Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Logistics quyết định năng lực cạnh tranh của nền kinh tế

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu tại Diễn đàn.

Giảm chi phí từ kết nối vùng

Phát biểu tại Diễn đàn Logistics vùng lần VII 2026 với chủ đề “Kiến tạo không gian phát triển mới cho logistics Vùng Đồng bằng sông Hồng”, diễn ra chiều ngày 21/9 tại TP. Hải Phòng do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và UBND TP. Hải Phòng chỉ đạo; Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp với Sở Công Thương TP. Hải Phòng, Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam và Hiệp hội Logistics TP. Hải Phòng tổ chức, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy, chuyển từ “quản lý, hỗ trợ” sang “kiến tạo, phục vụ và phát triển”, từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn để logistics thực sự trở thành một ngành kinh tế dịch vụ quan trọng.

Theo Phó Thủ tướng, logistics cần được nhìn nhận là một bộ phận quan trọng của hạ tầng kinh tế quốc gia, yếu tố trực tiếp quyết định năng lực cạnh tranh của hàng hóa, doanh nghiệp và nền kinh tế. Đối với Đồng bằng sông Hồng, yêu cầu này càng có ý nghĩa trong thực hiện các mục tiêu phát triển chiến lược của vùng.

Thời gian qua, dịch vụ logistics Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 14-16%/năm, đóng góp trực tiếp khoảng 4,5-5% GDP. Hệ thống kết cấu hạ tầng logistics từng bước được đầu tư, với hơn 34.000 doanh nghiệp tham gia; các hiệp định thương mại tự do cũng tạo điều kiện để logistics Việt Nam hội nhập sâu hơn với khu vực và thế giới.

Tuy nhiên, vận tải hàng hóa vẫn chủ yếu dựa vào đường bộ, thiếu phương thức vận tải có năng lực lớn; kết nối giữa các loại hình giao thông, khu vực sản xuất, kho vận và cảng biển còn hạn chế, trong khi chi phí logistics vẫn ở mức cao.

Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050 đặt mục tiêu tăng trưởng logistics bình quân 12-15%/năm, từng bước giảm chi phí logistics xuống khoảng 12-15% GDP, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hình thành các trung tâm logistics hiện đại, có khả năng kết nối khu vực và quốc tế.

Để thực hiện các mục tiêu này, Phó Thủ tướng yêu cầu, tổ chức thực hiện Chiến lược logistics quốc gia thực chất, có trọng tâm, trọng điểm và kết quả đo lường được; đồng thời phát triển hạ tầng logistics đồng bộ với quy hoạch, đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông quốc gia, khu vực, vùng và địa phương.

Trong đó, cần tăng năng lực kết nối giữa đường bộ, đường sắt, hàng hải, đường thủy, hàng không với hệ thống hậu cần logistics; tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật liên quan đến logistics, vận tải đa phương thức, hàng hải, đường thủy, hải quan, thương mại, giao dịch điện tử và đầu tư.

Một hướng đi khác được Phó Thủ tướng nhấn mạnh, là phát triển hệ thống cảng biển thành trung tâm của hệ sinh thái logistics và kinh tế biển theo hướng hiện đại, xanh và thông minh.

Theo Phó Thủ tướng, lợi thế địa lý chỉ trở thành lợi thế cạnh tranh khi được chuyển hóa thành năng lực hạ tầng, dịch vụ và kết nối. Do đó, cần ưu tiên phát triển các cảng cửa ngõ, trong đó phía Bắc có Lạch Huyện, Nam Đồ Sơn; đồng thời từng bước thu hút các hãng tàu lớn, nhà khai thác cảng quốc tế, trung tâm phân phối khu vực, doanh nghiệp logistics toàn cầu và nhà đầu tư công nghệ hoạt động lâu dài tại Việt Nam.

Đáng chú ý, Phó Thủ tướng yêu cầu chuyển mạnh tư duy và hành động từ phát triển logistics theo địa giới hành chính sang tổ chức theo vùng kinh tế, hành lang kinh tế và chuỗi cung ứng.

Riêng với Đồng bằng sông Hồng, việc kiến tạo không gian phát triển mới cho logistics trước hết phải thiết lập hệ thống quy hoạch đầy đủ, phân bố sản xuất hợp lý; phát triển hạ tầng giao thông, đô thị, hậu cần logistics có tính kết nối cao, hướng tới hình thành mạng lưới logistics vùng gắn kết chặt chẽ.

