 |
| Khóa học về hành nghề chứng khoán tại Trung Tâm Nghiên Cứu Khoa Học Và Đào Tạo Chứng Khoán - SRTC. |
Một trong những nội dung được điều chỉnh khá trực tiếp tại Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán là quy định về hành nghề chứng khoán. Nếu được thông qua, việc sở hữu chứng chỉ sẽ gắn chặt hơn với yêu cầu duy trì kiến thức chuyên môn và quá trình làm việc thực tế.
Theo dự thảo, Luật Chứng khoán sẽ bổ sung thuật ngữ “tổ chức sử dụng người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán”, qua đó xác định rõ nhóm tổ chức thuộc phạm vi áp dụng và tạo cơ sở cho việc quản lý, giám sát người hành nghề cũng như người đã được cấp chứng chỉ.
Đối với điều kiện cấp chứng chỉ, dự thảo Luật sửa đổi Điều 97 theo hướng người đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán phải đạt yêu cầu trong kỳ thi sát hạch phù hợp với loại chứng chỉ đề nghị cấp. Các quy định chi tiết về điều kiện, hồ sơ, trình tự cấp, cấp lại, thu hồi chứng chỉ, quản lý người hành nghề và tổ chức thi sát hạch sẽ được giao Chính phủ quy định.
Thay đổi đáng lưu ý hơn nằm ở cơ chế duy trì chứng chỉ sau khi được cấp. Theo dự thảo, người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán phải tham gia tập huấn hằng năm. Chương trình và đơn vị tổ chức tập huấn sẽ do Bộ Tài chính quy định nhằm cập nhật yêu cầu quản lý và thông lệ quốc tế.
Nếu không thực hiện nghĩa vụ tham gia tập huấn hằng năm trong 3 năm liên tục, người được cấp chứng chỉ sẽ bị thu hồi chứng chỉ hành nghề.
Tương tự, chứng chỉ có thể bị thu hồi nếu người sở hữu không làm việc tại tổ chức sử dụng người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán trong 3 năm liên tục. Tuy nhiên, khoảng thời gian không làm việc này không tính thời gian cá nhân giữ chức danh thành viên Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty, thành viên Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên tại các tổ chức thuộc diện quy định.
Như vậy, theo đề xuất mới, chứng chỉ hành nghề không đơn thuần được duy trì dựa trên việc cá nhân từng đáp ứng điều kiện tại thời điểm được cấp. Việc cập nhật kiến thức và duy trì mối liên hệ với hoạt động nghề nghiệp trở thành những yếu tố quan trọng trong cơ chế quản lý chứng chỉ.
Cùng với đó, dự thảo Luật phân định rõ hơn trách nhiệm giữa “người hành nghề chứng khoán” và “người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán”. Người hành nghề chỉ được hành nghề với tư cách đại diện cho tổ chức nơi mình làm việc và không được mở, quản lý tài khoản giao dịch chứng khoán tại công ty chứng khoán khác, trừ trường hợp công ty chứng khoán nơi người này làm việc không có nghiệp vụ môi giới.
Đối với người đã được cấp chứng chỉ, dự thảo Luật quy định không được đồng thời làm việc cho từ hai tổ chức sử dụng người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán trở lên và phải thực hiện nghĩa vụ tập huấn hằng năm.
Ở chiều ngược lại, dự thảo Luật cũng có một thay đổi theo hướng linh hoạt hơn đối với những trường hợp từng bị thu hồi chứng chỉ.
Luật hiện hành quy định người bị thu hồi chứng chỉ do vi phạm các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán tại Điều 12 hoặc vi phạm các hành vi người hành nghề không được thực hiện theo khoản 2 Điều 98 thì không được đề nghị cấp lại chứng chỉ.
Dự thảo Luật đề xuất bỏ quy định này. Theo đó, việc từng bị thu hồi chứng chỉ vì những vi phạm trên không còn đồng nghĩa với việc cá nhân vĩnh viễn không có cơ hội đề nghị cấp lại.
Cơ quan soạn thảo cho biết thay đổi nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý chứng chỉ, tạo cơ sở xem xét cấp lại khi cá nhân đáp ứng đầy đủ điều kiện, trong khi vẫn duy trì kỷ luật và hiệu quả quản lý, giám sát.
Đây cũng cho thấy cách tiếp cận hai chiều của dự thảo đối với nguồn nhân lực ngành chứng khoán. Một mặt, yêu cầu đối với việc duy trì chứng chỉ được gắn chặt hơn với cập nhật kiến thức và hoạt động nghề nghiệp thực tế. Mặt khác, cơ chế cấp lại được mở theo hướng không loại bỏ vĩnh viễn cơ hội hành nghề của cá nhân sau khi vi phạm nếu sau đó đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Các thay đổi về hành nghề nằm trong tổng thể đợt sửa đổi tương đối rộng của Luật Chứng khoán. So với Luật Chứng khoán năm 2019 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2024, dự thảo Luật lần này sửa đổi 23 điều, bổ sung 1 điều và giữ nguyên 112 điều.
Một trong những định hướng xuyên suốt là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh, song song với tăng cường hậu kiểm, quản lý rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư. Dự thảo Luật cũng bổ sung hành lang pháp lý cho giao dịch điện tử, ứng dụng công nghệ mới, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và phát triển nguồn nhân lực ngành chứng khoán.
Riêng đối với nguồn nhân lực, dự thảo Luật sửa đổi chính sách phát triển thị trường theo hướng có cơ chế khuyến khích, đãi ngộ, phát triển và thu hút nhân lực cho ngành. Yêu cầu này được đặt ra khi thị trường chứng khoán mở rộng về quy mô, sản phẩm và công nghệ, trong khi cơ quan quản lý cũng được giao thêm nhiệm vụ liên quan đến tài sản mã hóa, trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, thị trường carbon và thị trường chứng khoán dành cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.
