Hàng tiêu dùng Việt tìm cách bứt phá thị trường toàn cầu

Nhiều mặt hàng tiêu dùng được doanh nghiệp tiếp thị đến nhà mua hàng quốc tế. Ảnh: Thu Hòa

Nâng năng lực để đáp ứng yêu cầu mới

Hội thảo chuyên đề “Hàng tiêu dùng Việt thích ứng và bứt phá thị trường toàn cầu” do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp cùng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương, tổ chức chiều ngày 3/9, đã tháo gỡ những rào cản kỹ thuật cùng bài toán chi phí logistics, qua đó định hướng giải pháp giúp khối sản xuất hàng tiêu dùng trong nước chủ động chuyển đổi mô hình, gia tăng hàm lượng giá trị và hội nhập sâu hơn vào mạng lưới phân phối toàn cầu.

Theo ông Đỗ Quốc Hưng, Quyền Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương, nền kinh tế thế giới đang bước vào giai đoạn tái cơ cấu sâu sắc trước làn sóng dịch chuyển chuỗi sản xuất, sự thay đổi chính sách thuế quan và các quy định kỹ thuật ngày càng khắt khe.

Dù có lợi thế từ 17 Hiệp định thương mại tự do (FTA) song phương và đa phương, doanh nghiệp trong nước vẫn đối diện nhiều thách thức trong việc nâng cao giá trị hàng hóa.

Theo ông Hưng, các nhà sản xuất không thể tiếp tục phụ thuộc vào mô hình gia công thuần túy mà cần chủ động tái cấu trúc quy trình vận hành, tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn về truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Đồng thời, doanh nghiệp cần bám sát thị hiếu tiêu dùng để khai thác hiệu quả các kênh phân phối mới trên thị trường quốc tế.

Đạc biệt, trong bối cảnh kinh tế và thương mại toàn cầu có nhiều biến động nhanh chóng, khó lường, doanh nghiệp đang phải đối mặt với những thay đổi về chính sách thương mại, thuế quan, tiêu chuẩn thị trường và sự dịch chuyển ngày càng mạnh mẽ của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đối với nhóm hàng tiêu dùng, bối cảnh này vừa đặt ra thách thức nhưng cũng mở ra những cơ hội mới. Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới với lợi thế từ 17 FTA, năng lực sản xuất không ngừng được nâng cao, hệ thống doanh nghiệp ngày càng năng động và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế ngày càng mở rộng.

Để tham gia sâu và bền vững hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp không chỉ cần sản xuất những sản phẩm có chất lượng mà còn phải chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, điều chỉnh kế hoạch sản xuất, kinh doanh để đáp ứng kịp thời những yêu cầu mới của thị trường.

Đặc biệt, các quy định về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe. Doanh nghiệp cũng cần bám sát nhu cầu, thị hiếu và xu hướng tiêu dùng, đồng thời khai thác hiệu quả các phương thức kinh doanh và phân phối mới.

Đánh giá thực trạng từ góc độ trung tâm kinh tế phía Nam, ông Trần Phú Lữ, Phó Giám đốc ITPC, cho biết hàng tiêu dùng phi thực phẩm luôn giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu và góp phần duy trì thặng dư cán cân thương mại của cả nước.

Theo ông Trần Phú Lữ, để thực hiện Kế hoạch chiến lược xuất nhập khẩu giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu bình quân 10-11%/năm và nâng tỷ trọng xuất khẩu sang các khối đối tác FTA vượt 75% vào năm 2030, TP. Hồ Chí Minh đang tập trung thúc đẩy sản xuất công nghiệp theo hướng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Thành phố cũng huy động nguồn lực hoàn thiện hạ tầng tiếp vận liên vùng, hình thành Trung tâm tài chính quốc tế, Khu thương mại tự do gắn với mạng lưới cảng cạn ICD hiện đại nhằm giảm chi phí lưu thông hàng hóa.

Từ góc độ nhà thu mua toàn cầu, bà Võ Nguyên, Quản lý quan hệ công chúng Tập đoàn H&M Việt Nam, chia sẻ lộ trình của các chuỗi bán lẻ quốc tế trong việc thực hiện mục tiêu giảm phát thải ròng bằng 0 vào năm 2040 và sử dụng 100% nguyên liệu tuần hoàn hoặc có nguồn gốc bền vững vào năm 2030.

