong nước ngày càng được kỳ vọng trở thành một động lực quan trọng của tăng trưởng. Dòng vốn tiêu dùng có vai trò kết nối nhu cầu của người dân với hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ.
Đến cuối tháng 8/2026, dư nợ cho vay phục vụ nhu cầu đời sống và tín dụng qua thẻ của toàn hệ thống đạt khoảng 4,62 triệu tỷ đồng, tăng 21,75% so với cùng kỳ năm trước, chiếm 22,56% tổng dư nợ tín dụng nền kinh tế.
Trong đó, dư nợ 2 nhóm này tại các công ty tài chính được Ngân hàng Nhà nước cấp phép đạt gần 185.000 tỷ đồng, tăng 13,37%. Cho vay phục vụ nhu cầu đời sống đạt gần 134.000 tỷ đồng, tăng hơn 19%; tín dụng qua thẻ đạt trên 51.000 tỷ đồng.
Nhận định về thị trường, ông Lê Đức Hải, Phó Tổng Giám đốc MCREDIT đánh giá, thị trường tài chính tiêu dùng đang phục hồi rõ nét. Dẫn báo cáo FiinGroup, ông Hải cho biết năm 2025, dư nợ cho vay tiêu dùng toàn thị trường tăng khoảng 26%, trong khi tỷ lệ nợ xấu của khối công ty tài chính giảm từ mức đỉnh 11,2% năm 2023 xuống 7,2%.
Tuy nhiên, ông Hải cho rằng bài học từ giai đoạn 2022 - 2023 cho thấy tăng trưởng dựa vào tốc độ phê duyệt, hạn mức tối đa và giải ngân tiền mặt có thể phải trả giá bằng nợ xấu và gánh nặng nợ của khách hàng. Sự phục hồi hiện nay đi cùng việc nâng chuẩn thẩm định và chuyển sang tài trợ gắn với nhu cầu cụ thể.
“Nói cách khác: chất lượng của quyết định cho vay, chứ không phải số lượng, mới quyết định tính bền vững”, ông Lê Đức Hải nhấn mạnh.
Từ thực tiễn này, MCREDIT đề xuất 5 nguyên tắc: Đúng khách hàng - Đúng nhu cầu - Đúng khả năng - Đúng sản phẩm - Đúng cách thức. Theo ông Hải, đây cũng là 5 câu hỏi cốt lõi của mỗi quyết định tín dụng: cho ai vay, vay để làm gì, vay bao nhiêu, tài trợ bằng gì và đồng hành như thế nào.
“Giai đoạn phát triển tiếp theo của tài chính tiêu dùng không nên chỉ được đo bằng số lượng khách hàng hay quy mô dư nợ, mà bằng chất lượng của khả năng tiếp cận tín dụng”, ông nói.
Ở góc độ nghiên cứu thị trường, ông Lê Xuân Đồng, Giám đốc điều hành Khối Dịch vụ Nghiên cứu Thị trường và Tư vấn, Công ty Cổ phần FiinGroup, cho rằng thị trường tài chính tiêu dùng đang thay đổi đáng kể.
Theo ông Đồng, sau giai đoạn mở rộng nhanh trước Covid-19 và thời kỳ trầm lắng, khoảng 3 năm trở lại đây, tốc độ tăng trưởng không còn cao như trước nhưng thị trường có xu hướng ổn định và bền vững hơn, dư nợ tiếp tục tăng, trong khi chất lượng tài sản ngày càng được các tổ chức tín dụng quan tâm.
Minh bạch để xây dựng niềm tin
Một thay đổi đáng chú ý khác là hành vi người vay. Theo ông Lê Xuân Đồng, trong 2-3 năm gần đây, người tiêu dùng ngày càng xem tài chính tiêu dùng như một công cụ thanh toán và đáp ứng nhu cầu tài chính ngắn hạn, thay vì đơn thuần là một khoản nợ. Xu hướng này thể hiện rõ ở nhóm khách hàng trẻ, đặc biệt là Gen Z, với các khoản vay nhỏ, thuận tiện và được tích hợp vào quá trình thanh toán.
Tuy nhiên, theo các ý kiến tại hội thảo, tăng trưởng dư nợ hay số lượng khách hàng chưa thể phản ánh đầy đủ hiệu quả của tài chính tiêu dùng. Giai đoạn tiếp theo cần chuyển từ tập trung vào tốc độ và số lượng sang tiếp cận có trách nhiệm.
Thay vì các gói vay tiền mặt rập khuôn, các công ty tài chính tiêu dùng cần hướng tới tài trợ trực tiếp cho những nhu cầu cụ thể như mua phương tiện, thiết bị học tập, chi trả học phí, y tế thông qua tài chính nhúng tại điểm bán lẻ và nền tảng số.
Ông Nguyễn Đình Đức cho rằng, mở rộng tín dụng là cần thiết, nhưng quan trọng hơn là khoản tín dụng có thực sự phù hợp và tạo ra giá trị cho người sử dụng hay không.
 |
| TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: BTC |
Theo ông Đức, tổ chức tín dụng phải đánh giá đầy đủ khả năng trả nợ để nhu cầu hôm nay không trở thành gánh nặng vượt quá khả năng trong tương lai.
“Đây là bước chuyển rất quan trọng đối với tài chính tiêu dùng: Từ mở rộng tiếp cận sang mở rộng tiếp cận có trách nhiệm”, ông Nguyễn Đình Đức chia sẻ.
Tương tự, TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh, minh bạch phải được thể hiện từ những thông tin cơ bản nhất: số tiền thực nhận, lãi suất, các khoản phí, tổng nghĩa vụ phải trả, kỳ hạn thanh toán, hậu quả khi chậm trả và kênh hỗ trợ khi phát sinh vướng mắc.
Trách nhiệm cũng thuộc về cả 2 phía. Tổ chức cho vay phải thẩm định phù hợp, tư vấn trung thực, bảo vệ dữ liệu khách hàng, nhắc và thu hồi nợ đúng quy định, văn minh. Người vay có trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực, đọc kỹ hợp đồng, cân nhắc khả năng trả nợ, sử dụng vốn hợp lý và thực hiện đúng cam kết.
“Khi cả hai bên cùng ý thức được quyền và nghĩa vụ của mình, quan hệ tín dụng sẽ bền vững hơn và niềm tin thị trường cũng được củng cố”, TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh.
