Chiến dịch 500 ngày đêm tăng tốc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ

Chiến dịch 500 ngày đêm tăng tốc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ. (Ảnh: Thùy Linh).

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), Chiến dịch 500 ngày đêm đang được các cấp, ngành, đơn vị và địa phương triển khai quyết liệt, tập trung đồng thời vào tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, thu thập và giám định ADN, xây dựng cơ sở dữ liệu đối khớp thông tin và rà phá bom mìn, vật nổ tại các địa bàn trọng điểm.

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tính đến ngày 22/8/2026, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 1.863 hài cốt liệt sĩ, gồm 839 hài cốt được tìm thấy trong nước, 174 hài cốt tại Lào và 850 hài cốt tại Cam-pu-chia. Đây là kết quả đáng chú ý trong bối cảnh công tác tìm kiếm ngày càng gặp nhiều khó khăn do địa hình phức tạp, thông tin về vị trí mộ chưa đầy đủ và thời gian khiến dấu tích ngày càng khó xác minh.

Hiện 32 đội tìm kiếm, quy tập với tổng quân số 1.559 người đang được huy động. Trong đó, 13 đội thực hiện nhiệm vụ trong nước và 19 đội làm nhiệm vụ ở nước ngoài, gồm 8 đội tại Lào và 11 đội tại Cam-pu-chia. Các đơn vị đã tổ chức 16 lễ truy điệu, an táng hài cốt liệt sĩ, trong đó có 850 hài cốt được đón về nước.

Cùng với tìm kiếm trên thực địa, xác định danh tính bằng ADN đang trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm của chiến dịch. Đến ngày 22/8, lực lượng chức năng đã lấy mẫu đối với 148.601 mộ liệt sĩ, đạt 69,8% tiến độ. Trong đó, 102.689 mộ đủ điều kiện lấy mẫu, đạt 69,1%, còn 45.912 mộ chưa đủ điều kiện lấy mẫu. Đã có 11/34 tỉnh, thành phố hoàn thành việc lấy mẫu.

Để triển khai nhiệm vụ, 264 tổ, đội lấy mẫu với khoảng 3.500 người được huy động. Công tác lấy mẫu thân nhân liệt sĩ cũng được đẩy mạnh, với 265.761 mẫu đã được thu thập; trong đó 71.102 mẫu đã được phân tích và 66.909 mẫu được đồng bộ vào cơ sở dữ liệu.

Việc tích lũy và chuẩn hóa dữ liệu ADN có ý nghĩa đặc biệt trong xác định danh tính những liệt sĩ còn thiếu thông tin. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào hồ sơ, nhân chứng hoặc dấu tích tại hiện trường, việc đối sánh dữ liệu sinh học giúp mở rộng khả năng xác minh, nhất là với những trường hợp đã hy sinh từ lâu và không còn đầy đủ thông tin nhận dạng.

Cùng với việc lấy mẫu thân nhân, các đơn vị tiếp tục tiếp nhận, lưu trữ và bảo quản mẫu hài cốt liệt sĩ để phục vụ giám định. Đến nay đã tiếp nhận, lưu trữ và bảo quản 35.983 mẫu hài cốt liệt sĩ của các địa phương. Riêng Viện Pháp y Quân đội đã tiếp nhận 27.169 mẫu hài cốt liệt sĩ của 16/17 tỉnh, thành phố và triển khai giám định.

Để đẩy nhanh tìm kiếm, quy tập một trong những điều kiện quan trọng là bảo đảm an toàn tại các khu vực có nguy cơ bom mìn, vật nổ. Đây là nhiệm vụ đặc biệt cần thiết bởi nhiều địa bàn tìm kiếm hài cốt liệt sĩ từng là chiến trường ác liệt, còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến lực lượng thực hiện nhiệm vụ. Tính đến ngày 22/8/2026, các lực lượng đã rà phá 11.793,6/22.725 ha, đạt 51,9% kế hoạch. Riêng vùng lõi Vị Xuyên/Tuyên Quang đã rà phá 4.075,8/4.460 ha, đạt 91,39%. Để thực hiện nhiệm vụ, 360 đội rà phá bom mìn được huy động, sử dụng 1.311 máy dò và nhiều thiết bị chuyên dụng, với tổng số 5.183 người tham gia.

Kết quả trên cho thấy, Chiến dịch 500 ngày đêm đang được triển khai theo hướng kết hợp chặt chẽ giữa các phương pháp truyền thống và công nghệ hiện đại. Tìm kiếm, quy tập tại thực địa được hỗ trợ bởi rà phá bom mìn, trong khi dữ liệu ADN và cơ sở dữ liệu đối khớp tạo thêm công cụ khoa học để xác định danh tính. Sự kết hợp này góp phần nâng cao hiệu quả, rút ngắn thời gian xác minh và hạn chế bỏ sót thông tin.

Từ nay đến kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, việc tiếp tục mở rộng lấy mẫu thân nhân, hoàn thiện cơ sở dữ liệu, nâng cao năng lực giám định ADN và đẩy nhanh rà phá bom mìn sẽ là những nhiệm vụ then chốt. Yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng tốc độ tìm kiếm, còn phải bảo đảm an toàn, chính xác và chặt chẽ trong từng khâu.

Với những kết quả đạt được, Chiến dịch 500 ngày đêm tăng tốc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ đang tạo chuyển biến rõ nét trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Việc kết hợp rà phá bom mìn, tìm kiếm thực địa với giám định ADN và xây dựng cơ sở dữ liệu đang mở thêm cơ hội xác định danh tính, đưa các liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của thân nhân và góp phần thực hiện tốt chính sách đền ơn đáp nghĩa.