Luật Phát triển đô thị: Thêm cơ chế phát triển khu đô thị lấn biển

Luật Phát triển đô thị vừa được Quốc hội thông qua, trong đó bổ sung cơ chế, chính sách đặc thù cho khu đô thị lấn biển. Ảnh: VPQH

Xác định rõ phạm vi áp dụng cơ chế đặc thù

Sáng ngày 24/8, Quốc hội biểu quyết thông qua toàn văn Luật Phát triển đô thị với 465/474 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Luật gồm 5 chương, 66 điều và có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.

Luật Phát triển đô thị quy định cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển thành phố là đô thị loại đặc biệt, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt. TP. Hồ Chí Minh và thành phố khác là đô thị đặc biệt được áp dụng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt quy định tại Luật. Riêng TP. Hà Nội thực hiện theo quy định của Luật Thủ đô.

Đối với thành phố không thuộc trường hợp nêu trên, Luật cho phép áp dụng một số cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt, nhưng loại trừ một số quy định cụ thể tại Luật. Tương tự, khu kinh tế đặc biệt được áp dụng cơ chế, chính sách phát triển khu kinh tế đặc biệt. Tỉnh, thành phố nơi có khu kinh tế đặc biệt được thực hiện một số cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt để áp dụng trên địa bàn khu kinh tế đặc biệt, với các trường hợp loại trừ được quy định cụ thể.

Luật cũng giao Chính phủ quy định phạm vi áp dụng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt đối với các trường hợp này khi có chủ trương của cấp có thẩm quyền. Việc áp dụng phải phù hợp với điều kiện đặc thù, định hướng phát triển, năng lực thực thi của từng địa phương và bảo đảm các nguyên tắc được quy định trong Luật.

Đáng chú ý, trong trường hợp cần thí điểm cơ chế, chính sách khác hoặc chưa được quy định trong Luật Phát triển đô thị và các văn bản quy phạm pháp luật khác của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ có thể ban hành nghị định thí điểm đối với các trường hợp thuộc diện áp dụng.

Việc này phải đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, quản lý kinh tế, quản lý xã hội, đồng thời phải có chủ trương của cấp có thẩm quyền và được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý.

Bổ sung cơ chế thúc đẩy phát triển khu đô thị lấn biển

Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội và kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để chỉnh lý dự thảo theo hướng thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng, xác lập các cơ chế, chính sách đột phá, vượt trội nhằm thúc đẩy phát triển đô thị nói chung, TP. Hồ Chí Minh nói riêng, thành phố khác, khu kinh tế đặc biệt, dự án khu đô thị lấn biển, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số và phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đáng chú ý, dự thảo Luật đã bổ sung một điều tại Mục 3 về phát triển kinh tế của Chương II, quy định cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển khu đô thị lấn biển. Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, quy định này được bổ sung nhằm bảo đảm phù hợp với mục tiêu, chính sách và cấu trúc của dự thảo Luật.

Các nội dung được quy định gồm nguyên tắc đầu tư xây dựng, phát triển khu đô thị lấn biển; điều kiện đối với nhà đầu tư chiến lược; ưu đãi, hỗ trợ, nghĩa vụ của nhà đầu tư; thẩm quyền quyết định một số chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật, chỉ tiêu sử dụng đất và cơ chế khai thác khoáng sản phục vụ dự án.

Việc đưa các nội dung này vào Luật tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai các dự án khu đô thị lấn biển, đồng thời xác định rõ các yêu cầu, điều kiện và trách nhiệm gắn với nhà đầu tư.

Các đại biểu tại phiên họp. Ảnh: VPQH

Liên quan đến phát triển trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, Chính phủ đã tiếp thu, chỉnh lý tên gọi của Điều này thành Cơ chế chính sách thúc đẩy phát triển trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam để làm rõ mục tiêu điều chỉnh vấn đề này. Đồng thời, điều chỉnh thẩm quyền quyết định điều kiện, trình tự thủ tục cấp phép thành lập ngân hàng có hoạt động ngân hàng đầu tư tại trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, phát hành sản phẩm tài chính quốc tế thông qua trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam từ Cơ quan điều hành trung tâm tài chính quốc tế tại Thành phố sang Hội đồng nhân dân Thành phố và bổ sung điều kiện phải có ý kiến của Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Luật cũng bổ sung quy định thành viên trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam được cung cấp dịch vụ tài chính, dịch vụ hỗ trợ khác tại trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam theo giấy phép thành lập và hoạt động cho tổ chức trong nước để giao dịch thu hút vốn quốc tế. Hoạt động này trên cơ sở tuân thủ đúng và đầy đủ quy định về quản lý ngoại hối, phòng chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố, chống tài trợ phổ biến vũ khí hàng loạt hủy diệt hàng loạt và quản lý nợ công.

Ngoài các nội dung trên, Luật Phát triển đô thị còn quy định nhiều nội dung liên quan đến khu kinh tế đặc biệt, khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp và phát triển hạ tầng năng lượng.

Theo báo cáo tiếp thu, giải trình, việc chỉnh lý dự thảo Luật được thực hiện theo nguyên tắc bảo đảm tính hợp hiến, đổi mới tư duy lập pháp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với năng lực, điều kiện bảo đảm thực hiện và trách nhiệm giải trình.

Luật hướng tới phát huy tiềm năng, lợi thế của các địa phương, phù hợp với phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, qua đó tạo không gian phát triển mới với tính khả thi, hiệu lực và hiệu quả trong tổ chức thực hiện.

Sau khi tiếp thu, chỉnh lý, Luật Phát triển đô thị gồm 5 chương, 66 điều, tăng một điều so với dự thảo Luật Chính phủ trình Quốc hội đầu kỳ họp và có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.