Kiến nghị siết giám sát huy động vốn thông qua token

Cơ quan Công an kiến nghị tăng cường giám sát hoạt động doanh nghiệp kêu gọi góp vốn thông qua tiền lượng tử, token. Ảnh AI minh họa

Hơn 33 tỷ đồng được huy động qua đồng QFS

Ngày 17/9, Cơ quan An ninh điều tra, Công an TP. Hà Nội hoàn tất kết luận điều tra vụ án, đề nghị truy tố Hồ Quốc Thân, Tổng giám đốc Công ty CP Triệu Nụ Cười, về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Tàng trữ tiền giả. Cùng vụ án, 12 bị can khác cũng bị đề nghị truy tố, trong đó có 5 người từng là Phó Tổng giám đốc doanh nghiệp.

Theo kết luận điều tra, Hồ Quốc Thân thành lập Công ty CP Triệu Nụ Cười, sau đó triển khai hoạt động huy động tiền với phương thức được cơ quan điều tra xác định là lấy tiền của người tham gia sau để chi trả cho người tham gia trước. Song song với hoạt động này, doanh nghiệp phát hành đồng tiền lượng tử QFS nhằm thu hút cá nhân, doanh nghiệp góp tiền.

Cơ quan điều tra xác định 5.000 token mang tên “đồng tiền lượng tử QFS TNCVN” đã được phát hành để bán cho khách hàng. Giá quy đổi đối với cá nhân dao động từ 3,5-6 triệu đồng mỗi token, trong khi token dành cho doanh nghiệp được quy đổi từ 39-52 triệu đồng. Mức quy đổi cũng được các bị can thay đổi nhiều lần trong quá trình triển khai.

Để mở rộng số người tham gia, từ tháng 4/2024, nhóm bị can bị cáo buộc tổ chức quảng bá bằng nhiều thông tin không đúng sự thật. Trong đó có nội dung giới thiệu Công ty Triệu Nụ Cười được tiếp cận “dòng vốn di sản thế giới từ 48 quốc gia”, với 70% nguồn vốn sẽ dành cho an sinh xã hội và hỗ trợ tái cấu trúc các doanh nghiệp tham gia.

Cơ quan công an thi hành lệnh khám xét Công ty CP Triệu nụ cười do Hồ Quốc Thân làm Tổng GĐ. Ảnh: Y.H.

Cùng với câu chuyện về “dòng vốn di sản”, những thông tin về tương lai của tiền lượng tử cũng được sử dụng để tạo kỳ vọng. Theo kết luận điều tra, nhóm bị can quảng bá rằng tiền lượng tử sẽ trở thành đồng tiền chung của thế giới, giữ vai trò trung hòa giữa tiền giấy với tiền điện tử, tiến tới thay thế tiền giấy trong tương lai do những vấn đề liên quan lạm phát, tiền giả.

Ngoài token QFS, Hồ Quốc Thân còn bị xác định đã cho phát hành “Thẻ An sinh”, với số tiền trả trước 2,6 triệu đồng, thời hạn một năm. Để tăng niềm tin của khách hàng, 27 cửa hàng dân sinh kinh doanh thực phẩm được thành lập tại nhiều tỉnh, thành phố, góp phần tạo hình ảnh về một hệ sinh thái có hoạt động kinh doanh thực tế phía sau chương trình huy động vốn.

Từ những hoạt động quảng bá này, nhiều khách hàng cá nhân và doanh nghiệp đã mua đồng QFS. Theo kết luận điều tra, tổng số tiền thu được từ việc bán QFS được xác định hơn 33 tỷ đồng. Vụ việc cho thấy một phương thức huy động vốn đáng lưu ý: sản phẩm số được gắn với những câu chuyện về an sinh, nguồn vốn quốc tế và triển vọng tăng giá để tạo niềm tin.

Quá trình điều tra cũng phát sinh khó khăn khi một bộ phận người bị hại không gửi đơn tố giác. Có trường hợp vẫn tin tưởng Hồ Quốc Thân, trong khi một số người cho rằng thiệt hại không lớn hoặc không muốn phát sinh phiền phức. Điều này khiến việc xác định đầy đủ số người liên quan và quy mô dòng tiền thực tế trở nên phức tạp hơn.

