Phát triển tín dụng xanh mở đường cho chuyển đổi kinh tế

Tín dụng xanh đang được các ngân hàng quan tâm phát triển. Ảnh: S.T

Ba nhóm giải pháp thúc đẩy tín dụng xanh

Theo ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước - Chi nhánh Khu vực 2, dưới góc độ chính sách, ngành ngân hàng hiện đang sở hữu nhiều điểm thuận lợi để thúc đẩy phát triển kinh tế xanh.

Đặc biệt, Quyết định số 21/2025/QĐ -TTg của Chính phủ về phân loại danh mục các dự án xanh được xem là nền tảng quan trọng để các tổ chức tín dụng triển khai hoạt động cho vay xanh, đồng thời là cơ sở để thực hiện các chính sách ưu đãi.

Ông Nguyễn Đức Lệnh cho biết, một trong những cơ chế cụ thể là hỗ trợ mức lãi suất thấp hơn khoảng 2% so với thông thường đối với các dự án xanh. Đây là chính sách góp phần thúc đẩy mở rộng tăng trưởng tín dụng xanh và hỗ trợ phát triển kinh tế.

Mặc dù tỷ trọng dư nợ tín dụng xanh hiện nay mới chiếm khoảng 4,5% tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế, song theo ông Lệnh, nếu nhìn từ năm 2017 - thời điểm Ngân hàng Trung ương bắt đầu ban hành các chỉ thị thúc đẩy tín dụng xanh - đến nay, tốc độ tăng trưởng của lĩnh vực này rất tích cực.

Theo đó, dư nợ tín dụng xanh đã tăng gấp 4,6 lần so với năm 2017, với tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 20% mỗi năm. Tuy nhiên, ông Lệnh cũng cho rằng quá trình thẩm định cho vay vẫn cần tiếp tục được cụ thể hóa.

Theo ông, mặc dù các cơ chế, chính sách và chủ trương đã được ban hành khá đầy đủ nhưng ở góc độ thẩm định tín dụng, các thông tin cũng như cơ sở pháp lý vẫn cần tiếp tục hoàn thiện. Cùng với đó, các dự thảo về gói hỗ trợ lãi suất 2% của Ngân hàng Nhà nước dành cho doanh nghiệp chuyển đổi xanh đang được xây dựng sẽ tạo điều kiện rất lớn để mở rộng tín dụng xanh trong thời gian tới.

Để hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi kinh tế xanh trong năm 2026, ông Nguyễn Đức Lệnh cho biết ngành ngân hàng sẽ tập trung vào 3 nhóm giải pháp.

Trước hết là giữ ổn định kinh tế vĩ mô, ổn định thị trường tiền tệ và hoạt động của hệ thống ngân hàng. Đây là nền tảng cốt lõi để triển khai hiệu quả các chính sách tín dụng nói chung và tín dụng xanh nói riêng.

Bên cạnh đó, các tổ chức tín dụng cần tiếp tục khai thác và tập trung nguồn vốn cho tín dụng xanh, chủ động huy động nguồn vốn trong nước, vay từ các định chế tài chính quốc tế và tiếp cận các chương trình hỗ trợ kỹ thuật. Việc Ngân hàng Trung ương điều chỉnh tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn từ 30% lên 40% cũng mở rộng khả năng cung ứng nguồn vốn trung và dài hạn phục vụ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi xanh.

Các ngân hàng cũng cần chủ động đa dạng hóa nguồn vốn thông qua phát hành trái phiếu xanh theo Quyết định số 21/2025/QĐ -TTg ngày 4/7/2025 của Chính phủ, đồng thời định vị và tiếp cận sát sao các dự án xanh của Chính phủ và địa phương.

Theo ông Lệnh, giải pháp mang tính then chốt là làm tốt công tác truyền thông. Kinh tế xanh vẫn còn là lĩnh vực mới đối với nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như người dân. Vì vậy cần truyền thông toàn diện từ phía chính quyền về các dự án, ngân hàng cần tư vấn sâu sát cho khách hàng về chuyển đổi xanh và dự án xanh, đồng thời đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ ngân hàng để nâng cao nhận thức về vai trò của dòng vốn này.

Các dự án xanh được xem là nền tảng quan trọng để các tổ chức tín dụng triển khai hoạt động cho vay xanh, đồng thời là cơ sở để thực hiện các chính sách ưu đãi.

