 |
| Không nên đánh đồng đối tượng thụ hưởng nhà ở thương mại giá phù hợp cũng là đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội. Ảnh: Thu Hiền |
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa gửi Bộ Xây dựng văn bản góp ý đối với Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi). Theo VCCI, các kiến nghị được tổng hợp từ ý kiến của chuyên gia, doanh nghiệp và hiệp hội tại Hội thảo lấy ý kiến doanh nghiệp đối với Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản và Dự thảo Luật Nhà ở do VCCI phối hợp với Bộ Tư pháp và Bộ Xây dựng tổ chức.
Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại (Điều 27), khoản 2 dự thảo yêu cầu dự án phải dành tỷ lệ phát triển nhà ở cho thuê và nhà ở xã hội theo nhu cầu thực tế của từng địa phương.
Tuy nhiên, doanh nghiệp kiến nghị bổ sung trường hợp không áp dụng đối với các dự án có tính chất đặc thù, như dự án lấn biển, khi việc bố trí nhà ở cho thuê hoặc nhà ở xã hội trong nội bộ dự án không phù hợp với tính chất, mục tiêu phát triển và điều kiện hạ tầng. Theo đó, Chính phủ cần quy định tiêu chí cụ thể để xác định các trường hợp được loại trừ.
VCCI cho rằng các dự án lấn biển có điều kiện kỹ thuật, hạ tầng và mục tiêu phát triển riêng biệt. Việc áp dụng cứng quy định về tỷ lệ nhà ở cho thuê và nhà ở xã hội trong mọi trường hợp có thể làm giảm tính khả thi của dự án.
Liên quan đến điều kiện làm chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại (Điều 28), điểm c khoản 1 dự thảo quy định chủ đầu tư phải “có năng lực, kinh nghiệm để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở theo quy định của pháp luật”.
Theo VCCI, việc bắt buộc phải có kinh nghiệm thực hiện dự án nhà ở chưa phản ánh đầy đủ năng lực triển khai dự án trong tương lai. Thực tế có nhiều doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp khởi nghiệp hoặc doanh nghiệp mở rộng sang lĩnh vực đầu tư mới có năng lực tài chính, khả năng huy động vốn, đội ngũ quản lý và đơn vị tư vấn chuyên nghiệp nhưng không đáp ứng tiêu chí về kinh nghiệm.
Đáng chú ý, xu hướng hoàn thiện pháp luật về đầu tư hiện nay đang chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Trong nhiều quy định gần đây, tiêu chí kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự không còn được coi là điều kiện bắt buộc khi lựa chọn nhà đầu tư. Thay vào đó, pháp luật tập trung kiểm soát thông qua năng lực tài chính, biện pháp bảo đảm thực hiện dự án, tiến độ đầu tư và cơ chế xử lý nếu nhà đầu tư vi phạm cam kết.
Theo VCCI, cách tiếp cận này vừa bảo đảm lựa chọn được nhà đầu tư có năng lực, vừa hạn chế tạo thêm rào cản gia nhập thị trường. Vì vậy, cơ quan này đề nghị bỏ điều kiện bắt buộc về “kinh nghiệm” đối với chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại.
Đối với Điều 30 của dự thảo về đối tượng mua, thuê mua, thuê nhà ở thương mại giá phù hợp, VCCI cho rằng quy định hiện hành cần được rà soát để bảo đảm đúng mục tiêu chính sách.
Theo dự thảo, đối tượng được mua, thuê mua loại hình nhà ở này gồm: cá nhân trong nước thuộc diện được hưởng chính sách nhà ở xã hội và các tổ chức như doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp công lập.
VCCI cho rằng, nhà ở thương mại giá phù hợp là sản phẩm có sự hỗ trợ, ưu đãi của Nhà nước nhằm kiểm soát giá và hướng tới đáp ứng nhu cầu chỗ ở của người dân. Nếu cho phép mọi loại hình tổ chức được mua mà không kèm điều kiện về mục đích sử dụng sẽ tạo ra lỗ hổng pháp lý, làm phát sinh nguy cơ các tổ chức có tiềm lực tài chính gom mua, đầu cơ, làm cạn kiệt nguồn cung và đẩy người có nhu cầu ở thực ra khỏi cơ hội tiếp cận chính sách.
Bên cạnh đó, việc quy định nhóm cá nhân được mua nhà ở thương mại giá phù hợp chính là đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội cũng làm mờ ranh giới giữa hai loại hình nhà ở.
Theo VCCI, mục tiêu của nhà ở thương mại giá phù hợp là hướng tới nhóm người có thu nhập trung bình, có thu nhập vượt ngưỡng được hưởng nhà ở xã hội nhưng chưa đủ khả năng mua nhà ở thương mại thông thường. Nếu đánh đồng đối tượng thụ hưởng sẽ dẫn đến chồng chéo trong quản lý, thực thi chính sách và không tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư phát triển phân khúc này.
Từ đó, VCCI đề nghị sửa đổi quy định theo hướng đối tượng được mua, thuê mua nhà ở thương mại giá phù hợp gồm cá nhân trong nước có nhu cầu về nhà ở, chưa có nhà ở thuộc sở hữu hoặc có diện tích nhà ở bình quân đầu người dưới mức do Chính phủ quy định.
Đối với tổ chức, VCCI đề xuất chỉ cho phép doanh nghiệp, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã được mua, thuê mua để bố trí chỗ ở cho người lao động của chính đơn vị mình; đồng thời không được chuyển nhượng hoặc cho thuê lại nhằm mục đích kinh doanh sinh lời.