Với đặc thù không sở hữu xưởng may trực tiếp mà vận hành thông qua các đối tác cung ứng độc lập, H&M áp dụng các tiêu chuẩn thẩm định dựa trên tính minh bạch của cơ sở dữ liệu nhà máy, cam kết đạo đức kinh doanh, bảo đảm quyền lao động và quy chuẩn bảo vệ môi trường như những điều kiện để hợp tác chiến lược lâu dài.

Từ thực tế doanh nghiệp, bà Trần Hoàng Phú Xuân, Tổng Giám đốc Công ty Faslink Việt Nam, chia sẻ kinh nghiệm áp dụng mô hình cung ứng trọn gói ODM(sản xuất thiết kế gốc trọn gói) kết hợp nghiên cứu nguyên vật liệu sinh thái như sợi bã cà phê, sợi sen và công nghệ dệt may tuần hoàn. Theo bà Xuân, mô hình này giúp doanh nghiệp giảm 59% phát thải CO2 và 47% lượng nước tiêu thụ.

Tháo gỡ điểm nghẽn logistics, mở rộng chuỗi cung ứng

Theo Bộ Công Thương, sức mua tại nhiều thị trường phục hồi không đồng đều, trong khi các nhà mua hàng thận trọng hơn và điều chỉnh tiêu chí mua hàng theo hướng thực tế.

Theo đó, sản phẩm cần có chất lượng ổn định, mức giá phù hợp, khả năng giao hàng đáng tin cậy và có dư địa phát triển dài hạn.

Nhu cầu của các nhà mua hàng tập trung vào 3 nhóm chính. Trước hết là thực phẩm, đồ uống, nông sản và thủy sản chế biến. Đây là những mặt hàng thiết yếu, có tần suất tiêu dùng cao và Việt Nam có lợi thế về nguyên liệu, năng lực chế biến cũng như sự đa dạng của sản phẩm.

Tuy nhiên, cơ hội tập trung nhiều hơn vào các sản phẩm chế biến sâu, tiện lợi, tốt cho sức khỏe, có thời hạn bảo quản phù hợp, truy xuất được nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu riêng của từng thị trường.

Nhóm thứ hai là dệt may, giày dép, đồ gỗ, nội thất, hàng gia dụng và sản phẩm phong cách sống. Các nhà mua hàng không chỉ quan tâm đến năng lực gia công mà còn chú trọng khả năng thiết kế, phát triển sản phẩm, sản xuất theo nhãn hàng riêng và sử dụng vật liệu bền vững.

Nhóm thứ ba là bao bì, logistics, công nghiệp hỗ trợ và các giải pháp số cho chuỗi cung ứng. Khi các tập đoàn đa dạng hóa nguồn cung, nhu cầu tìm kiếm đồng thời các nhà sản xuất, dịch vụ vận chuyển, kho vận, vật liệu, linh kiện và công nghệ quản lý cũng gia tăng.

Đề cập đến các điểm nghẽn trong lưu thông hàng hóa, ông Kevin Geneuglijk, Giám đốc phát triển kinh doanh Berkman Forwarding BV (Hà Lan), nêu những áp lực từ biến động cước biển, thời gian vận chuyển kéo dài và Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của thị trường châu Âu.

Ông khuyến nghị các nhà xuất khẩu cần gia tăng khả năng chống chịu thông qua mô hình vận tải đa phương thức kết hợp đường biển, đường sắt và đường bộ; tối ưu hóa kho ngoại quan và số hóa hệ thống giám sát lộ trình 24/7, tích hợp đo lường dấu chân carbon.

Các chia sẻ về nâng cao năng lực cạnh tranh trước sự chuyển dịch cung ứng khu vực; phát triển kênh thương mại điện tử xuyên biên giới và chuẩn hóa dữ liệu truy xuất nguồn gốc cũng góp phần đưa ra các giải pháp hỗ trợ hàng hóa Việt Nam vượt qua các hàng rào kiểm định kỹ thuật phức tạp.

Thông qua hội thảo, các giải pháp về chuyển đổi mô hình sản xuất, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường, phát triển logistics và đa dạng hóa phương thức phân phối được đặt ra nhằm giúp doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng chủ động thích ứng với những thay đổi của thị trường quốc tế.