Chuyển đổi số phải tạo ra giá trị kinh tế đo đếm được

Triển lãm Chuyển đổi số và Đô thị thông minh có quy mô hơn 200 gian hàng, giới thiệu các sản phẩm, nền tảng và giải pháp công nghệ.

Sáng ngày 9/10 tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Chương trình chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 với chủ đề “Từ kiến trúc, nền tảng, dữ liệu đến kết quả thực chất, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia”. Chủ đề cho thấy trọng tâm chuyển đổi số đang dịch chuyển rõ nét từ xây dựng nền tảng sang tạo giá trị có thể đo đếm.

Nền móng số tạo dư địa cho tăng trưởng mới

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, sau 6 năm, diện mạo số của Việt Nam đã thay đổi trên nhiều phương diện. Hành lang pháp lý từng bước được hoàn thiện, hạ tầng số mở rộng nhanh, dữ liệu ngày càng được chú trọng, dịch vụ công trực tuyến đi sâu hơn vào đời sống. Công nghệ số cũng hiện diện ngày càng rõ trong hoạt động quản lý, sản xuất, kinh doanh, mở ra những phương thức vận hành mới.

Đến tháng 9/2026, mạng 5G đã phủ sóng 91,99% dân số, cáp quang hiện diện tại 100% xã, phường. Đây là nền tảng quan trọng để dịch vụ số tiếp cận rộng hơn tới người dân, doanh nghiệp. Cùng với mở rộng vùng phủ, yêu cầu về chất lượng kết nối, năng lực tính toán, an toàn dữ liệu đang trở thành yếu tố quyết định hiệu quả của quá trình chuyển đổi số.

Kinh tế số tiếp tục mở rộng với khoảng 81.600 doanh nghiệp công nghệ số, tổng doanh thu gần 3,6 triệu tỷ đồng. Quy mô doanh nghiệp cùng năng lực cung cấp sản phẩm, dịch vụ công nghệ đang tạo thêm nguồn lực cho tăng trưởng. Từ thương mại, tài chính, sản xuất đến logistics, công nghệ ngày càng tham gia sâu vào chuỗi giá trị, thúc đẩy đổi mới mô hình kinh doanh.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tại chương trình.

Năm 2026 đánh dấu bước tiến mới khi Luật Chuyển đổi số chính thức có hiệu lực, cùng hệ thống văn bản hướng dẫn tiếp tục được hoàn thiện. Hành lang pháp lý mới tạo cơ sở thúc đẩy chuyển đổi số theo hướng thống nhất, đồng bộ hơn, đồng thời xác định rõ trách nhiệm trong xây dựng dữ liệu, phát triển nền tảng, kết nối hệ thống và tổ chức thực hiện tại từng cấp.

Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số cũng được xác lập như “bản thiết kế” chung, định hướng kiến trúc số của các cơ quan theo nguyên tắc thống nhất, kết nối, liên thông, dùng chung và kế thừa. Song song với đó, khung kiến trúc an ninh mạng quốc gia đặt yêu cầu bảo đảm an toàn ngay từ khâu thiết kế, thay vì xử lý rủi ro sau khi hệ thống đã vận hành.

Những nền móng từ thể chế, kiến trúc, hạ tầng, dữ liệu đến nền tảng dùng chung đang tạo điều kiện để chuyển đổi số tiến sang giai đoạn sâu hơn. Thước đo lúc này nằm ở khả năng tạo chuyển biến trong quản trị, rút ngắn quy trình, tiết kiệm nguồn lực, nâng trải nghiệm dịch vụ, qua đó giúp người dân cảm nhận rõ hơn giá trị của chính quyền số trong đời sống hằng ngày.

Gỡ 5 điểm nghẽn để tăng tốc chuyển đổi số

Phát biểu tại sự kiện, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh, chuyển đổi số phải được đánh giá bằng kết quả thực chất như: năng suất cao hơn, chi phí thấp hơn, dịch vụ thuận tiện hơn, năng lực cạnh tranh được cải thiện mạnh mẽ hơn. Cách tiếp cận này đặt hiệu quả kinh tế - xã hội ở vị trí trung tâm, thay cho việc tập trung chủ yếu vào số lượng hệ thống hoặc nền tảng được xây dựng.

Đây cũng là hướng triển khai gắn với Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Công nghệ được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với đổi mới phương thức quản trị, nâng năng suất lao động, cải thiện chất lượng dịch vụ công, phát triển kinh tế số và củng cố năng lực cạnh tranh quốc gia.

Các đại biểu thực hiện nghi thức bấm nút khai trương Nền tảng ứng dụng chuyển đổi số cấp xã.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu rõ, chuyển đổi số vẫn đối mặt 5 thách thức lớn về dữ liệu, nền tảng, hạ tầng, ứng dụng AI và nhân lực. Trong đó, tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu tại một số bộ, ngành, lĩnh vực còn chậm, ảnh hưởng khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý, điều hành.

Với nền tảng số, mức độ phát triển giữa các ngành, lĩnh vực còn chênh lệch, một số hệ thống mang tính riêng lẻ. Hạ tầng tính toán hiệu năng cao phục vụ AI, xử lý dữ liệu cũng cần tiếp tục đầu tư, trong khi một số khu vực vẫn còn “lõm sóng”. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp tới tốc độ chuyển đổi số.

Một thách thức khác là đưa AI vào hoạt động thực tế của doanh nghiệp, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong khi nhu cầu ứng dụng tăng nhanh, quá trình triển khai vẫn chậm hơn kỳ vọng. Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, điểm nghẽn quan trọng nhất là nhân lực chuyển đổi số tại các bộ, ngành, địa phương, nhất là cấp xã.

Các điểm nghẽn cũng kéo theo tiến độ giải ngân nguồn lực cho chuyển đổi số còn chậm. Để tạo chuyển biến, Bộ Khoa học và Công nghệ tập trung hoàn thiện thể chế; phát triển hạ tầng, nền tảng, dữ liệu dùng chung; xây dựng Chính phủ số; thúc đẩy kinh tế số; đồng thời phát triển xã hội số, nhân lực chất lượng cao và củng cố niềm tin số.