 |
| Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương phát biểu tại buổi làm việc. |
Ngày 23/1/2026, tại trụ sở Bộ Tài chính, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương có buổi làm việc với Đoàn công tác Phát triển Thị trường vốn chung Việt Nam (J-CAP), do bà Mariam Sherman – Giám đốc Quốc gia WB tại Việt Nam, Campuchia và Lào dẫn đầu, cùng các chuyên gia phụ trách lĩnh vực tài chính, thị trường vốn và tài trợ hạ tầng của WB.
Buổi làm việc tập trung trao đổi về nhu cầu huy động vốn vay của Chính phủ Việt Nam trong giai đoạn 2026 – 2030, nhiệm vụ huy động vốn vay giai đoạn 2025 – 2027, cơ cấu dự kiến các nguồn vốn và nhu cầu vốn cho phát triển cơ sở hạ tầng trong thời gian tới.
Phát biểu mở đầu, Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của WB không chỉ ở góc độ đối tác cung cấp nguồn lực, mà còn là đối tác chiến lược trong tham vấn thể chế, chính sách. Theo Thứ trưởng, nguồn lực từ WB và các đối tác phát triển quốc tế đã, đang và sẽ tiếp tục đóng góp tỷ trọng lớn trong tổng nguồn lực huy động nước ngoài của Chính phủ Việt Nam.
Trên tinh thần đó, Bộ Tài chính trân trọng sự hợp tác, đồng hành của WB trong nhiều khuôn khổ khác nhau, trong đó có J-CAP – chương trình được đánh giá là có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển thị trường vốn và tìm kiếm các mô hình huy động nguồn lực mới cho đầu tư phát triển. au buổi làm việc này, hai bên kỳ vọng sẽ có thêm những kế hoạch và bước triển khai cụ thể hơn trong thời gian tới, nhằm hiện thực hóa các ý tưởng, định hướng đã được trao đổi. Bộ Tài chính sẵn sàng lắng nghe các ý kiến, đề xuất từ phía WB để tiếp tục hoàn thiện các phương án huy động và sử dụng nguồn lực một cách hiệu quả, bền vững.
Trao đổi về bối cảnh và định hướng lớn, Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết, hiện nay Việt Nam đã hình thành một hệ thống các nghị quyết quan trọng, bao phủ hầu hết các lĩnh vực trọng tâm của phát triển đất nước trong thời kỳ mới, từ kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, đến thể chế pháp luật và các lĩnh vực xã hội. Cùng với đó, Việt Nam đang tiếp tục xây dựng nghị quyết về thu hút đầu tư nước ngoài, nhằm hoàn thiện khung chính sách tổng thể cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Trọng tâm trong thời gian tới là tổ chức triển khai thực hiện, quán triệt tinh thần "nói ít, làm nhiều" theo chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, tập trung vào hiệu quả thực chất.
Liên quan đến đầu tư phát triển hạ tầng, Thứ trưởng nhấn mạnh đây vẫn là một đột phá chiến lược quan trọng, được xác định rõ trong các văn kiện đã được Đại hội XIV của Đảng thông qua. Việt Nam sẽ tiếp tục đầu tư mạnh mẽ hơn cho hạ tầng nhằm tạo bước chuyển biến, đột phá, góp phần xoay chuyển cục diện phát triển và hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao trong dài hạn. Nhu cầu đầu tư hạ tầng không chỉ lớn trong 5 năm tới mà còn kéo dài trong 10 năm và hơn thế nữa.
Tuy nhiên, theo Thứ trưởng, vấn đề then chốt không chỉ nằm ở quy mô đầu tư, mà là đầu tư vào đâu và bằng phương thức nào. Định hướng chung là tập trung vào các công trình hạ tầng quy mô lớn, có tác động lan tỏa mạnh và trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Các lĩnh vực ưu tiên bao gồm hạ tầng giao thông với các dự án đường sắt, đường bộ cao tốc; hạ tầng năng lượng, đặc biệt là năng lượng sạch, năng lượng tái tạo; hạ tầng ứng phó biến đổi khí hậu, logistics, cảng biển và các hạ tầng chiến lược khác. Hiện nay, Việt Nam đang trong quá trình xây dựng danh mục dự án cho giai đoạn 5 năm tới, tiến tới hình thành một "portfolio" (danh mục đầu tư – PV) các dự án trọng tâm để triển khai trong thời gian tới.
 |
| Quang cảnh buổi làm việc. |
Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết, với quy mô và tính chất của các dự án hạ tầng lớn như vậy, nếu chỉ dựa vào đầu tư công thuần túy sẽ rất khó khăn và thách thức. Do đó, việc huy động sự tham gia của khu vực tư nhân là yêu cầu tất yếu, đồng thời cũng là điểm mới so với cách tiếp cận trong các giai đoạn trước. Để khu vực tư nhân tham gia hiệu quả vào các dự án hạ tầng, cần có cơ chế, chính sách đủ hấp dẫn, trong đó Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, hỗ trợ, còn khu vực tư nhân là lực lượng thực hiện chính.
