Hai yếu tố FTSE Russell sẽ đánh giá trước quyết định nâng hạng thị trường Việt Nam

Phóng viên: Thưa ông, FTSE Russell sẽ tổ chức hai cuộc họp trong kỳ rà soát giữa kỳ tháng 3/2026 và dự kiến công bố kết quả vào ngày 7/4/2026. Theo ông, trong kỳ rà soát này FTSE Russell sẽ tập trung đánh giá những nội dung nào để đưa ra quyết định cuối cùng về tiến trình nâng hạng của thị trường Việt Nam?

Ông Anthony Lê - Giám đốc Phòng Môi giới khách hàng tổ chức - Vietcap.

Ông Anthony Lê: FTSE Russell công bố việc nâng hạng Việt Nam lên trạng thái Thị trường Mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging) vào tháng 10/2025, tổ chức này cho biết quyết định cuối cùng còn phụ thuộc vào đợt rà soát giữa kỳ vào tháng 03/2026. FTSE Russell sẽ đánh giá liệu Việt Nam đã đạt được tiến triển trong việc mở khả năng giao dịch cho các nhà đầu tư tổ chức thông qua các CTCK nước ngoài (global brokers) hay chưa. Yếu tố này là thiết yếu để giúp các quỹ mô phỏng chỉ số, như Vanguard, có thể mua cổ phiếu Việt Nam một cách thuận tiện. Đến tháng 02/2026, Việt Nam đã xử lý "điểm nghẽn" này bằng việc ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BTC, sửa đổi và bổ sung một số điều của Thông tư số 96/2020/TT-BTC, Thông tư số 120/2020/TT-BTC và Thông tư số 121/2020/TT-BTC. Chúng tôi hoan nghênh Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) đã hành động rất kịp thời và nhanh chóng để xử lý vướng mắc này.

Một yếu tố khác mà FTSE Russell sẽ tập trung đánh giá là năng lực giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (non-prefunding – NPF) tại các CTCK trong nước. Khi các quỹ mô phỏng chỉ số đầu tư vào thị trường mới, họ sẽ không ký quỹ tài khoản bằng tiền mặt trước khi mua cổ phiếu (ngoại lệ duy nhất là Ấn Độ). Do đó, FTSE Russell cần đánh giá mức độ sẵn sàng của các CTCK dưới góc độ NPF. FTSE Russell muốn xác nhận rằng năng lực NPF của các CTCK trong nước là đủ để đáp ứng nhu cầu giao dịch của các quỹ mô phỏng chỉ số. Dựa trên trần NPF theo quy định (2 lần vốn chủ sở hữu của CTCK trừ đi dư nợ cho vay ký quỹ), tổng năng lực NPF tối đa của 5 CTCK trong nước lớn nhất (bao gồm Vietcap) đạt gần 5 tỷ USD. Mức này là thừa đủ để đáp ứng nhu cầu giao dịch NPF của các quỹ mô phỏng chỉ số, được ước tính sẽ mua tối thiểu 1,5 tỷ USD cổ phiếu Việt Nam. Ngoài ra, các quỹ này cũng được kỳ vọng sẽ giải ngân vào Việt Nam theo nhiều đợt (ví dụ 300 triệu USD mỗi đợt trong 5 đợt, thay vì dồn vào một đợt 1,5 tỷ USD), qua đó càng giảm bớt mọi lo ngại về năng lực NPF.

Phóng viên: Thông tư số 08/2026/TT-BTC được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu của các quỹ đầu tư quốc tế. Theo ông, thay đổi nào trong thông tư này có tác động lớn nhất đến khả năng tham gia thị trường của các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài?

Ông Anthony Lê: Tác động lớn nhất của Thông tư số 08/2026/TT-BTC là việc NĐT tổ chức nước ngoài có thể đặt lệnh với CTCK trong nước thông qua một CTCK nước ngoài mà không cần phải mở tài khoản giao dịch tại CTCK trong nước. Thay đổi này loại bỏ yêu cầu NĐT tổ chức nước ngoài phải đăng ký hồ sơ giấy tờ với CTCK trong nước, từ đó giúp giảm đáng kể thủ tục hành chính khi tiếp cận thị trường Việt Nam. Ví dụ, các quỹ mô phỏng chỉ số sẽ không còn phải thực hiện KYC để tiếp nhận và thiết lập giao dịch (onboarding) với một CTCK trong nước, vốn tốn nhiều thời gian và nguồn lực. Thay vào đó, họ có thể dựa vào một CTCK nước ngoài, đơn vị đã hoàn tất việc thẩm định và phê duyệt một nhóm CTCK trong nước được lựa chọn để thực hiện giao dịch.

Bà Fiona Bassett - Tổng Giám đốc của FTSE Russell và bà Wanming Du - Giám đốc chính sách chỉ số FTSE Russell tham gia Hội nghị VAD 2026 của Vietcap được tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh.

Phóng viên: Điểm đáng chú ý đó là việc triển khai mô hình Global Broker Model, cho phép nhà đầu tư tổ chức nước ngoài đặt lệnh thông qua công ty chứng khoán nước ngoài. Theo ông, cơ chế này sẽ giúp cải thiện quy trình giao dịch và khả năng mô phỏng chỉ số của các quỹ quốc tế tại thị trường Việt Nam như thế nào?

Ông Anthony Lê: Các CTCK nước ngoài đã tham gia giao dịch tại thị trường Việt Nam hơn một thập kỷ. Mô hình Môi giới Toàn cầu (Global Broker Model) là một bước tiến lớn so với quy trình hiện tại và giúp cải thiện đáng kể khả năng tiếp cận thị trường cho NĐT nước ngoài. Quy trình "onboarding" cho các quỹ đầu tư nước ngoài, đặc biệt là các quỹ mô phỏng chỉ số, sẽ trở nên đơn giản và nhanh chóng hơn rất nhiều với mô hình mới này. Chúng tôi đã quan sát thấy tác động tích cực kể từ khi Global Broker Model được hoàn thiện vào tháng 2/2026. Nhiều CTCK và các quỹ đầu tư lớn trên thế giới đang tìm hiểu thị trường Việt Nam và thiết lập quan hệ hợp tác với Vietcap. Những dòng tiền đầu tư mới này sẽ giúp thúc đẩy sự phát triển cho thị trường chứng khoán Việt Nam, trong bối cảnh thị trường đã chứng kiến lượng bán ròng mạnh của khối ngoại trong vài năm gần đây.

Phóng viên: Nhìn tổng thể những cải thiện gần đây của thị trường, đặc biệt sau khi Thông tư 08/2026 có hiệu lực, theo ông tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam theo phân loại của FTSE Russell hiện đang ở giai đoạn nào?

Ông Anthony Lê: FTSE Russell sẽ tổ chức 2 cuộc họp của các ủy ban. Cuộc họp của Ủy ban Tư vấn Phân loại Quốc gia (FTSE Equity Country Classification Advisory Committee) diễn ra vào thứ Ba, ngày 3/3/2026. Cuộc họp của Hội đồng Tư vấn Chính sách (FTSE Russell Policy Advisory Board) sẽ diễn ra vào thứ Năm, ngày 19/3/2026. Kết quả chính thức sẽ được công bố vào thứ Ba, ngày 7/4/2026.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!