Xây dựng đô thị lấn biển mở ra không gian phát triển mới, tạo động lực tăng trưởng đột phá

Đại biểu Phạm Thu Xanh (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) tham gia thảo luận tại phiên họp.

Đồng tình xây dựng cơ chế đặc thù cho khu đô thị lấn biển

Thảo luận tại Tổ 11 (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng, Quảng Ngãi), đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) bày tỏ tán thành việc bổ sung chương về cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị.

Theo đại biểu, lấn biển đang trở thành xu hướng phát triển tại nhiều quốc gia trên thế giới, nhất là những nơi có nhu cầu mở rộng không gian đô thị và quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Đại biểu dẫn chứng, nhiều quốc gia đã thực hiện các dự án lấn biển quy mô lớn để mở rộng không gian phát triển, trình diễn công nghệ mới, tăng cường an ninh quốc phòng và tạo những bước phát triển đột phá.

Đối với Việt Nam, đại biểu cho rằng với đường bờ biển dài nhưng quỹ đất tại nhiều khu vực đồng bằng ven biển còn hạn chế, việc lấn biển để tạo thêm không gian phát triển có sức hấp dẫn rất lớn. “Việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động lấn biển là yêu cầu thực tiễn, đồng thời tạo cơ sở để quản lý, kiểm soát và định hướng hoạt động này một cách chặt chẽ và bền vững”, đại biểu Vũ Văn Tiến nêu.

Đại biểu Phạm Thu Xanh (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) cũng đánh giá rất cần thiết xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù đối với khu đô thị lấn biển. Theo đại biểu, đây là hướng đi cần thiết để khai thác không gian biển, mở rộng không gian phát triển đô thị, huy động nguồn lực xã hội cho những dự án quy mô rất lớn, đồng thời tạo khung pháp lý riêng cho một loại hình đô thị đặc thù.

Đại biểu đánh giá, việc dự thảo thiết kế một chương riêng về khu đô thị lấn biển sẽ giúp tránh phải xử lý từng dự án bằng các cơ chế rời rạc, qua đó tạo nền tảng pháp lý ổn định hơn cho các dự án lớn. Đáng chú ý, dự thảo đã đặt khu đô thị lấn biển trong mối liên hệ với quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và nhà ở; đồng thời yêu cầu phải có khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng, bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học biển.

“Bước đột phá về thể chế”, tạo dư địa lớn phát triển kinh tế biển

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) cho rằng, việc xây dựng cơ chế, chính sách đối với dự án khu đô thị lấn biển là cần thiết để thể chế hóa Nghị quyết số 20-NQ/TW. Theo đại biểu, việc chuyển từ một cơ chế thí điểm cho một địa phương sang khuôn khổ chung áp dụng theo điều kiện là một bước tiến về kỹ thuật lập pháp, phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Đại biểu cho rằng, việc luật hóa cơ chế lấn biển sẽ tạo dư địa lớn để phát triển kinh tế biển, đặc biệt là kết nối không gian biển với đất liền, từ đó hình thành không gian phát triển mới.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) cho rằng, việc xây dựng cơ chế, chính sách đối với dự án khu đô thị lấn biển là cần thiết để thể chế hóa Nghị quyết số 20-NQ/TW.

Cùng quan điểm, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi) bày tỏ “tán đồng rất cao và nhất trí toàn diện” với các nội dung đổi mới được Chính phủ trình Quốc hội trong dự thảo Luật Phát triển đô thị, trong đó có cơ chế, chính sách đặc thù phát triển khu đô thị lấn biển.

Theo đại biểu, dự thảo Luật không chỉ tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế hiện hành, chuyển tư duy quản lý hành chính thuần túy sang tư duy kiến tạo phát triển, mà còn tạo dựng hành lang pháp lý minh bạch, phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho địa phương để thúc đẩy phát triển kinh tế biển.

Đặc biệt, đại biểu đánh giá cao việc Ban soạn thảo bổ sung riêng quy định về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển khu đô thị lấn biển tại chương 4 của dự thảo.

“Đây là một bước đột phá về thể chế mang tầm chiến lược, đáp ứng trúng, đúng đòi hỏi cấp thiết của thực tiễn của nước ta và trong bối cảnh khu vực và thế giới hiện nay”, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa nhấn mạnh.