Một trong những vấn đề lớn mà các nhà đầu tư tư nhân quan tâm là khả năng huy động vốn và cơ chế hỗ trợ từ phía Nhà nước. Đối với các dự án hạ tầng lớn, thời gian thu hồi vốn thường kéo dài nhiều thập kỷ, đặt ra thách thức không nhỏ cho nhà đầu tư tư nhân. Đây là bài toán cần được nghiên cứu, chuẩn bị kỹ lưỡng, với sự tham gia tư vấn, hỗ trợ của các đối tác quốc tế như WB.
Thứ trưởng Trần Quốc Phương cũng chia sẻ về việc Việt Nam đã bắt đầu xây dựng 2 Trung tâm tài chính quốc tế tại Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh, song để các trung tâm này vận hành hiệu quả và đóng góp thực chất cho nền kinh tế vẫn cần thời gian.
Theo Thứ trưởng, mối quan hệ giữa các trung tâm tài chính quốc tế với khu vực còn lại của nền kinh tế, cũng như khả năng hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn lực quốc tế, là những vấn đề Bộ Tài chính mong muốn nhận được thêm tư vấn, hỗ trợ từ WB và các tổ chức tài chính phát triển.
 |
| Bà Mariam Sherman – Giám đốc Quốc gia WB tại Việt Nam, Campuchia và Lào trao đổi tại buổi làm việc. |
Về phía WB, bà Mariam Sherman bày tỏ vinh dự được làm việc với Bộ Tài chính Việt Nam trong thời điểm quan trọng này, đồng thời chúc mừng Việt Nam về những thành tựu gần đây và định hướng phát triển đầy tham vọng trong giai đoạn tới.
Đại diện WB khẳng định mong muốn tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam không chỉ ở vai trò cung cấp vốn, mà quan trọng hơn là phát huy vai trò "đòn bẩy", hỗ trợ Việt Nam huy động và kết nối các nguồn lực công – tư, trong nước và quốc tế, thông qua những cách tiếp cận mới, phù hợp với bối cảnh phát triển hiện nay.
Cũng tại buổi làm việc, các chuyên gia WB chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong việc phát triển tài chính hạ tầng, nhấn mạnh vai trò của khung thể chế, thị trường vốn, nhà đầu tư dài hạn và các mô hình tài chính sáng tạo nhằm giảm rủi ro, thu hút khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào các dự án hạ tầng.
Các chuyên gia WB khẳng định sẵn sàng tiếp tục thảo luận kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm và phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính cũng như các cơ quan liên quan của Việt Nam trong quá trình xây dựng và triển khai các giải pháp này.
| Vốn vay WB còn đóng vai trò là "vốn mồi" quan trọng Theo thông tin tại buổi làm việc, nhu cầu huy động vốn vay cho các dự án cơ sở hạ tầng quan trọng giai đoạn 2026–2030 là rất lớn, chiếm tỷ trọng cao trong tổng nhu cầu vốn vay của Chính phủ, đồng thời đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội. Trong giai đoạn 2026–2030, WB tiếp tục giữ vai trò là nhà tài trợ vốn vay nước ngoài chủ đạo và có tỷ trọng lớn nhất trong tổng nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài của Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng. Theo định hướng tại Đề án thu hút, quản lý và sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài giai đoạn 2026–2030, nguồn vốn vay từ WB dự kiến chiếm khoảng trên 40% tổng quy mô vốn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài của Chính phủ, cao hơn so với từng nhà tài trợ khác như ADB, JICA và các đối tác song phương, đa phương khác. Vốn vay của WB tập trung chủ yếu vào các dự án cơ sở hạ tầng then chốt, quy mô lớn và có tác động lan tỏa cao. Các khoản vay của WB thường gắn với hỗ trợ kỹ thuật, tư vấn chính sách và yêu cầu tuân thủ các chuẩn mực quốc tế về quản trị dự án, môi trường và xã hội. Đồng thời, vốn vay WB còn đóng vai trò là "vốn mồi" quan trọng, tạo điều kiện huy động thêm các nguồn vốn khác từ khu vực tư nhân và các tổ chức tài chính phát triển thông qua các mô hình đồng tài trợ, tài chính hỗn hợp (blended finance) và hợp tác công – tư. |
