Kinh tế Việt Nam 8 tháng đầu năm: Động lực tăng trưởng đang tạo thế cho chặng cuối năm

Cầu trong nước đang tạo điểm tựa để kinh tế Việt Nam tăng tốc. Ảnh thiết kế bởi AI.

Các động lực tăng trưởng cùng tăng tốc, chính sách tiếp sức

Điểm đáng chú ý trong bức tranh kinh tế Việt Nam 8 tháng đầu năm là các động lực tăng trưởng đang có sự cộng hưởng rõ hơn. Sức cầu cải thiện, sản xuất tăng tốc, thương mại mở rộng, dòng vốn đầu tư gia tăng, trong khi chính sách tiếp tục được điều chỉnh theo hướng khơi thông những kênh dẫn vốn và nguồn lực cho nền kinh tế.

Theo dữ liệu tổng hợp của Chứng khoán Vietcap, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 8 tháng đầu năm tăng 13,3% so với cùng kỳ; riêng tháng 8 tăng 14,9%. Lưu trú, ăn uống tăng 16,4%, du lịch lữ hành tăng 17,1%. Khách quốc tế đạt 15,9 triệu lượt, tăng 14,4%; riêng tháng 8, đạt gần 2 triệu lượt, tăng 18,4%. Sức cầu trong nước vì vậy tiếp tục được củng cố, trong đó du lịch và các dịch vụ liên quan đang tạo thêm lực đẩy cho tiêu dùng.

Ở phía sản xuất, IIP 8 tháng tăng 11,9%, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 12,5%. Riêng tháng 8, IIP tăng 14,4%, cao hơn mức bình quân 8 tháng. Khoảng cách này đáng chú ý bởi nó cho thấy đà tăng không chỉ được duy trì mà còn có dấu hiệu tăng tốc khi bước vào chặng cuối năm.

Thương mại quốc tế tiếp tục mở rộng mạnh. Xuất khẩu 8 tháng tăng 22,4%, nhập khẩu tăng 35,3%; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7%. Riêng tháng 8 đạt 109,7 tỷ USD, tăng 31,7%. Nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu khiến 8 tháng nhập siêu 20,46 tỷ USD. Trong bối cảnh sản xuất tăng, diễn biến nhập khẩu cũng cho thấy nhu cầu về nguyên vật liệu, máy móc và hàng hóa phục vụ hoạt động kinh tế đang gia tăng.

Dòng vốn đầu tư tiếp tục bổ sung thêm một động lực quan trọng. FDI đăng ký 8 tháng đạt 40,6 tỷ USD, tăng 55,4%; vốn đăng ký cấp mới đạt 21,72 tỷ USD, tăng 96,8%, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm 55,9%. FDI thực hiện đạt 17,3 tỷ USD, tăng 12%, mức cao nhất trong cùng kỳ 5 năm.

Điểm đáng chú ý vì thế không chỉ nằm ở con số vốn đăng ký, mà ở khả năng chuyển hóa dòng vốn thành năng lực sản xuất. Khi vốn đăng ký mới tăng mạnh và vốn thực hiện tiếp tục cải thiện, dòng vốn FDI có thêm cơ sở để đóng góp trực tiếp hơn vào sản xuất, xuất khẩu và việc hình thành năng lực kinh tế mới.

Những chuyển động từ thị trường được đặt trong một môi trường chính sách tiếp tục hướng vào khơi thông nguồn lực. Trong tháng 8, Thủ tướng yêu cầu điều hành tiền tệ chủ động, linh hoạt, ổn định mặt bằng lãi suất và định hướng tín dụng vào sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và các lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng.

Cùng với tiền tệ, chính sách tài khóa tiếp tục được đặt trong thế phối hợp để thúc đẩy tăng trưởng. Chính phủ yêu cầu phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026. Theo bộ số liệu Vietcap, giải ngân đầu tư công 8 tháng đạt 514,6 nghìn tỷ đồng, tăng 35,4%, bằng 45,9% kế hoạch năm. Phần kế hoạch còn lại vì vậy vẫn là một nguồn lực đáng kể cho chặng cuối năm.

Mặt khác, khả năng hấp thụ nguồn lực của khu vực doanh nghiệp cũng được chú trọng. Trong tháng 8, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành xử lý 65 vấn đề mới được cộng đồng doanh nghiệp và hiệp hội phản ánh trong tháng 7. Từ tín dụng, đầu tư công đến tháo gỡ vướng mắc, các chính sách đang cùng hướng tới một mục tiêu: đưa nguồn lực vào sản xuất, kinh doanh và những khu vực có khả năng tạo tăng trưởng.

