Hoàn thiện thể chế, bảo đảm nguồn lực cho hoạt động đối ngoại

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương dự phiên họp về Cơ quan đại diện trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33.

Thu hút nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia

Chiều ngày 4/8, trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, tại Hà Nội, đã diễn ra phiên họp về Cơ quan đại diện với chủ đề “Tăng cường lãnh đạo, quản lý và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài”.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương dự phiên họp và có bài tham luận với chủ đề “Tăng cường lãnh đạo, quản lý và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài”.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương, thực tiễn thời gian qua cho thấy, những kết quả tích cực về hội nhập kinh tế quốc tế, thu hút đầu tư nước ngoài, mở rộng hợp tác tài chính và phát triển thị trường đều có sự đóng góp quan trọng của các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Đây không chỉ là cầu nối đối ngoại, mà còn là lực lượng tiên phong của ngoại giao kinh tế, góp phần quảng bá hình ảnh quốc gia, cung cấp thông tin chiến lược, hỗ trợ doanh nghiệp và tạo dựng niềm tin đối với cộng đồng nhà đầu tư quốc tế.

“Bộ Tài chính luôn coi việc tăng cường phối hợp với Bộ Ngoại giao và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài là một trong những điều kiện quan trọng để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, huy động các nguồn lực quốc tế và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trong bối cảnh mới”, Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, nhận thức sâu sắc vai trò của ngoại giao kinh tế trong giai đoạn phát triển mới, thời gian qua, Bộ Tài chính luôn chủ động phối hợp chặt chẽ với Bộ Ngoại giao trên cả ba phương diện: hoàn thiện thể chế, bảo đảm nguồn lực và nâng cao hiệu quả xúc tiến đầu tư, hợp tác kinh tế quốc tế.

Cụ thể, về hoàn thiện thể chế, Bộ Tài chính đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Ngoại giao nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện nhiều cơ chế, chính sách quan trọng nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động của các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Việc Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài và Chính phủ ban hành Nghị định số 129/2026/NĐ-CP ngày 6/4/2026 với các quy định mới về quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước đối với hoạt động đối ngoại đã góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, đồng thời nâng cao điều kiện công tác và bảo đảm tốt hơn chế độ, chính sách đối với cán bộ làm việc tại các Cơ quan đại diện.

Cùng với đó, Bộ Tài chính luôn ưu tiên bảo đảm nguồn lực tài chính cho hoạt động đối ngoại theo hướng sử dụng ngân sách hiệu quả, tiết kiệm, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện mới.

Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết, những năm gần đây, dự toán ngân sách dành cho hoạt động của Bộ Ngoại giao và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài được bố trí theo hướng năm sau cao hơn năm trước, phù hợp với yêu cầu thực tiễn, góp phần bảo đảm triển khai hiệu quả các nhiệm vụ chính trị, đối ngoại, bảo hộ công dân, xúc tiến đầu tư, thương mại và quảng bá hình ảnh quốc gia.

Hiện nay, Bộ Tài chính đã bố trí đội ngũ công chức làm công tác xúc tiến đầu tư tại một số Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Đây là lực lượng chuyên trách của Bộ, đồng thời là một thành tố trong hệ thống ngoại giao kinh tế của Việt Nam, hoạt động dưới sự lãnh đạo thống nhất của Trưởng Cơ quan đại diện và phối hợp chặt chẽ với các bộ phận kinh tế, thương mại cũng như các cơ quan liên quan tại địa bàn.

Đặc biệt, trong bối cảnh thế giới đang chuyển dịch sang các lĩnh vực như công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và tài chính bền vững, vai trò của các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài ngày càng được mở rộng. Không chỉ là cầu nối giữa Việt Nam với các đối tác quốc tế, các Cơ quan đại diện còn là “đầu mối thông tin chiến lược”, giúp nhận diện sớm các xu hướng phát triển, kết nối các đối tác có tiềm năng, từ đó hỗ trợ các bộ, ngành, địa phương xây dựng chính sách phù hợp và chủ động tham gia vào các chuỗi giá trị mới của khu vực và thế giới.

