Những năm gần đây, Điện Biên liên tục đối mặt với nhiều hình thái thời tiết cực đoan do biến đổi khí hậu diễn biến nhanh và khó lường. Mưa lớn cục bộ gây lũ quét, sạt lở đất, những đợt rét đậm xuất hiện sớm hoặc các giai đoạn khô hạn kéo dài đã tạo áp lực lớn đối với ngành nông nghiệp - một lĩnh vực vốn phụ thuộc chặt chẽ vào điều kiện tự nhiên. Trước tình hình đó, tỉnh đã chủ động chuyển hướng tiếp cận, coi dự báo và cảnh báo sớm là nền tảng trong chỉ đạo sản xuất nhằm giảm thiểu rủi ro, bảo vệ sản xuất và sinh kế của người dân.
Theo Chi cục Thủy lợi và Phòng chống thiên tai tỉnh Điện Biên, hệ thống giám sát thời tiết và nguồn nước hiện được vận hành liên tục 24/24 giờ. Các trạm đo mưa, hồ chứa và kênh dẫn nước được rà soát, hiệu chỉnh trước mùa mưa để đảm bảo độ chính xác của dữ liệu quan trắc. Từ nguồn dữ liệu cập nhật liên tục và làm tốt công tác dự báo, ngành thủy lợi tỉnh kịp thời đưa ra quyết định điều tiết nước, điều chỉnh lịch lấy nước và phân bổ nguồn nước tưới cho các khu vực có nguy cơ thiếu nước. Nhờ đó, nhiều vùng sản xuất trọng điểm đã tránh được tình trạng khô hạn cục bộ trong những thời điểm nắng nóng kéo dài hoặc khi thời tiết chuyển mùa đột ngột.
Không chỉ tập trung vào điều tiết hệ thống thủy lợi, ngành nông nghiệp tỉnh còn tăng cường chuẩn bị giống và bố trí thời vụ phù hợp với bối cảnh khí hậu biến đổi. Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh chỉ đạo các chi cục chuyên môn và Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp ở 5 khu vực thường xuyên hướng dẫn nông dân lựa chọn giống cây trồng ngắn ngày, phù hợp điều kiện từng vùng sinh thái, nâng cao khả năng thích ứng của cây trồng trước các biến động bất thường của thời tiết. Việc điều chỉnh khung thời vụ dựa trên cơ sở dự báo giúp ngành nông nghiệp địa phương giảm thiểu thiệt hại khi rét đậm đến sớm hoặc nắng nóng kéo dài xuất hiện ngoài quy luật.
Mùa mưa là thời điểm sâu bệnh phát sinh mạnh do thay đổi đột ngột về độ ẩm và nhiệt độ. Các đơn vị chuyên môn của ngành nông nghiệp đã tăng cường giám sát đồng ruộng, dự báo sâu bệnh và đưa ra khuyến cáo phòng trừ theo hướng an toàn, ưu tiên biện pháp sinh học nhằm giảm thiểu phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Nhờ hệ thống cảnh báo sớm và các khuyến cáo kỹ thuật được phổ biến kịp thời, nông dân chủ động hơn trong việc chăm sóc, bảo vệ cây trồng, hạn chế thiệt hại sau những đợt mưa lớn.
Cùng với công tác chuyên môn ở cấp tỉnh, Điện Biên cũng chú trọng nâng cao năng lực ứng phó của cộng đồng tại cơ sở. Các xã và thôn bản được hướng dẫn thường xuyên theo dõi các công trình thủy lợi nhỏ - nơi trực tiếp phục vụ sản xuất để sớm phát hiện các dấu hiệu bất thường. Việc báo cáo kịp thời giúp Chi cục Thủy lợi và Phòng chống thiên tai chủ động triển khai biện pháp xử lý, tránh nguy cơ hư hỏng lớn trong mùa mưa bão. Thực tế cho thấy, việc tăng cường vai trò giám sát của người dân đã giúp nhiều khu vực giảm thiểu đáng kể thiệt hại, nhất là tại các vùng địa hình dốc, dễ xảy ra xói lở và sạt trượt.
Chi cục Thủy lợi và Phòng chống thiên tai tỉnh Điện Biên cho biết, trong bối cảnh khí hậu ngày càng biến động phức tạp, ngành nông nghiệp tỉnh xác định mục tiêu trọng tâm thời gian tới là hiện đại hóa công tác dự báo, cảnh báo và giám sát rủi ro thiên tai. Hiện tỉnh đang từng bước đầu tư hệ thống quan trắc tự động, nâng cấp hạ tầng thu thập dữ liệu, đồng thời hoàn thiện quy trình chia sẻ thông tin giữa các đơn vị từ tỉnh đến cơ sở. Chú trọng công tác đào tạo, tập huấn cho cán bộ địa phương, đặc biệt về kỹ năng phân tích dữ liệu, vận hành thiết bị và hướng dẫn cộng đồng trong ứng phó thiên tai.
Theo các chuyên gia, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quan trắc và cảnh báo không chỉ nâng cao độ chính xác của dự báo mà còn giúp công tác chỉ đạo sản xuất trở nên chủ động hơn. Những tiến bộ này được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược dài hạn nhằm xây dựng một nền nông nghiệp an toàn, bền vững và thích ứng hiệu quả trước tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, góp phần bảo vệ sinh kế của người dân.