Phó Thủ tướng đề nghị các địa phương trong vùng tăng cường phối hợp phát triển và khai thác logistics theo các hành lang kinh tế Bắc - Nam, hành lang kết nối biên mậu Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và vành đai ven biển Ninh Bình - Nam Định - Thái Bình - Hải Phòng - Quảng Ninh; gắn với hình thành chuỗi cung ứng đồng bộ, hạn chế đầu tư phân tán, trùng lặp và lãng phí.

Đối với TP. Hải Phòng, Phó Thủ tướng đề nghị Thành phố tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, nghiên cứu xây dựng mô hình phát triển tích hợp cảng biển - logistics - công nghiệp - thương mại - đô thị...

Quang cảnh Diễn đàn.

Hải Phòng mở rộng không gian logistics

Về phía địa phương, Bí thư Thành ủy Hải Phòng Lê Ngọc Châu cho biết, Thành phố có lợi thế hội tụ các loại hình giao thông đường bộ, đường biển, hàng không, đường sắt và đường thủy nội địa. Vì thế, logistics ngày càng giữ vai trò quan trọng trong không gian phát triển của Hải Phòng và toàn vùng.

Giai đoạn 2021-2025, dịch vụ logistics trên địa bàn tăng trưởng bình quân trên 10%/năm, đóng góp bình quân khoảng 11,5% GRDP thành phố. Theo ông Lê Ngọc Châu, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc và cạnh tranh giữa các trung tâm logistics ngày càng gay gắt, yêu cầu đối với Đồng bằng sông Hồng không chỉ là mở rộng quy mô mà hướng tới hình thành cực logistics quốc gia có tính kết nối cao, năng lực cạnh tranh quốc tế và giá trị gia tăng lớn.

Theo đó, Hải Phòng đặt trọng tâm vào kết nối đồng bộ cảng biển, sân bay, đường sắt và các trung tâm logistics, đồng thời thúc đẩy số hóa, tự động hóa và chuyển đổi xanh.

Thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện các hạ tầng chiến lược như cảng nước sâu Nam Đồ Sơn, Cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, hệ thống đường bộ cao tốc, kết nối với sân bay Gia Bình và các tuyến giao thông Đông - Tây, vành đai thành phố.

Cùng với hạ tầng, Hải Phòng định hướng phát triển các trung tâm logistics, Khu thương mại tự do, khu kinh tế, khu công nghiệp và cảng biển nước sâu; thu hút nhà đầu tư chiến lược, tập đoàn đa quốc gia để hình thành hệ sinh thái kết nối công nghiệp với dịch vụ logistics.

Cùng đặt vấn đề từ góc độ liên kết vùng, ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI cho rằng, Đồng bằng sông Hồng đang khẳng định vị thế là một cực tăng trưởng logistics quan trọng, trong khi sự tái cấu trúc mạnh của chuỗi cung ứng toàn cầu đặt ra những yêu cầu mới đối với ngành dịch vụ này.

Theo Chủ tịch VCCI, nhà đầu tư ngày càng quan tâm tới chất lượng hạ tầng, khả năng kết nối, độ tin cậy của chuỗi cung ứng, năng lực số, tiêu chuẩn môi trường và chất lượng thể chế. Do đó, logistics không đơn thuần là chi phí vận chuyển mà đã trở thành một phần của năng lực cạnh tranh quốc gia.

Một trong những vấn đề được ông Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh là cải thiện môi trường kinh doanh cho logistics phải được nhìn trên toàn chuỗi. “Một giờ hàng hóa phải chờ là chi phí, một thủ tục chồng chéo cũng là chi phí, một kết nối đứt quãng giữa đường bộ với đường sắt hay đường thủy, đường biển cũng trở thành chi phí của doanh nghiệp”, Chủ tịch VCCI nêu.

Vì thế, việc giảm chi phí không chỉ nằm ở đầu tư thêm hạ tầng mà còn liên quan đến quy hoạch, cảng biển, vận tải, hải quan, kiểm tra chuyên ngành, kho bãi, giao dịch điện tử và thanh toán.

Bên cạnh đó, đại diện lãnh đạo VCCI đề nghị thúc đẩy logistics xanh, kết nối logistics với từng ngành hàng và hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp; đồng thời sử dụng logistics như một công cụ để doanh nghiệp Việt Nam hội nhập sâu hơn, tận dụng tốt hơn các FTA.