Từ thực tiễn phối hợp thời gian qua, Bộ Tài chính nhận thấy rằng, hiệu quả của ngoại giao kinh tế không phụ thuộc vào nỗ lực của riêng một cơ quan, mà là kết quả của sự phối hợp đồng bộ giữa Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính, các bộ, ngành, địa phương và hệ thống Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Chính sự phối hợp này đã tạo nên sức mạnh tổng hợp trong việc huy động các nguồn lực bên ngoài, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và phục vụ các mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Đẩy mạnh phối hợp giữa Bộ Tài chính và Bộ Ngoại giao đáp ứng yêu cầu phát triển mới

Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, bối cảnh quốc tế đang đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác đối ngoại và phát triển kinh tế. Cạnh tranh trong thu hút đầu tư, công nghệ, nhân lực chất lượng cao và các nguồn lực tài chính quốc tế ngày càng gay gắt. Điều đó đòi hỏi sự phối hợp giữa Bộ Tài chính và Bộ Ngoại giao cần được nâng lên một tầm cao mới, không chỉ nhằm giải quyết những yêu cầu trước mắt, mà còn hướng tới xây dựng năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.

Đại diện Bộ Tài chính đã nêu ra ba định hướng hợp tác trong công tác phối hợp giữa hai Bộ Tài chính và Ngoại giao trong thời gian tới.

Thứ nhất, tiếp tục nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu, dự báo và chia sẻ thông tin phục vụ hoạch định chính sách và xúc tiến đầu tư. Theo đó, trong bối cảnh các dòng vốn đầu tư quốc tế đang dịch chuyển nhanh theo những biến động của kinh tế và địa chính trị thế giới, Bộ Tài chính mong muốn tiếp tục nhận được sự phối hợp chặt chẽ của Bộ Ngoại giao và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trong việc cập nhật các xu hướng mới về chính sách tài chính, thuế, hải quan, tài chính xanh, trung tâm tài chính quốc tế, đổi mới sáng tạo, cũng như chiến lược đầu tư của các tập đoàn đa quốc gia. Những thông tin này sẽ góp phần quan trọng giúp các cơ quan trong nước chủ động hoàn thiện chính sách, cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao khả năng đón bắt các cơ hội phát triển mới.

Thứ hai, đổi mới phương thức xúc tiến đầu tư theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, lấy chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng làm mục tiêu. Trong giai đoạn tới, thu hút đầu tư không chỉ hướng đến tăng quy mô vốn, mà cần ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, phát triển hạ tầng chiến lược, tài chính xanh, kinh tế số, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và các ngành có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, để thực hiện mục tiêu đó, rất cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tài chính, Bộ Ngoại giao, các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và các địa phương trong việc xác định các thị trường trọng điểm, các nhà đầu tư chiến lược và các mô hình hợp tác phù hợp với định hướng phát triển của đất nước.

Thứ ba, xây dựng cơ chế phối hợp ngày càng chặt chẽ, thực chất và hiệu quả giữa Bộ Tài chính với Bộ Ngoại giao và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Bộ Tài chính đề nghị tiếp tục duy trì cơ chế trao đổi thông tin thường xuyên giữa các đơn vị chức năng của hai Bộ và các Cơ quan đại diện; tăng cường phối hợp trong tổ chức các hoạt động xúc tiến đầu tư, hợp tác tài chính, kết nối doanh nghiệp và đối thoại với các nhà đầu tư chiến lược; đồng thời phát huy vai trò tham mưu của các Cơ quan đại diện trong việc nhận diện sớm các cơ hội và thách thức từ môi trường kinh tế quốc tế.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng mong muốn tiếp tục nhận được sự phối hợp của Bộ Ngoại giao trong quá trình nghiên cứu, hoàn thiện các cơ chế, chính sách liên quan đến hoạt động đối ngoại và quản lý tài chính đối ngoại, bảo đảm vừa đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, vừa nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng các nguồn lực của Nhà nước.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh sự tin tưởng, với truyền thống vẻ vang của ngành Ngoại giao, cùng sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa hai Bộ và sự chủ động, sáng tạo của các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, chúng ta sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả ngoại giao kinh tế, mở rộng không gian hợp tác quốc tế, tranh thủ tốt hơn các nguồn lực về tài chính, đầu tư, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.