Xây dựng nhà ở xã hội trong năm 2026 (Bài 2): Đưa dự án vào nhóm "luồng xanh" về thủ tục hành chính

Người dân kỳ vọng vào mục tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội được xây dựng đến năm 2030 theo mục tiêu của Chính phủ đã đề ra. Ảnh minh họa: LT

Bài 2: ĐƯA DỰ ÁN VÀO NHÓM "LUỒNG XANH" VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH

Để hoàn thành mục tiêu xây dựng nhà ở xã hội trong năm 2026 và giai đoạn 2025-2030 cần tháo gỡ đồng bộ cơ chế, chính sách, thông suốt thủ tục; qua đó tạo sự đồng hành của doanh nghiệp và giúp tái định hình thị trường bất động sản trong tương lai.

Gỡ vướng do điều chỉnh quy hoạch

Là đô thị lớn của cả nước, năm 2026, TP. Hà Nội được Chính phủ giao chỉ tiêu xây dựng 18.700 căn nhà ở xã hội để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người dân. Tính chung cả giai đoạn 2025-2030, nhiệm vụ của Thủ đô là xây dựng 88.666 căn nhà ở xã hội, xếp thứ 3 cả nước về số lượng nhà ở xã hội phải thực hiện theo chỉ đạo của Chính phủ.

Thông tin tại một sự kiện mới đây, Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng TP. Hà Nội Bùi Tiến Thành cho biết, Hà Nội vừa tiến hành rà soát và điều chỉnh chương trình phát triển nhà ở xã hội trong giai đoạn 2021-2030, và kế hoạch phát triển 120.000 căn trong thời gian tới.

Tuy nhiên, hiện Sở Xây dựng TP. Hà Nội gặp một số vấn đề liên quan đến công tác lập điều chỉnh chi tiết khi Hà Nội thực hiện điều chỉnh quy hoạch đô thị, kéo theo một số dự án nhà ở xã hội phải điều chỉnh theo.

Do đó, Sở Xây dựng TP. Hà Nội kiến nghị cơ chế linh hoạt hơn đối với việc điều chỉnh quy hoạch đối với các dự án nhà ở xã hội. Trong trường hợp khu đất xây dựng dự án phù hợp với định hướng phát triển chung của địa phương, có thể xem xét cho phép triển khai sớm, thay vì phải chờ hoàn tất toàn bộ quy trình điều chỉnh quy hoạch như hiện nay.

Trên thực tế, không chỉ TP. Hà Nội mà nhiều địa phương khác cũng đang gặp vướng mắc liên quan đến công tác quy hoạch các dự án nhà ở xã hội khi địa phương điều chỉnh quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch tỉnh và quy hoạch đô thị thời gian vừa qua.

Để tháo gỡ vướng mắc này, ngay trong tháng 2/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66.15/2026/NQ-CP về một số cơ chế xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật về phát triển nhà ở xã hội, trong đó có xử lý khó khăn, vướng mắc về quy hoạch.

Theo đó, Nghị quyết đã xử lý khó khăn, vướng mắc liên quan đến việc lập mới, điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch phân khu đối với khu vực hình thành đô thị khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Đáng chú ý, Nghị quyết cũng nêu rõ việc chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư đối với trường hợp vị trí khu đất chưa có hoặc chưa phù hợp với quy hoạch đô thị và nông thôn được thực hiện theo quy định của pháp luật về thí điểm về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội.

Tạo cơ chế ưu tiên khi xử lý thủ tục hành chính

Tại TP. Hồ Chí Minh, trước đây, theo quy trình pháp lý thông thường, thủ tục thực hiện một dự án nhà ở xã hội có thể kéo dài khoảng 500 ngày và rút ngắn còn hơn 150 ngày đến năm 2022. Trường hợp doanh nghiệp đầu tư dự án nhà ở xã hội trên đất công, phải đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, toàn bộ thời gian làm thủ tục tối đa là 318 ngày và thực hiện qua 7 bước.

Tuy nhiên, mới đây, UBND TP. Hồ Chí Minh đã thống nhất rút ngắn hơn nữa trình tự thủ tục thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố. Hiện nay, đối với những dự án nhà ở xã hội không sử dụng vốn đầu tư công hoặc nguồn tài chính công đoàn, đã có quyền sử dụng đất hợp pháp hoặc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật, phù hợp quy hoạch, thời gian tối đa thực hiện thủ tục chỉ còn 132 ngày với 7 bước.

Năm 2026, TP. Hồ Chí Minh được Chính phủ giao thực hiện 28.500 căn nhà ở xã hội, cao nhất cả nước; trong cả giai đoạn 2025-2030 là 194.297 căn. Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án nhà ở xã hội, Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh đã chỉ đạo các Sở ngành, UBND các xã, phường, đặc khu và các đơn vị có liên quan tiếp nhận, giải quyết thủ tục đầu tư theo đúng thẩm quyền, chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị, đảm bảo đúng quy định pháp luật và hoàn thành đúng thời gian theo quy định; đồng thời, đưa các dự án nhà ở xã hội vào nhóm "luồng xanh", "luồng ưu tiên" về thủ tục.

Không chỉ TP. Hồ Chí Minh, tỉnh Thái Nguyên cũng đã đưa các dự án nhà ở xã hội vào "luồng xanh 24 giờ" và "luồng xanh 60%" nhằm tạo bước đột phá trong cải cách thủ tục hành chính. Theo đó, cơ chế “luồng xanh 24 giờ” yêu cầu hoàn thành giải quyết hồ sơ dự án trong vòng 24 giờ kể từ khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ. Còn với cơ chế "luồng xanh 60%", các dự án nhà ở xã hội được giảm ít nhất 60% thời gian xử lý thủ tục hành chính. Trên thực tế, 2 dự án nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh này khởi công ngay sau tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đã trở thành những dự án đầu tiên được xử lý thủ tục hành chính theo cơ chế ưu tiên nói trên.

Đến nay, UBND tỉnh Thái Nguyên đã ra quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư cho 13 dự án nhà ở xã hội, quy mô 17.000 căn. Theo kế hoạch giai đoạn 2026-2030, Thái Nguyên sẽ triển khai 48 dự án, đặt mục tiêu xây dựng trên 40.000 căn nhà ở xã hội, vượt chỉ tiêu Chính phủ giao cho giai đoạn 2025-206 (là 24.800 căn).

Trên phạm vi toàn quốc, theo thông tin Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh đưa ra mới đây, các dự án nhà ở xã hội tới đây sẽ được đưa vào nhóm "luồng xanh" về thủ tục hành chính. Theo đó, nhiều quy trình sẽ được thực hiện song song nhằm cắt giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết thủ tục và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, để đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng cũng sẽ triển khai 9 nhóm giải pháp trọng tâm, trong đó có hoàn thiện cơ chế chính sách, tháo gỡ vướng mắc cho dự án cùng như phối hợp chặt chẽ với địa phương chuẩn bị quỹ đất sạch, hạ tầng đồng bộ…