 |
| Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo. |
Tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Những giải pháp tạo đột phá nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật” do Bộ Tư pháp tổ chức ngày 21/9, các tham luận, ý kiến trao đổi đã cung cấp nhiều luận cứ khoa học, kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật trong giai đoạn mới.
Từ những góc nhìn khác nhau, các ý kiến tập trung vào yêu cầu đổi mới cách thức đánh giá hiệu quả thực thi, tăng cường phản hồi từ thực tiễn và gắn kết chặt chẽ hơn giữa xây dựng với tổ chức thi hành pháp luật.
Từ thực tiễn thi hành pháp luật của cộng đồng doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đề xuất đổi mới cách đo lường, lấy trải nghiệm của đối tượng chịu tác động làm thước đo chính thức và dựa trên những dữ liệu độc lập thay cho báo cáo tự đánh giá.
Đồng thời, cần luật hóa nguyên tắc an toàn pháp lý, áp dụng cách hiểu có lợi cho doanh nghiệp khi quy định đa nghĩa; xây dựng cơ chế xử lý vướng mắc thường trực, bền vững; chuyển trọng tâm sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu và quản trị rủi ro, phân loại doanh nghiệp theo lịch sử tuân thủ.
Cách tiếp cận này đặt hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật từ góc nhìn của đối tượng trực tiếp chịu tác động. Theo đó, việc đánh giá không chỉ dựa vào quá trình triển khai của cơ quan thực thi mà cần phản ánh được kết quả thực tế, những khó khăn, vướng mắc phát sinh đối với người dân và doanh nghiệp.
Ở góc độ quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công, Kiểm toán Nhà nước cho biết, hệ thống pháp luật điều chỉnh lĩnh vực này ở Việt Nam được xây dựng tương đối đồng bộ, lấy Hiến pháp năm 2013 làm nền tảng và được cụ thể hóa qua nhiều đạo luật chuyên ngành.
Các quy định đã hình thành khung pháp lý xác định thẩm quyền, trách nhiệm của các chủ thể quản lý, sử dụng nguồn lực công, đồng thời thiết lập các cơ chế kiểm tra, giám sát đối với việc thực hiện.
Thời gian qua, các cơ quan có thẩm quyền cũng tích cực rà soát, sửa đổi, ban hành mới nhiều luật, đồng thời ban hành các nghị quyết đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện. Việc hợp nhất, sửa đổi một số đạo luật, trong đó có pháp luật về ngân sách nhà nước, đầu tư công có ý nghĩa trong giảm chồng chéo, trùng lặp và xử lý những điểm nghẽn phát sinh từ thực tiễn.
Theo Kiểm toán Nhà nước, công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán là một trong những khâu tạo ra “phản hồi” đối với quá trình tổ chức thi hành pháp luật, giúp nhận diện khoảng cách giữa quy định và thực tiễn, từ đó cung cấp luận cứ thực tiễn cho việc hoàn thiện thể chế.
Tổng hợp kết quả kiểm toán giai đoạn 2021-2026, Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị xử lý tài chính hơn 300.000 tỷ đồng và gần 134 triệu USD. Trong đó, kiến nghị tăng thu ngân sách nhà nước hơn 27.000 tỷ đồng; giảm chi ngân sách nhà nước hơn 102.200 tỷ đồng và khoảng 1,7 triệu USD; các kiến nghị khác gần 170.760 tỷ đồng và hơn 132 triệu USD.
Cùng với đó, Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị hủy bỏ, sửa đổi, bổ sung và ban hành mới đối với 1.024 văn bản quy phạm pháp luật và văn bản quản lý, qua đó cung cấp thêm thông tin từ thực tiễn tổ chức thi hành để phục vụ rà soát, hoàn thiện pháp luật.
Các ý kiến tại Hội thảo thống nhất nhận thức rằng, tổ chức thi hành pháp luật là khâu có ý nghĩa quyết định trong việc đưa pháp luật vào cuộc sống. Hiệu quả của công tác này không chỉ phụ thuộc vào chất lượng hệ thống pháp luật mà còn đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp và người dân; đồng thời cần gắn với xây dựng ý thức pháp luật, kỷ luật, kỷ cương và văn hóa tuân thủ pháp luật trong xã hội.