Mở rộng nguồn vốn, kết nối dòng vốn quốc tế

Là một trong những ngân hàng tiên phong thực hiện tín dụng xanh, ông Hà Huy Cường, Phó Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank), cho biết chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đã được ngân hàng xác định là hai trụ cột chiến lược trong quá trình phát triển.

Hiện dư nợ tín dụng xanh của Nam A Bank chiếm khoảng 10% tổng dư nợ, cao hơn đáng kể so với mức bình quân toàn ngành khoảng 4-5%.

Để phát triển tín dụng xanh, Nam A Bank đã hợp tác với nhiều định chế tài chính và quỹ đầu tư quốc tế. Không chỉ tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, ngân hàng còn được các đối tác chuyển giao kỹ thuật, xây dựng tiêu chí và quy trình triển khai các sản phẩm tín dụng xanh dành cho doanh nghiệp. Đồng thời, ngân hàng xây dựng danh mục dự án để triển khai tới khách hàng, tạo thuận lợi trong quá trình phát triển tín dụng xanh.

Ông Hà Huy Cường cho biết, năm 2025, Nam A Bank đã tổ chức Hội nghị Tài chính xanh với sự tham gia của hơn 100 quỹ đầu tư và tổ chức tài chính quốc tế nhằm kết nối nguồn vốn với các doanh nghiệp có nhu cầu. Dự kiến tháng 8 tới, ngân hàng sẽ tiếp tục tổ chức hội nghị lần thứ hai tại TP. Hồ Chí Minh nhằm mở rộng cơ hội hợp tác và thu hút thêm các dòng vốn xanh từ nước ngoài.

Theo ông Cường, các lĩnh vực đang được Nam A Bank ưu tiên cấp tín dụng gồm năng lượng tái tạo và tiết kiệm năng lượng; nông nghiệp công nghệ cao; các công trình, chương trình đạt chứng chỉ xanh như Lotus, EDGE hoặc LEED; cải tiến công nghệ nhằm nâng cao hiệu suất và năng suất; đồng thời phát triển các sản phẩm cho vay tiêu dùng xanh đối với những sản phẩm gắn nhãn tiết kiệm từ 3 sao trở lên.

Theo các chuyên gia, để hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, ngân hàng đang triển khai các gói tài trợ với chính sách ưu đãi về lãi suất, giảm từ 1-2% nhằm đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi.

Để quá trình chuyển đổi xanh được đẩy nhanh hơn cần tập trung thúc đẩy chuyển đổi xanh trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp. Bởi điện sử dụng trong công nghiệp chiếm tới 64%, trong khi điện sử dụng trong dân cư chỉ chiếm khoảng 36-40%.

Do đó, cần xanh hóa các nguồn năng lượng tại các khu công nghiệp, xây dựng hoặc chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu thành các khu công nghiệp thế hệ mới với tiêu chí xanh hơn và sạch hơn. Đồng thời, việc phát triển năng lượng tái tạo cần đi cùng đầu tư hệ thống lưu trữ điện tập trung.

Đây là hạng mục có chi phí đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài nên rất cần các cơ chế hỗ trợ từ Nhà nước để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư.

Nhu cầu vốn cho phát triển đến năm 2030 là rất lớn và không thể chỉ dựa vào hệ thống ngân hàng. Theo nghị quyết, nhu cầu vốn cho tăng trưởng từ nay đến năm 2030 lên tới 48,4 triệu tỷ đồng, riêng TP. Hồ Chí Minh cần khoảng 6,4 triệu tỷ đồng. Trong khi đó, dư nợ tín dụng hiện nay mới đạt gần 20 triệu tỷ đồng.

Vì vậy cần bổ sung thêm nguồn lực từ bên ngoài. Các nhà đầu tư nước ngoài và quỹ đầu tư sẽ quan tâm đến các dự án xanh, dự án giảm phát thải để đầu tư hoặc cho vay. TP. Hồ Chí Minh với Trung tâm Tài chính quốc tế sẽ là giải pháp quan trọng để thu hút dòng vốn nước ngoài.

Các chuyên gia cho rằng, muốn thu hút hiệu quả các dòng vốn quốc tế, Việt Nam cần xây dựng hệ sinh thái gồm doanh nghiệp xanh, dự án xanh, khu công nghiệp xanh cùng hạ tầng đồng bộ. Khi có những dự án đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững, các quỹ đầu tư quốc tế sẽ sẵn sàng tham gia, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế.