Nợ xấu trong bối cảnh mới: Áp lực gia tăng, đòi hỏi cơ chế đồng bộ

TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam.

Nợ xấu có thể quay trở lại theo chu kỳ mới

Phát biểu tại Tọa đàm “Nợ xấu trong bối cảnh mới” do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức vào ngày 15/4/2026, TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, bối cảnh nền kinh tế đang bước vào giai đoạn mới với yêu cầu tăng trưởng cao, đòi hỏi hệ thống ngân hàng phải vừa đảm bảo ổn định vĩ mô, vừa hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng sản xuất kinh doanh.

Theo TS. Nguyễn Quốc Hùng, nợ xấu tiếp tục là một vấn đề lớn của ngành Ngân hàng. Số liệu sơ bộ cho thấy, tỷ lệ nợ xấu nội bảng và nợ xấu tiềm ẩn hiện ở mức khoảng trên 2,8% tổng dư nợ. Nếu nguồn lực đang nằm trong các khoản nợ xấu được khai thác và đưa trở lại nền kinh tế, hiệu quả mang lại sẽ rất lớn, góp phần giảm chi phí cho các tổ chức tín dụng, thúc đẩy dòng vốn lưu thông và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Quốc Hùng cũng thẳng thắn nhìn nhận, sau khi Nghị quyết 42/2017/QH14 hết hiệu lực, việc xử lý nợ xấu đang đối mặt với nhiều khó khăn hơn trong bối cảnh kinh tế chịu tác động từ dịch Covid-19, biến động địa chính trị và suy giảm của kinh tế toàn cầu. Những yếu tố này đã ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp, qua đó làm gia tăng nguy cơ phát sinh nợ xấu. Vì thế, việc xử lý và thu hồi nợ xấu là nhiệm vụ cấp thiết.

"Nếu không có giải pháp quyết liệt và sự hỗ trợ tích cực từ các cấp, các ngành, thì bản thân ngành Ngân hàng không thể đơn phương xử lý”, TS. Nguyễn Quốc Hùng nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Đặng Đình Thích, Quyền Tổng Giám đốc Công ty Quản lý tài sản các tổ chức tín dụng (VAMC) cho biết, nợ xấu của hệ thống các tổ chức tín dụng hiện đang đối mặt với nhiều áp lực gia tăng. Mặc dù tỷ lệ nợ xấu nội bảng vẫn được kiểm soát trong giới hạn cho phép, nhưng nếu nhìn tổng thể, nợ xấu tiềm ẩn và các khoản nợ đã được cơ cấu lại vẫn còn lớn, phản ánh những khó khăn chưa được xử lý triệt để của khu vực doanh nghiệp.

Theo ông Đặng Đình Thích, nhóm nợ có mức độ rủi ro cao vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể, trong khi nợ cần chú ý được coi là “vùng đệm cảnh báo sớm” có xu hướng gia tăng. Bên cạnh đó, rủi ro nợ xấu có tính chất tập trung theo ngành, đặc biệt là bất động sản, xây dựng, xuất khẩu và các lĩnh vực phụ thuộc lớn vào thị trường quốc tế.

Ông Đặng Đình Thích cho biết, một phần nợ xấu chưa được phản ánh đầy đủ trong bối cảnh thị trường tài sản biến động, thanh khoản chưa cải thiện rõ rệt và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế còn hạn chế. Những yếu tố này cho thấy nợ xấu hiện nay không chỉ là vấn đề của quá khứ, mà còn là rủi ro đang tích tụ cho tương lai. Nếu không có giải pháp xử lý đồng bộ, kịp thời và đủ mạnh, nợ xấu hoàn toàn có thể quay trở lại theo chu kỳ mới.

Ông Đặng Đình Thích, Quyền Tổng Giám đốc Công ty Quản lý tài sản các tổ chức tín dụng (VAMC).

Hoàn thiện cơ chế và phát triển thị trường mua bán nợ

Trong bối cảnh áp lực nợ xấu gia tăng, vấn đề hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và nâng cao hiệu quả xử lý tài sản bảo đảm được nhiều đại biểu tại tọa đàm nhấn mạnh là yêu cầu cấp bách.

TS. Nguyễn Quốc Hùng cho biết, dù Luật sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng năm 2025 đã trao thêm quyền quan trọng cho các tổ chức tín dụng, trong đó có quyền thu giữ tài sản bảo đảm, nhưng quá trình triển khai trên thực tế vẫn gặp nhiều vướng mắc. Ngay cả khi tài sản bảo đảm đã được thu giữ, việc sang tên vẫn còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong các thủ tục liên quan đến lĩnh vực đất đai và tài nguyên môi trường.

Bên cạnh đó, quá trình xử lý tài sản bảo đảm vẫn phát sinh nhiều tranh chấp, thậm chí có những tranh chấp mang tính giả tạo nhằm trì hoãn việc bàn giao tài sản. Một số bản án đã có hiệu lực pháp luật nhưng việc thi hành án còn chậm, dẫn đến kéo dài thời gian xử lý nợ và làm giảm hiệu quả thu hồi.

TS. Nguyễn Quốc Hùng cũng nêu, mặc dù hành lang pháp lý cơ bản đã được thiết lập, nhưng sự phối hợp giữa các tổ chức tín dụng, VAMC, các công ty quản lý tài sản và cơ quan thi hành án vẫn chưa thực sự hiệu quả. Điều này khiến quá trình xử lý nợ xấu chưa đạt được kết quả như kỳ vọng.

Ở góc độ cơ quan trực tiếp tham gia xử lý nợ, ông Đặng Đình Thích cho biết, trong những năm gần đây, VAMC đã có sự chuyển dịch rõ rệt trong phương thức hoạt động, từ mô hình mua nợ mang tính kỹ thuật sang tiếp cận theo cơ chế thị trường. Hoạt động xử lý nợ không chỉ dừng lại ở việc “làm sạch bảng cân đối”, mà còn gắn với xử lý tài sản bảo đảm, cơ cấu lại khách hàng vay và từng bước kết nối với nhà đầu tư.

Quang cảnh Toạ đàm.

Tuy nhiên, Quyền Tổng Giám đốc VAMC cũng thừa nhận, khuôn khổ pháp lý cho xử lý nợ xấu vẫn chưa thực sự hoàn thiện và đồng bộ. Vướng mắc trong xử lý tài sản bảo đảm, đặc biệt là bất động sản, vẫn là điểm nghẽn lớn. Ngoài ra, cơ chế tố tụng và thi hành án còn kéo dài, thị trường mua bán nợ chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, trong khi sự thiếu đồng bộ giữa các hệ thống pháp luật liên quan như đất đai, đầu tư, thuế và doanh nghiệp tiếp tục là rào cản trong quá trình xử lý nợ.

Trong bối cảnh đó, theo ông Đặng Đình Thích, Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước đã đặt ra một cách tiếp cận mới đối với công tác xử lý nợ xấu, chuyển từ tư duy “xử lý nợ xấu” sang “quản lý và khai thác nguồn lực từ nợ xấu”. Điểm cốt lõi của Nghị quyết là đặt xử lý nợ xấu trong mối quan hệ với việc khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực của nền kinh tế.

Đối với VAMC, Nghị quyết số 79-NQ/TW đặt ra yêu cầu nâng tầm vai trò của tổ chức này từ một đơn vị xử lý nợ thành công cụ nòng cốt của Nhà nước trong khơi thông nguồn lực tài chính, đồng thời đổi mới cơ chế hoạt động theo hướng thị trường, phát triển thị trường mua bán nợ và nâng cao năng lực toàn diện.

Theo Quyền Tổng Giám đốc VAMC, trong thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế và khuôn khổ pháp lý, đẩy mạnh hoạt động mua bán nợ theo giá thị trường, mở rộng phạm vi hoạt động theo hướng chuyên nghiệp hóa, đồng thời phát triển thị trường mua bán nợ theo hướng minh bạch và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Tại tọa đàm, nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, tăng cường phối hợp liên ngành và nâng cao tính minh bạch của thị trường mua bán nợ. Việc phát triển thị trường mua bán nợ theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao khả năng xử lý nợ xấu, đồng thời biến các khoản nợ xấu thành nguồn lực cho phát triển kinh tế trong giai đoạn tới.