Trong bối cảnh nền kinh tế Đức đối mặt nhiều thách thức cả nội bộ và bên ngoài, Chính phủ Thủ tướng Merz tập trung vào các mục tiêu tăng cường “nội lực”, đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế, khôi phục vị thế dẫn đầu của Đức tại châu Âu.
Thủ tướng Merz đã dành phần lớn bài phát biểu để đưa ra định hướng mang tính nguyên tắc cho tương lai nước Đức, với nhận định mùa thu năm 2025 là “khoảnh khắc quyết định” của Đức, trong bối cảnh quốc gia này đứng trước thách thức lớn từ sự hình thành liên minh của các quốc gia bên ngoài, tác động của cuộc cách mạng số, cũng như nền kinh tế toàn cầu bị chi phối bởi chủ nghĩa bảo hộ.
Người đứng đầu Chính phủ Đức nhấn mạnh, sau 35 năm thống nhất, người dân Đức cần tập hợp lại, nhìn về phía trước với niềm tin và nghị lực để xây dựng “sự thống nhất mới”. Để giữ vững và phát triển, nước Đức cần tiến hành những cải cách toàn diện, bảo đảm đất nước tiếp tục là một quốc gia dân chủ, pháp quyền, giàu mạnh, công bằng xã hội và gắn bó chặt chẽ với Liên minh châu Âu (EU).
Tuy không đi sâu vào các biện pháp cụ thể, song bài phát biểu của Thủ tướng Merz được đánh giá là lời hiệu triệu toàn dân hướng tới “khởi đầu mới” cho nước Đức trong giai đoạn nhiều biến động hiện nay. Trọng tâm chính sách mà liên minh cầm quyền giữa các đảng Dân chủ/Xã hội Cơ đốc giáo (CDU/CSU) bảo thủ và Dân chủ Xã hội (SPD) theo đuổi là tăng năng lực cạnh tranh và đổi mới sáng tạo, đồng thời bảo đảm tăng trưởng và việc làm.
Một trong những thách thức lớn trong thời gian qua đối với nước Đức là nền kinh tế lớn nhất châu Âu phải hoạt động bằng ngân sách tạm thời sau khi liên minh cầm quyền “đèn giao thông” của cựu Thủ tướng Olaf Scholz sụp đổ hồi tháng 11/2024, mà không có thời gian để thông qua các kế hoạch chi tiêu năm 2025.
Mới đây, Quốc hội Liên bang Đức mới thông qua ngân sách quốc gia thường niên năm 2025 ở mức 502,5 tỷ euro, theo đó, ngoài cam kết chi tiêu mạnh cho quốc phòng, sẽ bảo đảm các khoản đầu tư kỷ lục để phục hồi nền kinh tế.
Trong cuộc thảo luận tiếp theo về ngân sách năm 2026 tại Quốc hội Liên bang, Thủ tướng Merz đã bảo vệ kế hoạch tài chính của liên minh cầm quyền, theo đó tập trung cho cải cách sâu rộng để ứng phó nguy cơ nền kinh tế tiếp tục rơi vào suy thoái cũng như bất ổn toàn cầu.
Theo nhận định của người đứng đầu Chính phủ Đức, nước Đức đang phải đối mặt một trong những giai đoạn thách thức nhất trong lịch sử hiện đại. Chỉ có một nền kinh tế hướng đến tăng trưởng mới tạo ra được các nguồn lực cần thiết để tài trợ cho cơ sở hạ tầng, thể hiện sự đoàn kết và bảo đảm an sinh xã hội lâu dài.
Trong bối cảnh kinh tế trì trệ hiện nay, Chính phủ Đức đang nỗ lực thực hiện cam kết kích thích tăng trưởng kinh tế và thu hút đầu tư, bắt đầu từ cải cách tài khóa đề xuất cho năm tới. Tuy nhiên, ngoài những thách thức đến từ sự biến động địa chính trị toàn cầu, Chính phủ Thủ tướng Merz cũng chịu sức ép từ phe đối lập.
Đồng Chủ tịch đảng đối lập Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD) Tino Chrupalla cho rằng, Chính phủ lãng phí nguồn vốn của các thế hệ tương lai, viện dẫn kế hoạch vay nợ mới khoảng 174 tỷ euro vào năm tới. Lãnh đạo đảng cực hữu chỉ trích giá năng lượng cao, gánh nặng thuế và phí, các khoản chi tiêu bảo vệ khí hậu và các chương trình phúc lợi công dân.
Đáp lại chỉ trích của phe đối lập, Thủ tướng Merz tuyên bố, Chính phủ đặt mục tiêu thúc đẩy đầu tư và tăng trưởng kinh tế nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Đức và cải thiện mức sống của người dân. Lấy hiệu quả kinh tế yếu kém làm lý do cho những thay đổi chính sách đáng kể, ông tái khẳng định sự cần thiết phải điều chỉnh ngân sách liên bang tiếp theo để nâng cao hiệu quả kinh tế. Vấn đề ngân sách từng là nguyên nhân khiến chính phủ liên minh “đèn giao thông” dưới thời cựu Thủ tướng Olaf Scholz sụp đổ.
Trong kế hoạch ngân sách hiện nay, liên minh cầm quyền tại Đức kiên quyết bảo vệ quan điểm sử dụng các khoản đầu tư kỷ lục để hỗ trợ nền kinh tế vốn yếu ớt trong nhiều năm qua vượt qua thách thức, đưa nước Đức trở lại vị thế “đầu tàu” kinh tế châu Âu.
