Chính sách thuận lợi, doanh nghiệp chủ động thích ứng pháp lý và quản trị rủi ro

Doanh nghiệp XNK chủ động nắm vững chính sách thuế, hải quan để thực hiện đúng quy định. Ảnh: T.H

Đó là thông tin được các chuyên gia chia sẻ tại Hội nghị “Cơ hội đầu tư tại TP. Hồ Chí Minh trong bối cảnh mới: Bức tranh toàn cảnh và khuyến nghị pháp lý” do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố (ITPC) phối hợp cùng Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - Chi nhánh Khu vực TP. Hồ Chí Minh tổ chức ngày 22/5.

Cơ hội mở từ những chính sách minh bạch

Theo các chuyên gia, TP. Hồ Chí Minh được kỳ vọng trở thành trung tâm tài chính quốc tế và tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế cả nước, cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển mới. Tuy nhiên, cùng với các cơ chế đặc thù và làn sóng cải cách thể chế mạnh mẽ là yêu cầu ngày càng cao về năng lực quản trị, tuân thủ pháp lý và khả năng thích ứng với môi trường kinh doanh đang thay đổi nhanh chóng.

Đưa ra bức tranh tổng quan về các thay đổi chiến lược trong chính sách và pháp luật giai đoạn 2025 – 2030, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng, Việt Nam đang bước vào giai đoạn cải cách thể chế với tốc độ và quy mô chưa từng có, thể hiện qua nhiều định hướng lớn như Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/5/2025 về đổi mới công tác xây dựng pháp luật và Nghị quyết số 68 -NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.

Đáng chú ý, nhiều đạo luật trong các lĩnh vực đầu tư, đất đai, thuế, thương mại điện tử, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số đang được sửa đổi theo hướng cắt giảm mạnh điều kiện kinh doanh, tăng cường phân cấp – phân quyền và chuyển từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, những thay đổi này sẽ mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp thông qua việc giảm chi phí gia nhập thị trường, thúc đẩy đầu tư vào các lĩnh vực chiến lược như công nghệ cao, bán dẫn, năng lượng tái tạo, kinh tế xanh và kinh tế số. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cần nhanh chóng thích ứng với các yêu cầu mới liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân, tiêu chuẩn môi trường ESG hay trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng, Việt Nam đang bước vào giai đoạn cải cách thể chế với tốc độ và quy mô chưa từng có.

Ở góc độ chính sách thuế, Phan Hoài Nam, Tổng Giám đốc Hãng Tư vấn W&A, Trọng tài viên VIAC lưu ý, hệ thống chính sách thuế giai đoạn 2025 – 2026 đang được sửa đổi theo hướng vừa hỗ trợ doanh nghiệp, vừa tăng cường minh bạch và hiệu quả quản lý trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh.

Theo ông Nam, nhiều quy định mới về thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

Đáng chú ý, phạm vi các khoản chi được trừ đang được mở rộng đáng kể, đặc biệt đối với chi phí nghiên cứu và phát triển, nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm mới, marketing trước bán hàng và các hoạt động phục vụ đổi mới sáng tạo. Đồng thời, nhiều cơ chế ưu đãi thuế cũng được điều chỉnh nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư dài hạn và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Chủ động thích ứng với thay đổi chính sách và pháp lý

Tuy nhiên, ông Nam lưu ý doanh nghiệp cần chủ động rà soát mô hình hoạt động, cập nhật chính sách và tăng cường năng lực quản trị tuân thủ để hạn chế các rủi ro pháp lý và tài chính phát sinh.

Chia sẻ về rủi ro pháp lý đối với nhà đầu tư nước ngoài, ông Michael K. Lee, Luật sư Thành viên DILINH Legal, Trọng tài viên VIAC cho biết, nhiều doanh nghiệp FDI vẫn gặp khó khăn liên quan đến điều kiện tiếp cận thị trường, thủ tục cấp phép, hạn chế sở hữu nước ngoài và sự thiếu thống nhất trong áp dụng pháp luật giữa các cơ quan quản lý.

Theo ông, nhiều tranh chấp lớn thực tế không xuất phát từ một vấn đề pháp lý đơn lẻ mà đến từ việc phân bổ trách nhiệm chưa rõ ràng, điều khoản hợp đồng thiếu chặt chẽ và cơ chế quản trị rủi ro chưa đầy đủ trong suốt vòng đời dự án.

Từ đó, ông Michael K. Lee khuyến nghị nhà đầu tư cần thực hiện thẩm định pháp lý đa tầng ngay từ giai đoạn đầu tư, xây dựng cơ chế bảo vệ hợp đồng và quản trị rủi ro hiệu quả, đồng thời chủ động theo dõi thay đổi chính sách trong các lĩnh vực đất đai, đầu tư và thuế.

Chia sẻ về những lợi thế của doanh nghiệp, TS.Trần Du Lịch, Phó Chủ tịch VIAC nhận định TP. Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn phát triển có ý nghĩa bản lề với nhiều cơ hội lớn từ quá trình hoàn thiện thể chế, mở rộng phân cấp, phân quyền và định hướng xây dựng trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam.

TS.Trần Du Lịch, Phó Chủ tịch VIAC cho rằng, doanh nghiệp không chỉ có tiềm lực tài chính mà còn phải chủ động nâng cao năng lực quản trị pháp lý, quản trị rủi ro và xử lý tranh chấp

Theo ông, chưa bao giờ Thành phố hội tụ đồng thời nhiều lợi thế phát triển như hiện nay, từ hạ tầng logistics, cảng biển, tài chính, thương mại đến công nghiệp và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, TP. Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ có thêm nhiều cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ những “điểm nghẽn của điểm nghẽn” về thể chế và môi trường đầu tư.

TS. Trần Du Lịch cho rằng, đây là thời điểm quan trọng để Thành phố khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế, trung tâm tài chính – thương mại của khu vực, tạo động lực lan tỏa cho tăng trưởng quốc gia trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý cơ hội luôn đi kèm thách thức, đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ có tiềm lực tài chính mà còn phải chủ động nâng cao năng lực quản trị pháp lý, quản trị rủi ro và xử lý tranh chấp.

Cùng quan điểm, ông Trần Ngọc Liêm, Giám đốc VCCI-HCM cho rằng, cộng đồng doanh nghiệp đang đứng trước nhiều cơ hội để mở rộng hoạt động kinh doanh và tái cấu trúc chiến lược đầu tư. Song song đó là yêu cầu ngày càng cao về tính minh bạch, năng lực thích ứng chính sách và tuân thủ pháp lý trong bối cảnh môi trường kinh doanh toàn cầu biến động liên tục.