 |
| Trong giai đoạn 2021 - 2025, huy động các nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội đạt kết quả tích cực. Ảnh: AI |
Huy động các nguồn lực đã đạt kết quả tích cực
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng sắp diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế đứng trước yêu cầu chuyển sang quỹ đạo tăng trưởng mới – từ phục hồi sang tăng tốc, từ mở rộng sang nâng cao chất lượng và hiệu quả. Mục tiêu tăng trưởng ở mức cao hơn trong giai đoạn tới đặt ra yêu cầu ngày càng lớn về năng lực huy động và tổ chức các nguồn vốn cho đầu tư phát triển.
Theo đánh giá tại dự thảo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII trình Đại hội XIV, giai đoạn 2021 - 2025, huy động các nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội đạt kết quả tích cực, tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2021 - 2025 đạt khoảng 33% GDP, đạt mục tiêu đề ra (32 - 34%).
Trong đó, đầu tư công đã được điều hành quyết liệt, tập trung vốn đầu tư công cho các công trình trọng điểm quốc gia, có sự lan toả cao, kết nối vùng, liên vùng, khắc phục căn bản tình trạng đầu tư dàn trải, phân tán. Tổng số dự án vốn đầu tư công ngân sách trung ương giảm từ 11.000 giai đoạn 2016 - 2020 xuống còn dưới 5.000 dự án giai đoạn 2021 - 2025. Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công đã có những bước cải thiện.
Tăng trưởng tín dụng đạt bình quân 14,5%/năm, tập trung cho sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên; mặt bằng lãi suất có xu hướng giảm.
Tuy nhiên, dự thảo văn kiện cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, bất cập lớn trong huy động và sử dụng nguồn lực. Đó là việc thị trường tài chính phát triển chưa đồng bộ, thiếu cân đối; thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp chưa thực sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn hiệu quả cho nền kinh tế. Việc huy động các nguồn lực từ khu vực doanh nghiệp, người dân và quốc tế, nhất là cho phát triển kết cấu hạ tầng, vẫn còn nhiều rào cản. Hệ số sử dụng vốn ICOR vẫn còn cao (6,44) do tập trung đầu tư cho hệ thống kết cấu hạ tầng và ảnh hưởng của đại dịch COVID-19.
Thực tiễn này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức huy động vốn cho phát triển. Bởi theo các chuyên gia, trong giai đoạn tới, tăng trưởng cao không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào mở rộng quy mô đầu tư theo chiều rộng, mà phải gắn chặt với nâng cao hiệu quả phân bổ và sử dụng nguồn lực, hướng dòng vốn vào các lĩnh vực then chốt, động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.
Tỷ lệ tiết kiệm khá cao, làm sao để chuyển hoá thành đầu tư
Trong chiến lược huy động vốn cho giai đoạn phát triển mới, TS. Nguyễn Quốc Việt - Chuyên gia chính sách công, Trường Đại học kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh, đầu tư công cần tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, tạo “vốn mồi” để kích hoạt các nguồn lực xã hội.
Tuy nhiên, TS. Nguyễn Quốc Việt cho rằng, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao hơn nữa hiệu quả đầu tư công, tập trung nguồn lực cho các dự án hạ tầng chiến lược, có sức lan tỏa lớn, gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế vùng và liên kết vùng, qua đó tạo không gian và động lực mới cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
Ngoài ra, theo các chuyên gia, việc quản lý, sử dụng vốn và tài sản nhà nước tại doanh nghiệp cần tiếp tục được đổi mới theo nguyên tắc thị trường, minh bạch và hiệu quả. Vì thế, Nghị quyết số 79/NQ-TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước mới đây được đánh giá là sẽ nâng cao năng lực tài chính và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp nhà nước, góp phần phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong những lĩnh vực then chốt.
Đối với khu vực kinh tế tư nhân, dự thảo các văn kiện Đại hội XIV tiếp tục khẳng định vai trò là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Vì vậy, việc cải thiện thực chất môi trường đầu tư – kinh doanh, bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng các nguồn lực, nhất là vốn cho đầu tư phát triển, có ý nghĩa quyết định trong việc huy động hiệu quả nguồn lực từ xã hội.
Một nội dung có ý nghĩa chiến lược nhận được nhiều sự quan tâm là việc phát triển các nguồn vốn cho tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và đổi mới sáng tạo. Việc từng bước hình thành và phát triển các công cụ, thị trường tài chính xanh sẽ mở ra không gian huy động vốn mới, phù hợp với xu thế phát triển của thế giới và yêu cầu phát triển bền vững của đất nước. Hiện Việt Nam đã có những sự phát triển nhất định về tín dụng xanh, trái phiếu xanh...
Nhưng tựu chung tại, chuyên gia kinh tế TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh khuyến nghị, phải tạo nền tảng để các nguồn vốn được phân bổ vào sản xuất – kinh doanh, tạo ra tăng trưởng thực, thay vì chạy theo đầu cơ tài chính.
TS. Võ Trí Thành phân tích, bài học của Việt Nam trong thời gian vừa qua cho thấy dư địa chính sách nhất định, khi nợ công của Việt Nam ở mức tương đối an toàn, thấp hơn nhiều so với ngưỡng cho phép. Tuy nhiên, Việt Nam không thể duy trì tăng trưởng cao bằng mọi giá, không thể chạy theo những con số ngắn hạn. Hiện nay, tỷ lệ đầu tư trên GDP của Việt Nam khoảng trên 30%, trong đó đầu tư tư nhân vẫn còn nhiều dư địa. Việt Nam có tỷ lệ tiết kiệm khá cao nhưng việc chuyển hóa thành vốn đầu tư hiệu quả vẫn còn hạn chế. Do vậy, đây là vấn đề về niềm tin, về thể chế và về môi trường đầu tư kinh doanh.
Vì thế, các chuyên gia kiến nghị, chiến lược huy động vốn cho tăng trưởng cao cần phải tập trung vào yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, cũng như nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các chính sách vĩ mô, nhất là chính sách tài khoá và chính sách tiền tệ, để bảo đảm an toàn hệ thống và ổn định kinh tế vĩ mô.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng được kỳ vọng mở ra một giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ của Dân tộc. Việc xây dựng và triển khai hiệu quả chiến lược huy động vốn cho tăng trưởng 2 con số không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu trước mắt về nguồn lực, mà còn góp phần tạo dựng nền tảng tài chính vững chắc cho một nền kinh tế độc lập, tự chủ, phát triển bền vững trong dài hạn.
