 |
| Quốc hội thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản tại phiên họp sáng ngày 9/8. Ảnh: VPQH |
Tạo nguồn cầu cho thị trường xuất bản
Thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản tại phiên họp của Quốc hội sáng ngày 9/8, đại biểu Vũ Văn Tiến (đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) cho rằng, dự thảo Luật đã thể hiện bước chuyển từ quản lý xuất bản phẩm sang quản lý hệ sinh thái xuất bản trong môi trường số, chuyển sang phương thức hậu kiểm, qua đó góp phần giải phóng nguồn lực cho ngành xuất bản phát triển.
Theo đại biểu, trong bối cảnh mới, cần thoát khỏi tư duy coi xuất bản đơn thuần là lĩnh vực công ích của Nhà nước để tái định vị xuất bản là trụ cột của hạ tầng tri thức quốc gia, hạt nhân trong hệ sinh thái kiến tạo các giá trị, công cụ chiến lược về ngoại giao văn hóa và ngành kinh tế công nghệ trọng yếu để phát triển công nghiệp văn hóa.
Từ cách tiếp cận đó, đại biểu Vũ Văn Tiến đề nghị kiến tạo nguồn cầu cho thị trường xuất bản. Theo đại biểu, nếu không tạo được nguồn cầu tiêu thụ xuất bản phẩm thì ngành xuất bản khó có thể phát triển bứt phá.
Đại biểu đề nghị xác định thư viện công lập và thư viện tại các cơ sở giáo dục trở thành động lực phát triển thị trường xuất bản, qua đó thúc đẩy văn hóa đọc. Nhà nước có thể đầu tư ngân sách để đặt hàng, mua sách cho các thư viện phục vụ bạn đọc; đồng thời đầu tư thư viện số dùng chung, trong đó có xuất bản phẩm bằng tiếng dân tộc và các ngôn ngữ khác, mua hoặc cấp quyền truy cập các cơ sở dữ liệu học thuật, đầu tư hệ thống xuất bản phẩm về khoa học, văn hóa, lịch sử, nghề nghiệp, sức khỏe, thể chất và tinh thần.
Theo đại biểu, đây cũng là phương thức kích cầu văn hóa, góp phần phát triển ngoại giao văn hóa và hội nhập quốc tế.
Cụ thể hóa nguồn lực, cơ chế đặt hàng
Về chính sách của Nhà nước phát triển hoạt động xuất bản, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long) tán thành các nhóm chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, đất đai, đặt hàng, giao nhiệm vụ, đấu thầu xuất bản phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị.
Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi đặc biệt tán thành chính sách hỗ trợ xuất bản phẩm phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đặc biệt khó khăn, trẻ em, người khiếm thị và các đối tượng yếu thế.
Từ thực tiễn địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi đề nghị dự thảo Luật cụ thể hóa nguồn lực, định mức và cơ chế đặt hàng, để chính sách hỗ trợ văn hóa đọc, xuất bản phẩm cho các đối tượng này thực sự đi vào cuộc sống, không chỉ dừng ở quy định khung.
Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi cũng đánh giá cao việc dự thảo Luật mở rộng liên kết trong hoạt động xuất bản thành 3 nhóm: Liên kết xuất bản xuất bản phẩm; liên kết in, phát hành, cung cấp dịch vụ trung gian phát hành xuất bản phẩm; và liên kết hình thành hệ sinh thái xuất bản.
Theo đại biểu, đây là cơ sở pháp lý quan trọng để huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy hợp tác công - tư. Tuy nhiên, để giữ vững định hướng và trách nhiệm quản lý về nội dung, đại biểu đề nghị tiếp tục khẳng định nguyên tắc nhà xuất bản chịu trách nhiệm cuối cùng về nội dung, không được chuyển giao quyền quyết định nội dung dưới bất kỳ hình thức nào.
Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm của đối tác liên kết khi xảy ra vi phạm, tránh tình trạng bán giấy phép, buông lỏng trong biên tập.
 |
| Đại biểu Nguyễn Thị Sửu (đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Huế) thảo luận tại phiên họp. Ảnh: VPQH |
Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Huế) đề nghị thực hiện chính sách đối với xuất bản phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị, vùng khó khăn, trẻ em, người khiếm thị và các đối tượng yếu thế theo nguyên tắc “Nhà nước đầu tư có mục tiêu vào những giá trị mà thị trường khó tự bảo đảm, không bao cấp tràn lan”.
Theo đại biểu Nguyễn Thị Sửu, đây là đầu tư cho tài sản tri thức lâu dài của quốc gia, trong đó có đầu tư về ngôn ngữ các dân tộc thiểu số.
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu cũng cho rằng dự thảo Luật đã quy định việc đặt hàng, giao nhiệm vụ, đấu thầu đối với xuất bản phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị, vùng khó khăn, trẻ em, người khiếm thị và các đối tượng yếu thế; đồng thời hỗ trợ bản quyền, dịch thuật, biên soạn, xuất bản và phát hành.
Về hậu kiểm, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đồng tình với hướng giảm tiền kiểm, tăng tự chịu trách nhiệm và hậu kiểm. Tuy nhiên, để không tạo khoảng trống pháp lý, đại biểu đề nghị bổ sung quy định cho phép cơ quan có thẩm quyền, khi phát hiện dấu hiệu rõ ràng về vi phạm, được yêu cầu tạm dừng phát hành theo trình tự, thời hạn do luật định.
Cũng liên quan đến chính sách tài chính, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh) đề nghị bổ sung cơ chế bảo đảm nguồn lực tài chính ổn định cho hoạt động đặt hàng sản xuất xuất bản phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.
Về xuất bản điện tử, đại biểu Thu Hà cũng đề nghị hoàn thiện quy định về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân xuất bản, phát hành xuất bản phẩm điện tử; trách nhiệm phát hiện, xử lý sách giả, sách lậu, xuất bản phẩm vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường mạng; lưu giữ dữ liệu và cung cấp thông tin phục vụ hậu kiểm, kiểm tra.