Theo đại biểu, đối với các địa phương ven biển, trong đó có Quảng Ngãi, diện tích đất liền hữu hạn trong khi nhu cầu đô thị hóa, thu hút đầu tư và nâng cấp hạ tầng ngày càng lớn. Vì vậy, mở rộng không gian ra biển thông qua các quy định lấn biển hiện đại không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là cơ hội chiến lược để tích hợp đa giá trị cho phát triển.

Đại biểu cho rằng cơ chế đặc thù lấn biển có thể giải phóng nguồn lực từ quỹ mặt đất, mặt nước, tạo điều kiện kiến tạo các trung tâm kinh tế biển, đô thị du lịch, dịch vụ, kết nối đồng bộ giữa đất liền với các đảo và vùng phụ cận.

“Việc bổ sung khung pháp lý cho khu đô thị lấn biển trong Luật Phát triển đô thị lần này thể hiện tầm nhìn chiến lược của Quốc hội và Chính phủ. Biến tiềm năng mặt nước thành động lực tăng trưởng đột phá, vừa phát triển kinh tế - xã hội vừa gìn giữ bản sắc văn hóa và giữ vững an ninh quốc phòng cho đất nước”, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa nêu quan điểm.

Đại biểu khẳng định “kinh tế lấn biển là một động lực thúc đẩy sự phát triển bứt phá của Việt Nam trong kỷ nguyên mới” và bày tỏ hoàn toàn ủng hộ việc bổ sung khung pháp lý cho khu đô thị lấn biển.

Có cơ chế kiểm soát, đảm bảo hiệu quả chính sách

Bên cạnh sự đồng tình cao với việc xây dựng cơ chế đặc thù, các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát chặt chẽ để bảo đảm hiệu quả lâu dài của chính sách.

Đại biểu Vũ Văn Tiến cho rằng, lấn biển có thể tạo ra nguồn lực phát triển lớn, đặc biệt trong mở rộng quỹ đất, xây dựng đô thị, hạ tầng và các không gian kinh tế mới. Tuy nhiên, đây không phải hoạt động xây dựng hay khai thác đất đai thông thường mà là sự can thiệp trực tiếp vào cấu trúc tự nhiên vùng ven biển.

Do đó, đại biểu đề nghị hoạt động lấn biển cần dựa trên nghiên cứu khoa học, công nghệ và đánh giá tác động đầy đủ; đồng thời xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu thống nhất ở phạm vi quốc gia để theo dõi, dự báo và kiểm soát các dự án.

Đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) cho rằng, lấn biển đang trở thành xu hướng phát triển tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Đại biểu Phạm Thu Xanh cũng nhấn mạnh việc rút ngắn thủ tục phải đi cùng kiểm soát chất lượng thẩm định. Theo đại biểu, có thể thực hiện cơ chế một cửa, liên thông hồ sơ để giảm thời gian nhưng không được làm giảm trách nhiệm và chất lượng thẩm định đối với môi trường, tài nguyên, nền đất, chống sạt lở, chống ngập, thoát nước, giao thông, an toàn công trình cũng như quốc phòng, an ninh.

Đại biểu đề nghị đánh giá tổng thể các chính sách ưu đãi dành cho dự án, thay vì xem xét từng ưu đãi riêng lẻ, nhằm bảo đảm tương xứng giữa lợi ích nhà đầu tư với lợi ích của Nhà nước, người dân và xã hội.

Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là việc chuyển nhượng một phần dự án. Đại biểu Phạm Thu Xanh cho rằng nếu nhà đầu tư chiến lược sau khi được hưởng cơ chế đặc thù lại có thể chuyển nhượng một phần lớn dự án thì cần có cơ chế kiểm soát để bảo đảm chủ thể nhận chuyển nhượng có đủ năng lực.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cũng đề nghị luật hóa rõ các nội dung cốt lõi về mức trần diện tích được chuyển nhượng, thời điểm được chuyển nhượng, năng lực của bên nhận chuyển nhượng và trách nhiệm kế thừa các nghĩa vụ của dự án.

Đồng thời, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh, chủ quyền biển đảo, an toàn hàng hải, bảo vệ môi trường và sinh thái biển trong quá trình triển khai các dự án lấn biển.

Theo các đại biểu, nếu được thiết kế đồng bộ, kiểm soát chặt chẽ và có cơ chế giám sát phù hợp, chính sách đặc thù cho khu đô thị lấn biển sẽ tạo nền tảng pháp lý quan trọng để khai thác hiệu quả không gian biển, huy động nguồn lực xã hội, mở rộng không gian đô thị và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới.