 |
| Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi phát biểu tại hội thảo. Ảnh: H.Lê |
Nhận diện điểm nghẽn từ thực tiễn
Ngày 15/9, thông tin tại Hội thảo lấy ý kiến về dự án Luật Đất đai (sửa đổi) do Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh, ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết, tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất vừa qua, Quốc hội đã định hướng sửa đổi Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở để chuẩn bị hồ sơ trình Quốc hội tại kỳ họp thứ hai.
Theo ông Phan Văn Mãi, đây là những luật rất quan trọng, phức tạp, đòi hỏi sự đầu tư kỹ lưỡng trong quá trình xây dựng và thẩm tra. Việc sửa đổi được đặt trong một tổng thể thống nhất, tạo sự liên thông từ đất - nhà - giao dịch, bảo đảm không chồng chéo, không tạo kẽ hở và không bỏ trống pháp lý.
Do đó, cần nhận diện đầy đủ từ thực tiễn TP. Hồ Chí Minh, các tỉnh, thành phía Nam những “điểm nghẽn” trong quản lý, sử dụng và phát huy nguồn lực đất đai để kịp thời tháo gỡ, khơi thông nguồn lực.
Ông Phan Văn Mãi đồng thời nhấn mạnh yêu cầu thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn và khả thi các chủ trương, chính sách của Đảng; làm rõ phạm vi, đối tượng điều chỉnh giữa Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.
Trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, các nội dung sửa đổi cũng cần xác định rõ mức độ phân cấp, phân quyền, gắn với năng lực và điều kiện thực thi.
Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà nghiên cứu phân tích cơ sở thực tiễn và tính khả thi của các quy định dự kiến sửa đổi, đối chiếu với những khó khăn đang phát sinh trong quá trình thực hiện. Trong đó có tình trạng khó khăn trong cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quá tải trong giải quyết thủ tục hành chính về đất đai.
Với thu hồi đất, bồi thường và tái định cư, nhiều ý kiến đề nghị quy định phải rõ ràng, công khai, minh bạch. Đây là nhóm vấn đề tác động trực tiếp đến quyền lợi của người có đất bị thu hồi và tiến độ thực hiện các dự án.
 |
| Nhiều ý kiến đề nghị cần phải làm rõ các quy định về thu hồi đất, bồi thường, tái định cư, trong đó luật cần bảo đảm công khai, minh bạch. Ảnh: Thu Dịu |
HoREA kiến nghị tháo gỡ vướng mắc trong thực thi
Từ thực tiễn hoạt động của thị trường bất động sản, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP. Hồ Chí Minh (HoREA), đưa ra 15 nhóm kiến nghị đối với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi).
Một trong những nội dung được HoREA đề nghị là làm rõ thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã trong điều kiện thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Hiệp hội đề nghị giao Chính phủ quy định trình tự, thủ tục hành chính về đất đai để áp dụng thống nhất trên cả nước, phục vụ số hóa, liên thông cơ sở dữ liệu và tránh tình trạng thủ tục “mỗi địa phương mỗi phách”.
Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, HoREA đề nghị bổ sung chính sách “chuyển đổi nghề nghiệp, việc làm”, gắn với bảo đảm chỗ ở, ổn định đời sống, sản xuất, kinh doanh và phục hồi sinh kế cho người có đất bị thu hồi.
Đáng chú ý, HoREA đề xuất cho phép người có đất bị thu hồi nhưng còn đất khác liền kề được hoán đổi diện tích tương đương và chuyển mục đích sử dụng phần đất này sang mục đích sử dụng của đất bị thu hồi, không phải thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với phần diện tích hoán đổi. Theo HoREA, cơ chế này có thể giúp người dân tái định cư tại chỗ, phù hợp sinh kế.
Đối với cấp Giấy chứng nhận, HoREA đề nghị bổ sung quy định xử lý một số trường hợp đặc thù, trong đó có đất của tổ chức đang sử dụng; đất xây dựng khu đô thị, khu dân cư nông thôn, dự án sản xuất, kinh doanh có nhiều mục đích sử dụng; thửa đất nhỏ hơn diện tích tối thiểu; thửa đất thuộc nhiều đơn vị hành chính cấp xã; nhà ở và công trình xây dựng không phải nhà ở.
Về giá đất, Hiệp hội đề nghị bổ sung các yếu tố điều chỉnh liên quan đến mức biến động thị trường, quy hoạch và các yếu tố khác ảnh hưởng đến giá đất. HoREA cho rằng việc áp dụng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất để tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất hiện không dễ dàng và đề nghị Chính phủ quy định chi tiết để các địa phương có căn cứ thực hiện thống nhất.
HoREA cũng kiến nghị bổ sung thời điểm xác định giá đất đối với quỹ đất thanh toán hợp đồng BT, trong đó có thời điểm Nhà nước ký hoặc ký tắt hợp đồng BT hoặc bàn giao công trình dự án BT cho cấp có thẩm quyền. Theo Hiệp hội, việc này nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của chủ đầu tư dự án BT và lợi ích công cộng do Nhà nước làm đại diện.
Một kiến nghị khác liên quan đến các trường hợp chuyển tiếp về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. HoREA đề nghị bổ sung quy định trường hợp người sử dụng đất không có lỗi thì không phải nộp khoản tiền bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trong các trường hợp thuộc quy định chuyển tiếp.
Các kiến nghị của HoREA tập trung vào những quy định mà Hiệp hội cho rằng cần được làm rõ ngay trong Luật Đất đai để quá trình tổ chức thực hiện có căn cứ thống nhất, hạn chế phát sinh vướng mắc trong quản lý, sử dụng đất và thực hiện các dự án.
Việc sửa đổi Luật Đất đai vì vậy cần bảo đảm sự thống nhất giữa các quy định, đồng thời bám sát thực tiễn để tháo gỡ vướng mắc trong quản lý, sử dụng đất, tạo điều kiện đưa nguồn lực đất đai vào sử dụng hiệu quả hơn.
