 |
| Thông tư số 107/2026/TT-BTC hướng dẫn kế toán nghiệp vụ thi hành án dân sự, áp dụng cho kỳ kế toán quý bắt đầu từ ngày 1/10/2026. Ảnh minh họa có sự hỗ trợ thiết kế của AI |
Chuẩn hóa đơn vị tiền tệ và cách mạng trong định giá tài sản tạm giữ
Trong hoạt động tư pháp, thi hành án dân sự là giai đoạn cuối cùng nhằm đảm bảo bản án, quyết định của Tòa án được thực thi trên thực tế. Đặc thù của hoạt động này là việc tiếp nhận, quản lý và xử lý một khối lượng lớn tiền, tài sản, vật chứng có giá trị phức tạp.
Việc ban hành Thông tư số 107/2026/TT-BTC (có hiệu lực từ ngày 1/10/2026) được xem là bước đi chiến lược nhằm đồng bộ hóa với Luật Kế toán và các quy định mới nhất về thi hành án dân sự.
Một trong những điểm cốt lõi của Thông tư số 107/2026/TT-BTC là quy định về sự tách bạch tuyệt đối giữa thông tin kế toán nghiệp vụ thi hành án dân sự và thông tin kế toán hoạt động thường xuyên của đơn vị.
Điều này giúp phản ánh chính xác nguồn lực tài chính dành riêng cho việc thi hành án, tránh nhầm lẫn với kinh phí hoạt động hành chính sự nghiệp.
Về đơn vị tiền tệ, kế toán nghiệp vụ thi hành án dân sự sử dụng Đồng Việt Nam (VND) làm đơn vị chuẩn để ghi sổ.
Đối với các giao dịch bằng ngoại tệ, thông tư hướng dẫn chi tiết việc chuyển đổi theo tỷ giá hạch toán thực tế tại ngày ghi sổ, đồng thời quy định rõ cách thức xử lý khi bản án tuyên trả bằng ngoại tệ hoặc hiện vật.
Đặc biệt, đối với vàng bạc, đá quý, kim khí quý, đơn vị phải theo dõi chi tiết cả về số lượng, trọng lượng, phẩm cấp và giá trị theo từng quyết định thi hành án.
Một điểm đáng lưu ý mang tính kỹ thuật cao được coi là cách mạng trong định giá tài sản tạm giữ được quy định tại Điều 4 Thông tư số 107/2026/TT-BTC là việc xác định giá trị quy ước là 01 (một) đồng đối với các tài sản, vật chứng tạm giữ.
| Thông tư số 107/2026/TT-BTC sẽ chính thức áp dụng cho kỳ kế toán quý bắt đầu từ ngày 1/10/2026 và niên độ tài chính 2027 trở đi. Các cơ quan quản lý thi hành án dân sự thuộc Bộ Tư pháp và Bộ Quốc phòng cần khẩn trương hướng dẫn các đơn vị trực thuộc thực hiện chuyển đổi số dư tài khoản từ hệ thống cũ sang hệ thống mới theo danh mục tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư này. |
Đây được coi là giải pháp nghiệp vụ nhằm phục vụ mục đích ghi chép, phản ánh sự tồn tại của tài sản trên sổ sách kế toán trong suốt quá trình thi hành án mà không làm biến dạng giá trị thực tế của tài sản khi đem bán đấu giá hay trao đổi.
Quy định này cũng giúp loại bỏ những khó khăn trong việc xác định giá trị thị trường của vật chứng tại thời điểm tiếp nhận, vốn thường gây ách tắc trong công tác kế toán trước đây.
Kiểm kê, giám sát chặt chẽ, thường xuyên
Đáng chú ý, Thông tư số 107/2026/TT-BTC thiết lập một chế độ kiểm kê nghiêm ngặt. Ngoài việc kiểm kê định kỳ vào cuối quý và cuối niên độ kế toán, đơn vị phải tiến hành kiểm kê bất thường trong các trường hợp thiên tai, hỏa hoạn, bàn giao, sáp nhập hoặc khi có sự thay đổi về nhân sự quản lý.
Mọi sự chênh lệch giữa số liệu thực tế và sổ kế toán đều phải được báo cáo cơ quan có thẩm quyền xử lý, xác định rõ trách nhiệm vật chất để đảm bảo tính kỷ cương trong quản lý tài sản nhà nước.
Bên cạnh đó, để quy trình thi hành án vận hành trơn tru, Thông tư số 107/2026/TT-BTC đã cụ thể hóa mối quan hệ phối hợp giữa bộ phận kế toán và chấp hành viên.
Theo đó, kế toán có nhiệm vụ thu thập, xử lý thông tin, kiểm tra, giám sát các khoản thu - chi, nộp ngân sách và lập báo cáo tài chính đúng hạn. Còn chấp hành viên chịu trách nhiệm trực tiếp trước pháp luật về tính chính xác, hợp pháp của các chứng từ, tài liệu cung cấp cho kế toán; đồng thời phải nộp đầy đủ, kịp thời các khoản tiền, tài sản thu được vào quỹ hoặc tài khoản tạm giữ tại Kho bạc Nhà nước.
Sự phân định này giúp tạo ra cơ chế kiểm soát chéo, giảm thiểu rủi ro tiêu cực và thất thoát tài sản trong quá trình thi hành án.
Hệ thống chứng từ và sổ kế toán trong kỷ nguyên số
Đáp ứng xu thế chuyển đổi số, Thông tư số 107/2026/TT-BTC cho phép sử dụng chứng từ điện tử trong quy trình kế toán nghiệp vụ thi hành án dân sự theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử.
Hệ thống sổ kế toán bao gồm Sổ Nhật ký, Sổ Cái và các sổ chi tiết được thiết kế để theo dõi tình hình thu, chi tiền, quản lý tài sản, vật chứng theo từng quyết định thi hành án cụ thể.
Việc khóa sổ kế toán được quy định rất chi tiết: tiền mặt phải khóa sổ cuối mỗi ngày, tiền gửi ngân hàng/Kho bạc khóa sổ cuối mỗi tháng để đối chiếu. Điều này đảm bảo dữ liệu tài chính luôn ở trạng thái sẵn sàng và chính xác.
Trong khi đó, hệ thống báo cáo tài chính nghiệp vụ thi hành án dân sự theo Thông tư số 107/2026/TT-BTC hướng tới mục tiêu cung cấp thông tin minh bạch cho lãnh đạo Bộ Tư pháp, Bộ Quốc phòng và các cơ quan quản lý.
Theo đó, báo cáo phải phản ánh trung thực tình hình tiền, tài sản, vật chứng và tình hình thanh toán trong nội bộ cũng như bên ngoài đơn vị. Thời hạn nộp báo cáo được ấn định vào ngày 31/12 kết thúc kỳ kế toán năm.
Thông tư số 107/2026/TT-BTC nghiêm cấm mọi hành vi can thiệp, làm thay đổi số liệu trên báo cáo đã nộp hoặc công khai…
Thông tư số 107/2026/TT-BTC không chỉ là một văn bản hướng dẫn nghiệp vụ thuần túy mà là công cụ quản trị quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động thi hành án.
Việc triển khai nghiêm túc các quy định này sẽ giúp minh bạch hóa dòng tiền, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các đương sự và củng cố niềm tin của nhân dân vào sự nghiêm minh của pháp luật.
