Dự án nhà ở xã hội sẽ vào nhóm “luồng xanh” về thủ tục hành chính

Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản, nhưng quá trình thực hiện thủ tục đầu tư dự án NOXH vẫn còn khá phức tạp và kéo dài. Ảnh: Thu Hiền.

Áp dụng nhiều cơ chế đặc thù để hút nhà đầu tư

Thông tin này được lãnh đạo Bộ Xây dựng khẳng định tại hội thảo “Nhà ở xã hội: Bứt tốc nguồn cung, đảm bảo công bằng thụ hưởng” được tổ chức ngày 12/3.

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, đến nay cả nước đang triển khai 737 dự án nhà ở xã hội (NOXH) với quy mô 701.247 căn, tương đương khoảng 70% mục tiêu của Đề án phát triển 1 triệu căn NOXH

Trong số này, 196 dự án đã hoàn thành với 170.673 căn; 220 dự án đang khởi công xây dựng với 214.948 căn; và 321 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư với quy mô 315.626 căn.

Riêng trong năm 2025, cả nước đã hoàn thành 103.113 căn hộ, đạt 103% so với mục tiêu 100.000 căn đề ra. Có 20 địa phương hoàn thành và vượt chỉ tiêu, góp phần giúp kết quả chung vượt kế hoạch.

Năm 2026, Chính phủ giao mục tiêu phát triển 158.700 căn NOXH, tăng khoảng 1,5 lần so với năm 2025. Tuy nhiên, quy mô 220 dự án đang triển khai với gần 215.000 căn đã vượt mức kế hoạch của năm nay.

Chỉ riêng trong tháng 2/2026, các địa phương đã khởi công thêm 28 dự án, quy mô khoảng 20.000 căn hộ, cho thấy tín hiệu tích cực của chương trình này.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh cho biết, Bộ Xây dựng yêu cầu các chủ đầu tư tập trung nguồn lực để hoàn thành các dự án đang triển khai ngay trong năm nay, đồng thời chuẩn bị quỹ đất sạch có vị trí thuận lợi, hạ tầng đồng bộ để phát triển thêm dự án mới.

Đáng chú ý, các cơ chế đặc thù sẽ được áp dụng nhằm thu hút các nhà đầu tư có năng lực tài chính và sẵn quỹ đất tham gia phát triển NOXH.

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP. Hồ Chí Minh (HoREA), thời gian qua Chính phủ và các bộ, ngành đã có nhiều nỗ lực tháo gỡ khó khăn cho việc phát triển nhà ở xã hội. Nhiều chính sách mới được ban hành đã góp phần cải thiện môi trường pháp lý và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tham gia đầu tư phân khúc này. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn không ít vướng mắc cần tiếp tục tháo gỡ để thúc đẩy nguồn cung NOXH trong thời gian tới.

Theo đại diện HoREA, thủ tục pháp lý đối với dự án NOXH vẫn là một điểm nghẽn lớn. Mặc dù Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản, nhưng quá trình thực hiện thủ tục đầu tư dự án NOXH vẫn còn khá phức tạp và kéo dài. Do đó, cần tiếp tục rà soát và rút gọn các thủ tục hành chính để đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án.

Liên quan đến vấn đề này, ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết, một trong ba nguyên nhân khiến nguồn cung NOXH chưa đáp ứng được nhu cầu là do thủ tục đầu tư, lựa chọn chủ đầu tư và triển khai dự án trước đây còn phức tạp, kéo dài.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, với việc ban hành các cơ chế thí điểm và chính sách đặc thù phát triển NOXH, nhiều vướng mắc đã từng bước được tháo gỡ.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh nhấn mạnh, trong thời gian tới các dự án NOXH sẽ được đưa vào nhóm “luồng xanh” về thủ tục hành chính, cho phép thực hiện song song nhiều quy trình, qua đó cắt giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết thủ tục và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Tín dụng vẫn là nút thắt lớn

Thông tin về tín dụng cho NOXH, ông Nguyễn Ngọc Cảnh, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, cho biết tổng dư nợ cho vay lĩnh vực này hiện đạt khoảng 41.000 tỷ đồng, trong đó Ngân hàng Chính sách xã hội hơn 25.000 tỷ đồng và các ngân hàng thương mại trên 16.000 tỷ đồng.

Để khuyến khích các ngân hàng tham gia chương trình, Ngân hàng Nhà nước cho phép không tính dư nợ của gói tín dụng NOXH vào hạn mức tăng trưởng tín dụng hằng năm của từng ngân hàng, đồng thời duy trì mặt bằng lãi suất điều hành ổn định để tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay.

Theo ông Cảnh, hiện lãi suất cho vay đối với chủ đầu tư khoảng 6,1%/năm, còn người mua NOXH khoảng 5,6%/năm, lãi suất này được đánh giá là mức ưu đãi so với mặt bằng thị trường.

Tuy nhiên, theo ông Lê Hoàng Châu, một trong những vấn đề lớn hiện nay là khả năng tiếp cận nguồn vốn ưu đãi của doanh nghiệp. Mặc dù Luật Nhà ở 2023 quy định chủ đầu tư dự án NOXH được vay vốn tín dụng ưu đãi, nhưng trong quá trình triển khai vẫn còn sự thiếu thống nhất giữa các quy định, khiến doanh nghiệp chưa thực sự dễ dàng tiếp cận nguồn vốn này.

Đại diện HoREA cho biết, ban đầu chương trình tín dụng dành cho NOXH do các ngân hàng thương mại tham gia có quy mô 120.000 tỷ đồng, đến nay đã mở rộng lên khoảng 145.000 tỷ đồng với sự tham gia của nhiều ngân hàng. Tuy nhiên, cơ chế triển khai vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi hơn.

Ngoài ra, ông Lê Hoàng Châu cho rằng lãi suất cho người mua NOXH cần tiếp tục được điều chỉnh theo hướng ưu đãi hơn. Hiện nay, người mua nhà có thể vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội với lãi suất khoảng 5,4%/năm.

Theo kinh nghiệm quốc tế, nhiều quốc gia áp dụng mức lãi suất thấp hơn để hỗ trợ người thu nhập thấp tiếp cận nhà ở. Vì vậy, HoREA kiến nghị xem xét giảm lãi suất vay mua NOXH xuống khoảng 4,8%/năm, tương tự mức đã từng áp dụng trong giai đoạn trước.

Ở góc độ địa phương, ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị (Sở Xây dựng Hà Nội), cho rằng nguồn vốn tín dụng dành cho NOXH hiện vẫn còn hạn chế so với nhu cầu rất lớn của thị trường.

Bên cạnh đó, lãi suất cho vay NOXH dù đã ưu đãi nhưng vẫn chịu tác động từ mặt bằng lãi suất thị trường. Khi lãi suất tăng, chi phí vay vốn của chủ đầu tư và người mua nhà cũng tăng theo, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở của người thu nhập thấp.

Vì vậy, đại diện Sở Xây dựng Hà Nội cho rằng, cần nghiên cứu cơ chế lãi suất ổn định và phù hợp hơn nhằm bảo đảm hiệu quả lâu dài của các chương trình tín dụng hỗ trợ phát triển NOXH.