 |
| Thông tư số 118/2026/TT-BTC là lực đẩy quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam theo Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội. Ảnh minh họa có sự hỗ trợ thiết kế của AI |
Kiến tạo thể chế cho Trung tâm tài chính quốc tế
Để xây dựng một sân chơi tài chính đẳng cấp khu vực và toàn cầu, ngôn ngữ tài chính chung là yếu tố không thể thiếu. Thông tư số 118/2026/TT-BTC, do Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn thay mặt Bộ trưởng vừa ký ban hành, đã trực tiếp giải quyết bài toán này.
Văn bản pháp lý này điều chỉnh đối tượng, phạm vi và thể thức áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán quy định tại khoản 5 Điều 3 Nghị định số 324/2025/NĐ-CP ngày 18/12/2025 của Chính phủ về chính sách tài chính trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam để lập và trình bày báo cáo tài chính cũng như báo cáo tài chính hợp nhất.
Theo quy định tại Thông tư số 118/2026/TT-BTC, đối tượng được phép áp dụng trực tiếp chuẩn mực quốc tế là các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế là thành viên Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Những đơn vị này cần đáp ứng điều kiện là thuộc đối tượng áp dụng Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội và các văn bản hướng dẫn liên quan, đồng thời tự nhận thấy có nhu cầu, đủ khả năng và nguồn lực để lựa chọn áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán để lập và trình bày báo cáo tài chính, báo cáo tài chính hợp nhất.
Quy định này vừa mở ra cơ hội hội nhập sâu rộng cho các định chế tài chính, vừa đảm bảo tính chủ động và tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp trước pháp luật khi lựa chọn sân chơi quốc tế.
Nguyên tắc “vàng”: Tuân thủ “nguyên mẫu” và nhất quán
Điểm nhấn đặc biệt quan trọng trong thể thức áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán tại Việt Nam được quy định rất khắt khe tại Thông tư số 118/2026/TT-BTC. Theo đó, Bộ Tài chính yêu cầu các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế khi đã lựa chọn áp dụng thì phải tuân thủ nguyên tắc áp dụng nguyên mẫu và tuyệt đối không có bất kỳ sự điều chỉnh nào đối với các quy định của Chuẩn mực quốc tế về kế toán đang có hiệu lực. Sự nghiêm ngặt này nhằm bảo toàn tính toàn vẹn và chuẩn xác của chuẩn mực kế toán toàn cầu, tránh các biến tướng làm giảm tính minh bạch của thông tin tài chính.
Bên cạnh đó, tính nhất quán cũng được đặt lên hàng đầu. Doanh nghiệp lập báo cáo tài chính và báo cáo tài chính hợp nhất theo chuẩn mực quốc tế phải áp dụng thống nhất trong suốt một năm tài chính. Sự thay đổi, dù là bắt đầu áp dụng hay dừng áp dụng chuẩn mực quốc tế, chỉ được phép thực hiện tại ngày bắt đầu của kỳ kế toán năm tiếp theo. Điều này nhằm ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp thay đổi chính sách kế toán giữa chừng nhằm mục đích điều chỉnh số liệu báo cáo tài chính.
Bên cạnh yêu cầu về tính nhất quán, thông tin trình bày trên báo cáo phải đảm bảo phản ánh đầy đủ, kịp thời, trung thực, minh bạch, dễ kiểm tra và kiểm soát. Đây là những tiêu chuẩn cốt lõi giúp các cơ quan quản lý nhà nước như cơ quan điều hành, cơ quan giám sát của Việt Nam dễ dàng thực hiện chức năng kiểm tra và giám sát.
Chuyển đổi minh bạch và trách nhiệm giải trình
Đối với các doanh nghiệp thực hiện dịch chuyển từ chế độ kế toán hiện hành sang hệ thống chuẩn mực quốc tế, Thông tư số 118/2026/TT-BTC quy định rõ điều khoản chuyển tiếp. Theo đó, các đơn vị này bắt buộc phải trình bày thông tin so sánh và thuyết minh đầy đủ các thông tin trên báo cáo tài chính theo đúng quy định của Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế số 1 (IFRS 1) - Lần đầu áp dụng Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế. Điều này giúp các nhà đầu tư và cơ quan quản lý có cái nhìn xuyên suốt và đánh giá chính xác tác động của việc thay đổi chuẩn mực lên sức khỏe tài chính của doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, Thông tư số 118/2026/TT-BTC cũng siết chặt trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp. Theo đó, doanh nghiệp không chỉ chịu trách nhiệm trước pháp luật khi lựa chọn áp dụng chuẩn mực quốc tế, mà còn phải đảm bảo cung cấp đầy đủ thông tin, giải trình rõ ràng, minh bạch với cơ quan thuế cũng như các cơ quan quản lý, giám sát liên quan. Đồng thời, doanh nghiệp phải tuyên bố rõ ràng về việc tuân thủ Chuẩn mực quốc tế về kế toán ngay trong Bản Thuyết minh báo cáo tài chính và báo cáo tài chính hợp nhất.
Đặc biệt, để cơ quan quản lý nắm bắt và chủ động điều phối, doanh nghiệp có nghĩa vụ phải gửi thông báo bằng văn bản cho Bộ Tài chính trong vòng 30 ngày trước ngày chính thức áp dụng hoặc dừng áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán.
Ngoài ra, nhằm công khai hóa thông tin thị trường, Bộ Tài chính (cụ thể là Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán) sẽ cập nhật thường xuyên và công khai trên Cổng thông tin điện tử của Bộ danh sách các đơn vị lựa chọn áp dụng chuẩn mực này. Trong vòng 15 ngày kể từ ngày nhận được thông báo bằng văn bản của doanh nghiệp, danh sách công khai sẽ được điều chỉnh tương ứng.
Thông tư số 118/2026/TT-BTC sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/1/2027 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau thời điểm này. Từ nay đến ngày chính thức có hiệu lực, trách nhiệm triển khai, hướng dẫn, kiểm tra và giám sát thực hiện được giao cho Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán cùng các chủ sở hữu, người đại diện pháp luật của doanh nghiệp.
Việc ban hành Thông tư số 118/2026/TT-BTC đã tạo bệ đỡ pháp lý vững chắc, giúp các doanh nghiệp tại Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tự tin giao dịch bằng “ngôn ngữ chung” của tài chính toàn cầu, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài chất lượng cao trong tương lai.
