Đổi mới mô hình tăng trưởng: Lồng ghép thiên nhiên vào mô hình phát triển kinh tế - xã hội

Toàn cảnh Hội thảo

Tham dự Hội thảo có ông Fergus McBean, Bí thư thứ nhất phụ trách Khí hậu& Thiên nhiên, Đại sứ quán Anh; PGS,TS. Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường kiêm Tổng Biên tập Tạp chí Môi trường; Bà Frida Díaz, Cán bộ Chương trình, UNEP-WCMC cùng các chuyên gia đến từ các trường Đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong lĩnh vực môi trường.

Phát biểu tại Hội thảo, PGS. TS. Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường kiêm Tổng Biên tập Tạp chí Môi trường; cho biết, Hội thảo nằm trong khuôn khổ chương trình Hỗ trợ chuyển đổi tự nhiên (NTSP) một sáng kiến toàn cầu nhằm giải quyết bài toán phức tạp giữa tăng trưởng kinh tế nhanh chóng và giới hạn sinh thái tại Việt Nam trong bối cảnh Việt Nam đạt mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045.

Mô hình tăng trưởng thâm dụng tài nguyên truyền thống đang đối mặt với những rủi ro vĩ mô nghiêm trọng. Để giải quyết vấn đề này, trong khuôn khổ Hội thảo sẽ giới thiệu mô hình kinh tế sinh thái tích hợp, nền tảng mà trong đó những thay đổi về dịch vụ hệ sinh thái như mất môi trường sống được tính toán không gian và đưa ngược trở lại trong mô hình cân bằng tổng thể dưới tác động các cú sốc về năng suất. Bằng chứng tính toán của mô hình cho thấy, nếu tiếp tục quỹ đạo phát triển hiện tại suy thoái sinh thái có thể làm giảm tới 26% tiềm năng tăng trưởng của Việt Nam vào năm 2030. Ngược lại, kịch bản chuyển đổi xanh với các chính sách đầu tư thông minh vào tự nhiên sẽ mang lại những kết quả GDP dài hạn cao hơn cho Việt Nam.

PGS,TS. Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường kiêm Tổng biên tập Tạp chí Môi trường phát biểu tại Hội thảo.

Tại Hội thảo, đại biểunghe trình bày về các nội dung Giới thiệu tổng quan về Chương trình Hỗ trợ Chuyển dịch Thiên nhiên (NTSP): Lồng ghép thiên nhiên vào phát triển kinh tế (bà Frida Díaz, cán bộ Chương trình, UNEP-WCMC trình bày); Các phát hiện chính của mô hình tích hợp kinh tế - sinh thái tại Việt Nam (ông Arnout van Soesbergen, UNEP-WCMC); Sách Xanh 2.0: Kinh tế biển xanh và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số, ông Jeremy Hills, Chuyên gia môi trường cao cấp, UNDP.

Theo các chuyên gia nhận định, trong giai đoạn tới, năng lực tăng trưởng của nền kinh tế sẽ ngày càng phụ thuộc vào các hệ thống tự nhiên - nền tảng giúp duy trì sản xuất, hạ tầng và tăng khả năng chống chịu trước rủi ro thiên tai, biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên đang bộc lộ những rủi ro dài hạn. Hiện nay, mức thâm hụt sức chứa sinh thái của Việt Nam ước khoảng 220%, cho thấy nhu cầu sử dụng tài nguyên đã vượt quá khả năng tái tạo của hệ sinh thái trong nước.

Kết quả phân tích cho thấy, nếu tiếp tục phát triển theo cách hiện nay, trong bối cảnh quỹ đất dành cho hạ tầng, công nghiệp và dân cư ngày càng thu hẹp, suy thoái tự nhiên có thể làm giảm tới 26% tiềm năng tăng trưởng GDP của Việt Nam vào năm 2030.

Các chuyên gia nhận định, khi đất đai ngày càng khan hiếm, mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào mở rộng hạ tầng và không gian phát triển sẽ đối mặt với lợi suất giảm dần, chi phí xung đột sử dụng đất gia tăng, đồng thời làm tăng rủi ro từ biến đổi khí hậu và thiên tai đối với các khoản đầu tư dài hạn.

Ngược lại, nếu đầu tư sớm và hiệu quả vào bảo vệ, phục hồi thiên nhiên, nền kinh tế có thể đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn, đồng thời bảo đảm tính bền vững trong dài hạn.