Khơi thông dòng vốn xanh từ tín dụng và thị trường carbon

Toàn cảnh Hội thảo "Chính sách tín dụng và thị trường carbon: Khơi thông dòng vốn xanh”.

Sáng 14/10/2026, tại Hà Nội, Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức Hội thảo “Chính sách tín dụng và thị trường carbon: Khơi thông dòng vốn xanh”, với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, ngân hàng, doanh nghiệp và chuyên gia. Hội thảo tập trung trao đổi về cơ chế kết nối nguồn vốn tín dụng với thị trường carbon, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực cho chuyển đổi xanh.

Hoàn thiện hệ sinh thái tài chính cho chuyển đổi xanh

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Phạm Văn Hoành, Tổng Biên tập Báo Tài chính - Đầu tư cho biết, việc đưa thị trường carbon trong nước vào vận hành từ ngày 29/6/2026 đặt ra yêu cầu hoàn thiện hệ sinh thái tài chính để thị trường phát triển hiệu quả và bền vững. Trong đó, chính sách tín dụng giữ vai trò dẫn dắt nguồn lực, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân đầu tư vào các hoạt động giảm phát thải.

“Nếu sàn giao dịch carbon là hạ tầng của thị trường thì chính sách tín dụng, hệ thống ngân hàng và thị trường vốn chính là động lực cho quá trình chuyển đổi xanh”, ông Hoành nhấn mạnh.

Theo ông Hoành, mục tiêu chuyển đổi xanh cần được cụ thể hóa bằng các khoản đầu tư vào công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng, nông nghiệp phát thải thấp, bảo vệ rừng, xử lý chất thải và phát triển năng lượng tái tạo. Để triển khai các dự án này, hệ thống tài chính cần đủ năng lực nhận diện, định giá, phân bổ và quản trị dòng vốn xanh.

Ông Phạm Văn Hoành, Tổng Biên tập Báo Tài chính - Đầu tư phát biểu khai mạc Hội thảo.

Việt Nam đã có kinh nghiệm thương mại hóa kết quả giảm phát thải trên thị trường quốc tế. Tháng 3/2024, Việt Nam nhận 51,5 triệu USD từ Ngân hàng Thế giới cho 10,3 triệu tấn kết quả giảm phát thải được xác minh trong Chương trình giảm phát thải vùng Bắc Trung Bộ. Tuy nhiên, theo ông Hoành, việc hình thành thị trường carbon trong nước mới là bước khởi đầu; sự phát triển bền vững còn phụ thuộc vào thanh khoản, dữ liệu, cơ chế xác minh và niềm tin của các chủ thể tham gia.

“Một thị trường muốn phát triển bền vững không chỉ cần có sàn giao dịch, có hàng hóa và có quy định giao dịch. Thị trường còn cần thanh khoản, dữ liệu, cơ chế xác minh, niềm tin của người mua và người bán, cũng như một hệ sinh thái tài chính đủ mạnh để hỗ trợ các chủ thể tham gia thị trường”, ông Hoành khẳng định.

Dư nợ tín dụng xanh vượt 856 nghìn tỷ đồng

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Ngọc Cảnh, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cho rằng, quá trình thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 đòi hỏi nguồn lực lớn để đổi mới công nghệ, chuyển đổi phương thức sản xuất và sử dụng năng lượng hiệu quả. Bên cạnh ngân sách nhà nước, thị trường vốn và tín dụng ngân hàng, cần phát triển thêm các cơ chế thị trường để huy động nguồn lực và tạo động lực kinh tế cho doanh nghiệp giảm phát thải.

Theo Phó Thống đốc, tín dụng xanh và thị trường carbon có mối quan hệ bổ trợ. Tín dụng cung cấp vốn đầu tư, đổi mới công nghệ, qua đó tạo ra kết quả giảm phát thải, làm cơ sở hình thành hàng hóa cho thị trường carbon. Ở chiều ngược lại, thị trường vận hành hiệu quả có thể giúp doanh nghiệp tạo nguồn thu từ kết quả giảm phát thải, hỗ trợ dòng tiền và nâng cao chất lượng tín dụng.

“Chính kết quả giảm phát thải từ các dự án được đầu tư từ nguồn vốn ngân hàng sẽ tạo ra cơ sở và hàng hóa cho sự phát triển của thị trường các-bon”, ông Cảnh nêu rõ.

Thông tin về kết quả triển khai, Phó Thống đốc cho biết đến cuối tháng 6/2026, dư nợ tín dụng xanh đạt trên 856 nghìn tỷ đồng, tăng 9,87% so với cuối năm 2025. Trong giai đoạn 2017- 2025, tín dụng xanh tăng trưởng bình quân trên 20%/năm.

Theo Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh, tín dụng xanh hỗ trợ đầu tư giảm phát thải, còn thị trường carbon tạo thêm nguồn thu, cải thiện dòng tiền cho doanh nghiệp.

Dòng vốn tập trung chủ yếu vào nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học, chiếm trên 31%; năng lượng xanh chiếm gần 28%. Dư nợ tín dụng đã được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đạt trên 6,2 triệu tỷ đồng, tương đương trên 31,33% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.

Theo ông Cảnh, hiệu quả tín dụng xanh cần được đánh giá cả ở kết quả tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và bảo vệ môi trường của khách hàng vay vốn. Hoạt động đo lường, báo cáo, thẩm định kết quả giảm phát thải cùng dữ liệu giao dịch trên thị trường carbon có thể cung cấp thêm thông tin để ngân hàng theo dõi hiệu quả sử dụng vốn và quản lý rủi ro.

Phó Thống đốc cũng cho biết thị trường thí điểm bước đầu được hình thành với quy mô hơn 511 triệu tấn CO₂, tương đương hạn ngạch phân bổ cho các cơ sở thuộc 3 ngành: nhiệt điện, sắt thép và xi măng trong giai đoạn 2025–2026. Giai đoạn thí điểm kéo dài đến hết năm 2028, trước khi vận hành bắt buộc toàn diện từ năm 2029; BIDV là ngân hàng thanh toán duy nhất trong giai đoạn thí điểm.

Về dài hạn, ông Cảnh nhận định việc chuyển kết quả giảm phát thải thành nguồn lực tài chính sẽ giúp doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn vốn, giảm mức độ phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, đồng thời tạo điều kiện phân bổ vốn tín dụng hiệu quả hơn.

Từ góc nhìn ngân hàng thương mại, TS. Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc Trường Đào tạo cán bộ kiêm Phó trưởng Ban Chỉ đạo ESG Agribank cho rằng, doanh nghiệp cần vốn ngay từ khi chuẩn bị và triển khai dự án, trong khi nguồn thu từ tín chỉ carbon hình thành muộn hơn, phụ thuộc vào kết quả giảm phát thải được xác minh và khả năng giao dịch. Vì vậy, khi thẩm định khoản vay, ngân hàng cần lấy dòng tiền từ hoạt động sản xuất, kinh doanh làm nền tảng trả nợ; doanh thu carbon là nguồn bổ sung, được xem xét theo mức độ chắc chắn. Đồng thời, cần có cơ chế hỗ trợ chi phí đo lường, báo cáo và thẩm tra kết quả giảm phát thải cho hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ để tăng khả năng tiếp cận vốn.

“Khi dự án có phương án kinh doanh khả thi, kết quả môi trường được kiểm chứng và quyền lợi các bên được xác lập minh bạch, ngân hàng sẽ có thêm cơ sở mở rộng tài trợ cho chuyển đổi xanh”, đại diện Agribank cho biết.