Kết luận Hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đánh giá, các tham luận, ý kiến trao đổi đã tiếp cận vấn đề tổ chức thi hành pháp luật từ nhiều góc độ, bổ sung những luận cứ khoa học và kinh nghiệm thực tiễn trong nước, quốc tế.
Nhấn mạnh các vấn đề lớn, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, trước hết cần tiếp tục đổi mới tư duy, nhận thức về vị trí, vai trò của công tác tổ chức thi hành pháp luật, gắn với nâng cao chất lượng xây dựng văn bản pháp luật. Muốn đưa pháp luật nhanh chóng đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả trong cuộc sống thì trước hết phải “đưa cuộc sống vào trong pháp luật”.
Cùng với đó, cần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và quy trình tổ chức thi hành pháp luật theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ nguồn lực, rõ thời gian và rõ kết quả, gắn với xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật.
Công tác tổ chức thi hành pháp luật cần chuyển mạnh từ theo dõi hoạt động sang đánh giá thực chất kết quả và tác động của pháp luật trong thực tế; nâng cao hiệu quả phát hiện, phòng ngừa và xử lý vi phạm, bảo đảm pháp luật được thi hành công bằng, nghiêm minh, nhất quán, kịp thời, hiệu lực và hiệu quả.
Từ những nội dung được trao đổi tại Hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị thời gian tới tập trung thực hiện 6 định hướng chủ yếu.
Trước hết, tiếp tục xác định tổ chức thi hành pháp luật là khâu trọng yếu trong quá trình đưa pháp luật vào cuộc sống, gắn với trách nhiệm của từng chủ thể và người đứng đầu; khẩn trương nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật về văn bản quy phạm pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng, thi hành và hoàn thiện pháp luật.
Đáng chú ý, cần xây dựng, chuẩn hóa các tiêu chí, phương pháp và công cụ đánh giá hiệu quả thực thi pháp luật, lấy kết quả, tác động thực tế và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm căn cứ quan trọng; bảo đảm kết quả đánh giá được sử dụng thực chất trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật.
Cùng với đó, cần xây dựng cơ chế phát hiện sớm, xử lý nhanh những vấn đề phát sinh trong thực tiễn; kết nối kết quả theo dõi thi hành, kiểm tra, rà soát văn bản, thanh tra, kiểm toán, xử lý vi phạm, phản ánh, kiến nghị và đánh giá hiệu quả pháp luật. Trong đó, phản ánh của người dân, doanh nghiệp cần được coi là nguồn dữ liệu quản trị quan trọng.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng kết nối dữ liệu phục vụ tổ chức thi hành pháp luật; nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo phù hợp, an toàn và hiệu quả. Đồng thời, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm công vụ, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác pháp luật, thúc đẩy xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong toàn xã hội.
Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, không chỉ cần một hệ thống pháp luật tốt mà còn cần cơ chế tổ chức thi hành pháp luật tốt; không chỉ có những quy định đúng mà phải bảo đảm các quy định được thực hiện đúng, thống nhất và mang lại kết quả thực tế. Không chỉ xử lý vi phạm pháp luật mà phải kiến tạo môi trường, trong đó tuân thủ pháp luật trở thành thói quen, chuẩn mực văn hóa và giá trị chung của toàn xã hội.
Gắn xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành ngay từ các dự án luậtPhó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị ngay sau Hội thảo, Bộ Tư pháp chỉ đạo Ban tổ chức cùng các cơ quan, đơn vị liên quan tiếp thu đầy đủ các ý kiến, khẩn trương hoàn thiện báo cáo tổng hợp, chuyên đề và kỷ yếu Hội thảo. Những nội dung có sự thống nhất cao cần được nghiên cứu, chuyển hóa thành các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể để triển khai trong thực tiễn; đồng thời tiếp tục nghiên cứu những vấn đề còn có ý kiến khác nhau. Trước mắt, các cơ quan cần phối hợp chuẩn bị, có những đổi mới, đột phá gắn công tác xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành pháp luật ngay trong các dự án trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, khai mạc vào đầu tháng 10. |
