Ngày 16/1, Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn đã chủ trì cuộc họp của Ban Chỉ đạo quốc gia về ODA và vốn vay ưu đãi với các đối tác phát triển.
Vốn vay ưu đãi giữ vai trò quan trọng
Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, trong năm 2025, Việt Nam đã ký vay mới khoảng 624 triệu USD vốn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài cho 10 chương trình, dự án từ các nhà tài trợ đa phương và song phương, tương đương mức huy động của năm 2024.
Về thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công nguồn vốn nước ngoài, tổng số vốn giải ngân trong năm 2025 đạt 8.942.716,15 triệu đồng (hơn 8.900 tỷ đồng). Ước tính đến hết ngày 31/1/2026, tổng giải ngân vốn nước ngoài năm 2025 đạt khoảng 10,5 nghìn tỷ đồng, xấp xỉ 45% kế hoạch.
 |
| Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn chủ trì cuộc họp của Ban Chỉ đạo quốc gia về ODA và vốn vay ưu đãi với các đối tác phát triển. |
Theo đánh giá của Thứ trưởng Trần Quốc Phương, tiến độ giải ngân đầu tư công nguồn vốn nước ngoài năm 2025 thấp hơn cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chính là việc chậm triển khai công tác chuẩn bị đầu tư như giải phóng mặt bằng, tái định cư, xác định nguồn gốc đất, giá đất, chuyển đổi mục đích sử dụng rừng. Bên cạnh đó, nhiều dự án chậm trong khâu đấu thầu, ký kết hợp đồng, phát sinh vướng mắc về thuế hoặc đang trong quá trình điều chỉnh chủ trương đầu tư, điều chỉnh hiệp định vay và kế hoạch vốn.
Bên cạnh đó, khi thủ tục đàm phán, ký kết, điều chỉnh và gia hạn hiệp định vay còn mất nhiều thời gian. Một số dự án đồng thời giải ngân kế hoạch vốn năm 2025 và kế hoạch năm 2024 kéo dài, khiến tỷ lệ giải ngân kế hoạch năm 2025 chưa phản ánh đầy đủ tiến độ thực tế. Ngoài ra, việc chậm nhận được ý kiến không phản đối hoặc chấp thuận của các đối tác phát triển đối với hồ sơ mời thầu và các hồ sơ liên quan cũng ảnh hưởng đến tiến độ…
Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, để tháo gỡ khó khăn, từ tháng 10/2025, Việt Nam đã phê duyệt và ban hành nhiều quy định pháp luật mới liên quan đến vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài. Nổi bật là Luật số 141/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026; Luật số 137/2025/QH15 sửa đổi Luật Điều ước quốc tế rút ngắn thời gian thẩm định, cho phép đồng thời đề xuất ký và phê duyệt hoặc phê chuẩn điều ước quốc tế, góp phần rút ngắn thời gian đàm phán và ký kết các khoản ODA không hoàn lại.
Cùng với đó, Chính phủ đang hoàn thiện các nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 242/2025/NĐ-CP và các nghị định liên quan đến quản lý nợ công, cho vay lại vốn ODA và vốn vay ưu đãi theo hướng đơn giản hóa thủ tục, mở rộng đối tượng tiếp cận vốn…
Vốn ưu đãi nước ngoài là động lực tăng trưởng
Tại cuộc họp, lãnh đạo các bộ, ngành và địa phương đều khẳng định tầm quan trọng của nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi đối với sự phát triển của Việt Nam. Đồng thời, nhấn mạnh tiềm năng hợp tác to lớn giữa Việt Nam và các nhà tài trợ, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên tăng trưởng nhanh và bền vững với nhiều dự án lớn mang tính xoay chuyển tình thế sẽ được triển khai.
 |
| Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương phát biểu tại cuộc họp. |
Sau khi nghe các ý kiến, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn khẳng định, Chính phủ Việt Nam luôn luôn coi nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài là nguồn lực quan trọng để ưu tiên thu hút đầu tư những công trình hạ tầng, kinh tế trọng điểm, có tính lan tỏa cao và phát triển kinh tế - xã hội, ưu tiên bố trí một tỉ trọng lớn tổng vốn đầu tư xã hội cho các dự án sử dụng vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài.
Bước sang năm 2026 - năm khởi đầu một giai đoạn phát triển mới, gắn với triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2026 - 2030. Đây là năm rất quan trọng định hình mô hình phát triển và quỹ đạo tăng trưởng dài hạn của Việt Nam với mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10%.
Trong bối cảnh đó, Chính phủ đã xác định đầu tư công, trong đó có vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài là động lực quan trọng cho tăng trưởng, hoàn thiện cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, hiện đại trong những lĩnh vực then chốt tạo sự lan tỏa, tăng cường năng lực cạnh tranh, đảm bảo phát triển hài hòa giữa các vùng miền.
Để huy động và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn vay nước ngoài, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn giao Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về đầu tư công và quản lý nợ công. Trong đó, hoàn thiện, sớm trình Chính phủ Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 242/2025/NĐ-CP về quản lý, sử dụng nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi; Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của một số nghị định hướng dẫn Luật Quản lý nợ công năm 2017 của nhà tài trợ nước ngoài theo hướng tinh giản thủ tục, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.
Đồng thời, Bộ Tài chính thiết lập nhóm công tác chuyên trách với các bộ, ngành, địa phương và nhà tài trợ; tăng cường hội thảo, tập huấn để phổ biến các quy định mới về quản lý, sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi; cải tiến quy trình tài chính, áp dụng công nghệ số trong kiểm soát chi, rút vốn…