Khơi thông nguồn lực, tạo dư địa tăng trưởng

Nếu 8 tháng đầu năm cho thấy nguồn lực đang được tích lũy, thì câu hỏi của tháng 9 và quý IV là khả năng chuyển những nguồn lực đó thành kết quả tăng trưởng thực tế đến đâu.

Với FDI, phép chuyển hóa cần tiếp tục theo dõi là từ vốn đăng ký sang vốn thực hiện. Sự gia tăng mạnh của vốn đăng ký mới, nhất là trong chế biến, chế tạo, mở ra dư địa hình thành thêm năng lực sản xuất; song tiến độ triển khai dự án và giải ngân mới quyết định mức độ đóng góp thực tế của dòng vốn này.

Với đầu tư công, dư địa nằm ở phần kế hoạch chưa giải ngân. Mục tiêu hoàn thành 100% kế hoạch vốn năm 2026 khiến tiến độ thực hiện trong tháng 9 và quý IV trở thành một chỉ báo quan trọng về khả năng chuyển nguồn lực tài khóa thành công trình, khối lượng xây dựng, đơn hàng và sức cầu trong nền kinh tế.

Tương tự, với tín dụng, vấn đề không chỉ là tốc độ tăng trưởng tín dụng, mà là chất lượng dòng vốn. Khi chính sách hướng vốn vào sản xuất, xuất khẩu, công nghệ cao và các động lực tăng trưởng, khả năng hấp thụ của doanh nghiệp sẽ quyết định mức độ chuyển hóa tín dụng thành sản lượng và năng lực mới.

Ở khu vực công nghiệp, mối liên hệ giữa đơn hàng, sản lượng và xuất khẩu sẽ là thước đo đáng chú ý. Đà tăng của IIP và thương mại trong tháng 8 đang tạo nền tảng thuận lợi; nếu được duy trì, sản xuất công nghiệp và xuất khẩu có thể tiếp tục đóng góp tích cực cho tăng trưởng quý IV.

Cầu trong nước cũng đang tạo điểm tựa. Bán lẻ và dịch vụ tiêu dùng tháng 8 tăng nhanh hơn bình quân 8 tháng, trong khi lượng khách quốc tế tiếp tục tăng. Điều này mở thêm dư địa cho du lịch, lưu trú, ăn uống và các hoạt động dịch vụ, qua đó hỗ trợ sức cầu trong những tháng cuối năm.

Nguồn lực tài khóa cũng có thêm điểm tựa khi thu ngân sách nhà nước 8 tháng ước đạt 2.023,8 nghìn tỷ đồng, bằng 80% dự toán và tăng 16% so với cùng kỳ; thu nội địa tăng 16,6%. Kết quả này góp phần củng cố nguồn lực để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trong phần còn lại của năm.

Nhưng câu chuyện tăng trưởng không chỉ dừng ở những tháng cuối năm. Tháng 8 cũng ghi nhận những bước đi đáng chú ý trong chuẩn bị nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng dựa nhiều hơn vào năng suất. Chương trình quốc gia phát triển nhân lực AI đến năm 2030, định hướng 2035 và Chiến lược quốc gia về AI đến năm 2030, tầm nhìn 2045 cho thấy công nghệ, dữ liệu và nhân lực đang được đặt vào vị trí ngày càng quan trọng trong nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh.

Nhìn rộng hơn, bức tranh 8 tháng cho thấy, tăng trưởng trước mắt đang được nâng đỡ bởi sự mở rộng đồng thời của sức cầu, sản xuất, thương mại và đầu tư, trong khi nền tảng cho tăng trưởng dài hạn cũng đang từng bước được củng cố.

Vì vậy, nhìn vào tháng 9 và quý IV, điều đáng quan tâm không chỉ là từng chỉ tiêu sẽ tăng thêm bao nhiêu, mà là khả năng chuyển hóa nguồn lực thành tăng trưởng: vốn đăng ký thành vốn thực hiện, kế hoạch đầu tư thành giải ngân, tín dụng thành sản xuất, đơn hàng thành sản lượng và sức cầu thành doanh thu.

Khi các phép chuyển hóa này diễn ra trên một nền kinh tế có nhiều động lực cùng mở rộng, dư địa duy trì tăng trưởng trong những tháng cuối năm được củng cố. Xa hơn, việc đồng thời chuẩn bị về công nghệ, dữ liệu và nhân lực sẽ tạo thêm nền tảng để động lực tăng trưởng trước mắt nối với mục tiêu dài hạn là nâng năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.