Nâng tầm khoa học công nghệ ngành Tài chính trong giai đoạn mới

Hội nghị “Triển khai hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ ngành Tài chính”.

Đổi mới nghiên cứu khoa học ngành Tài chính

Phát biểu khai mạc Hội nghị, TS. Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng Khoa học công nghệ ngành Tài chính, nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của sự kiện khi diễn ra trong thời điểm cả nước hướng tới kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh và hưởng ứng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Đây là dịp để tôn vinh trí tuệ, sức sáng tạo và những đóng góp bền bỉ của đội ngũ cán bộ khoa học đối với sự phát triển chung của đất nước và ngành Tài chính.

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới và trong nước thay đổi nhanh chóng dưới tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số và xu hướng tài chính xanh, yêu cầu đối với công tác hoạch định chính sách ngày càng cao hơn. Các chính sách tài chính không chỉ cần bám sát thực tiễn mà còn phải có khả năng dự báo, thích ứng linh hoạt với biến động của thị trường. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học để tạo nền tảng tri thức và dữ liệu phục vụ quá trình xây dựng chính sách.

TS. Nguyễn Như Quỳnh cho rằng, để đáp ứng yêu cầu mới, hoạt động nghiên cứu khoa học cần thực sự trở thành nguồn cung cấp luận cứ khoa học và bằng chứng thực tiễn cho công tác tham mưu, hoàn thiện thể chế. Trong thời gian tới, ngành Tài chính sẽ tập trung nâng cao hàm lượng tri thức trong từng đề án nghiên cứu, hướng tới xây dựng những chính sách có tính ứng dụng cao, phản ứng nhanh với thị trường và góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

TS. Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính phát biểu khai mạc Hội nghị.

Đánh giá về chặng đường vừa qua, lãnh đạo Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính khẳng định hoạt động khoa học công nghệ của ngành Tài chính đã đạt nhiều kết quả tích cực. Nhiều đề tài nghiên cứu đã bám sát các vấn đề trọng tâm, góp phần hỗ trợ xây dựng và hoàn thiện thể chế tài chính - ngân sách nhà nước, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành kinh tế vĩ mô. Những kết quả này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của khoa học công nghệ trong quá trình đổi mới ngành Tài chính.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc ứng dụng các nghiên cứu khoa học vào thực tiễn hoạch định chính sách vẫn còn tồn tại không ít hạn chế. Một số kết quả nghiên cứu chưa được khai thác hiệu quả, mối liên kết giữa cơ quan nghiên cứu và đơn vị xây dựng chính sách đôi lúc chưa chặt chẽ. Ngoài ra, cơ chế chuyển giao, sử dụng kết quả nghiên cứu cũng như công tác đánh giá hiệu quả sau ứng dụng vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện để phát huy tối đa giá trị của các công trình khoa học.

Theo TS. Nguyễn Như Quỳnh, chính vì những yêu cầu và thách thức đó mà chủ đề của hội nghị năm nay mang ý nghĩa thời sự và thực tiễn sâu sắc. Hội nghị được kỳ vọng trở thành diễn đàn mở để các nhà quản lý, chuyên gia và giới khoa học cùng trao đổi, nhận diện rõ những rào cản trong hoạt động nghiên cứu khoa học. Từ đó, các đại biểu sẽ đề xuất nhiều giải pháp khả thi nhằm nâng cao hàm lượng khoa học trong quá trình xây dựng và hoạch định chính sách của Bộ Tài chính trong thời gian tới.

Huy động chất xám từ các cơ sở đào tạo

Tại Hội nghị, các đại biểu đã được nghe báo cáo tổng kết công tác quản lý và triển khai nhiệm vụ khoa học công nghệ ngành Tài chính giai đoạn 2021-2026, đồng thời thảo luận định hướng phát triển cho giai đoạn 2026-2030. Nhiều chuyên gia và nhà quản lý giàu kinh nghiệm đã đóng góp những ý kiến sâu sắc cả về lý luận lẫn thực tiễn, tập trung vào các giải pháp đổi mới hoạt động nghiên cứu, tăng cường hiệu quả ứng dụng và thúc đẩy chuyển giao kết quả khoa học vào thực tiễn quản lý tài chính.

PGS.TS Nguyễn Đào Tùng, Giám đốc Học viện Tài chính phát biểu tham luận tại Hội nghị.

Phát biểu tại Hội nghị, PGS.TS Nguyễn Đào Tùng, Giám đốc Học viện Tài chính cho rằng ngành Tài chính cần sớm đổi mới tư duy nghiên cứu khoa học, chấm dứt tình trạng phê duyệt các đề tài còn chung chung, thiếu định hướng đầu ra rõ ràng. Theo ông, mỗi đề tài trong giai đoạn mới phải xác định cụ thể mục tiêu ngay từ đầu, hoặc hướng tới công bố quốc tế về lý thuyết, hoặc tập trung ứng dụng để tạo ra sản phẩm phục vụ trực tiếp công tác quản lý, điều hành thực tiễn.

Để nâng cao hiệu quả nghiên cứu, PGS.TS Nguyễn Đào Tùng đề xuất Bộ Tài chính nghiên cứu áp dụng cơ chế “đặt hàng ngược”. Theo đó, các cục, vụ chức năng sẽ trực tiếp giao nhiệm vụ nghiên cứu xuất phát từ những vấn đề phát sinh trong thực tiễn quản lý cho các cơ sở nghiên cứu triển khai thực hiện, thay vì để đơn vị tự đề xuất đề tài như trước. Cách làm này được kỳ vọng sẽ giúp các công trình khoa học bám sát nhu cầu thực tiễn và tăng tính ứng dụng trong hoạch định chính sách.

Một kiến nghị quan trọng khác được Giám đốc Học viện Tài chính nhấn mạnh là việc sớm xây dựng hệ sinh thái dữ liệu dùng chung trong toàn ngành. Theo ông, đây chính là “chìa khóa” tháo gỡ khó khăn lớn nhất hiện nay của giới nghiên cứu, đó là thiếu dữ liệu thực tiễn phục vụ khoa học. Việc kết nối và chia sẻ nguồn dữ liệu chính thống không chỉ giúp nâng cao chất lượng các công trình nghiên cứu mà còn tạo nền tảng thúc đẩy đổi mới sáng tạo và gia tăng hiệu quả ứng dụng trong lĩnh vực tài chính.

Bên cạnh đó, PGS.TS Nguyễn Đào Tùng cũng đề xuất Bộ Tài chính tăng cường phân cấp, giao các trường đại học trong ngành chủ trì tổ chức các tọa đàm, hội thảo chuyên đề và hội thảo vệ tinh. Đây được coi là giải pháp quan trọng nhằm tận dụng hiệu quả đội ngũ chuyên gia, giảng viên và nhà khoa học tại các cơ sở đào tạo như Học viện Tài chính, Học viện Chính sách và Phát triển hay Đại học Tài chính - Marketing, qua đó huy động chất xám phục vụ ngành ngay từ cơ sở.