Đáng chú ý, một số khách hàng từng nhận được tiền lãi rồi tiếp tục dùng khoản tiền này để tái đầu tư, mua thêm QFS. Trong khi đó, tỷ giá quy đổi token được thay đổi nhiều lần, các giao dịch diễn ra ở nhiều thời điểm. Người mua cũng không nhớ chính xác từng khoản tiền đã chuyển, gây khó khăn cho việc bóc tách vốn đầu tư, tiền lãi và thiệt hại.

Kiến nghị giám sát chặt huy động vốn qua token

Những vấn đề phát sinh trong quá trình điều tra đã đặt ra yêu cầu tăng khả năng nhận diện, giám sát đối với hoạt động huy động vốn sử dụng tiền lượng tử, token làm phương tiện. Đây là lĩnh vực có thể xuất hiện những mô hình mới, trong khi cách thức quảng bá trên thực tế dễ tạo cho nhà đầu tư cảm giác đang tham gia một sản phẩm tài chính có giá trị hoặc triển vọng sinh lời.

Từ vụ án, Cơ quan An ninh điều tra, Công an TP. Hà Nội kiến nghị Nhà nước cần có cơ quan chức năng giám sát, quản lý, đồng thời ban hành quy định rõ ràng, chặt chẽ đối với việc doanh nghiệp kêu gọi nhà đầu tư góp vốn dưới hình thức phát hành đồng tiền lượng tử, token. Trọng tâm là kiểm soát hoạt động huy động tiền gắn với các sản phẩm này.

Cơ quan điều tra cũng kiến nghị ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp đưa ra thông tin sai sự thật để thu hút góp vốn, sau đó sử dụng nguồn tiền không đúng mục đích, dẫn tới mất khả năng chi trả và gây thiệt hại cho khách hàng. Yêu cầu này cho thấy giám sát cần hướng vào cả phương thức huy động, nội dung quảng bá và quá trình sử dụng dòng tiền sau huy động.

Vụ QFS đồng thời cho thấy rủi ro có thể gia tăng khi một sản phẩm được gắn với những khái niệm mới như tiền lượng tử, token, dòng vốn quốc tế hoặc những cam kết mang tính xã hội. Đối với người tham gia, việc kiểm chứng tư cách pháp lý của tổ chức phát hành, bản chất sản phẩm, nguồn tạo lợi nhuận và cơ chế bảo đảm quyền lợi cần được đặt trước kỳ vọng sinh lời.

Một dấu hiệu đáng lưu ý khác là việc dùng lợi nhuận ban đầu để củng cố niềm tin. Khi người tham gia nhận được khoản chi trả trong giai đoạn đầu, họ có thể coi đây là bằng chứng về hiệu quả của mô hình rồi tiếp tục tăng vốn. Nếu dòng tiền chi trả thực chất phụ thuộc vào nguồn tiền của người tham gia sau, rủi ro sẽ tăng khi dòng vốn mới suy giảm.

Bởi vậy, bên cạnh hoàn thiện cơ chế quản lý, Cơ quan An ninh điều tra đề nghị tăng cường tuyên truyền, giáo dục, nâng cao ý thức cảnh giác của người dân khi góp vốn tại doanh nghiệp. Nhà đầu tư cần thận trọng trước những thông tin khó kiểm chứng, mức lợi ích hấp dẫn hoặc câu chuyện về nguồn vốn lớn nhưng thiếu căn cứ rõ ràng để xác nhận tính xác thực.

Từ hơn 33 tỷ đồng huy động qua QFS, vụ án cho thấy sự phát triển của những hình thức góp vốn mới đang đặt thêm yêu cầu cho cả quản lý lẫn bảo vệ nhà đầu tư. Khi token có thể trở thành công cụ được sử dụng trong các phương thức huy động tiền phức tạp, cơ chế giám sát rõ ràng cùng khả năng nhận diện rủi ro sớm sẽ là lớp phòng vệ cần thiết cho thị trường.