"Mở đường" thông thoáng cho nhà ở xã hội phát triển

Nhiều chính sách tháo gỡ thủ tục phát triển nhà ở xã hội được triển khai. Ảnh T.L

Hiện thực giấc mơ an cư

Tại phiên thảo luận “Phát triển nhà ở xã hội - hiện thực giấc mơ an cư” diễn ra trong khuôn khổ diễn đàn “Triển vọng thị trường bất động sản năm 2026 - Động lực cho chu kỳ tăng trưởng mới” do Báo Xây dựng tổ chức chiều 8/1, các chuyên gia nhận định, trong bức tranh phục hồi của thị trường bất động sản, nhà ở xã hội đang được xác định là chương trình trọng điểm, vừa góp phần giải quyết nhu cầu an cư của người dân, vừa tạo lực đẩy cho tăng trưởng kinh tế.

Theo Bộ Xây dựng, tính đến nay, cả nước có 698 dự án nhà ở xã hội đang triển khai, với quy mô hơn 657.000 căn. Riêng trong năm 2025, số căn hoàn thành đạt trên 102.000, tương đương 102% kế hoạch được giao. Kết quả này được đánh giá là bước tiến quan trọng trong bối cảnh thị trường vừa trải qua giai đoạn trầm lắng kéo dài.

Từ góc độ quản lý nhà nước, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng thị trường bất động sản Việt Nam đang đứng trước cơ hội bước sang giai đoạn phát triển ổn định và bền vững hơn, trên nền tảng hoàn thiện thể chế và tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý. Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế còn tồn tại như vẫn còn những vấn đề như thiếu nhà ở giá phù hợp, giá bất động sản cao so với thu nhập và hệ thống thông tin thị trường chưa đồng bộ.

Bà Tống Thị Hạnh - Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản cho biết, ngay từ đầu năm 2025, nguồn cung nhà ở xã hội đã tăng trưởng đáng kể, vượt chỉ tiêu theo định hướng của Thủ tướng Chính phủ. Trong năm 2025, Bộ Xây dựng đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành xây dựng và trình Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ ban hành nhiều cơ chế, chính sách đặc thù về nhà ở xã hội, trong đó có các quy định liên quan đến Quỹ nhà ở quốc gia. Đây là những chính sách có ý nghĩa quan trọng, tạo nền tảng thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, bà Hạnh nhấn mạnh.

Song song với hoàn thiện thể chế ở cấp Trung ương, nhiều địa phương đã chủ động tháo gỡ vướng mắc trong khâu thủ tục, giúp dự án sớm được triển khai, hoàn thành và đưa sản phẩm ra thị trường.

Là địa phương được giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội rất lớn, ông Trần Sĩ Nam - Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho biết, thành phố đang đẩy nhanh phát triển nhà ở xã hội bằng việc tạo quỹ đất sạch, thu hút nhà đầu tư và áp dụng cơ chế “luồng xanh” trong xét duyệt, thủ tục. Đồng thời mở rộng đối tượng thụ hưởng, điều chỉnh tiêu chí thu nhập và gắn điều kiện mua nhà với khoảng cách nơi ở - nơi làm việc. Mục tiêu không chỉ là hoàn thành dự án mà phải “sáng đèn”, có cư dân sinh sống ổn định. Nhờ đó, TP. Hồ Chí Minh đã vượt chỉ tiêu được giao và giải quyết nhà ở cho nhiều đối tượng đủ điều kiện.

Giai đoạn 2021 - 2025, TP. Hồ Chí Minh đã cơ bản hoàn thành hơn 18.000 căn nhà ở xã hội, riêng năm 2025 đạt hơn 13.000 căn, hoàn thành 100% chỉ tiêu được giao. Dự kiến đầu năm 2026 sẽ có gần 17.000 căn hộ mới hoàn thành và đưa ra thị trường.

Các diễn giả thảo luận về thị trường nhà ở trong khuôn khổ diễn đàn. Ảnh: T.D

Khó khăn không chỉ ở bài toán tài chính

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Lợi, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Đầu tư xây dựng sản xuất dịch vụ Thiên Phát cho rằng, khó khăn lớn nhất của nhà ở xã hội không chỉ nằm ở bài toán tài chính, mà còn ở cơ chế, thủ tục và cách thức tổ chức thực hiện.

Theo ông Lợi, có những cái khó, nếu tháo gỡ được còn quý hơn cả tiền. Thực tế triển khai nhà ở xã hội hiện còn khó hơn cả nhà ở thương mại. Trong khi một số dự án nhà ở thương mại có thể hoàn thành trong khoảng 7 năm, thì nhà ở xã hội phải tuân thủ nhiều định mức, khung giá và quy trình chặt chẽ hơn.

Điều này đặt ra bài toán làm sao để không phát sinh lãi vay, tránh lãng phí chi phí và không đẩy thiệt thòi về phía người mua nhà. Về mặt chính sách, Chính phủ đã “mở toang cánh cửa”, thể hiện rõ quyết tâm và tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi đi vào thực tiễn, vẫn còn không ít vướng mắc, nhất là trong giai đoạn sắp xếp, sáp nhập địa giới hành chính.

Dẫn chứng thực tế, ông Lợi cho biết tại tỉnh Bình Dương (cũ) có hai dự án nhà ở xã hội với quy mô hơn 6.000 căn hộ, song sau sáp nhập đã phát sinh những lúng túng trong khâu vận hành và triển khai.

Trước tình hình trên, lãnh đạo địa phương đã trực tiếp kiểm tra hiện trường, tổ chức nhiều cuộc họp và tiến hành điều tra xã hội học để nắm bắt nhu cầu thực tế, từ đó điều chỉnh phương án đưa sản phẩm ra thị trường phù hợp hơn với khả năng tiếp cận của người dân. Điều này cho thấy, khi các nút thắt được tháo gỡ kịp thời, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực đầu tư bài bản, dài hạn và đóng góp hiệu quả hơn cho mục tiêu phát triển nhà ở xã hội.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Tiến Nam – Giám đốc Ban Quản lý dự án 1, Tổng công ty 319 (Bộ Quốc phòng) đánh giá cao vai trò của các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Xây dựng trong việc tập trung tháo gỡ điểm nghẽn theo tinh thần “vướng ở đâu xử lý ở đó”, tạo điều kiện để dự án được triển khai thông suốt.

Theo ông Nam, tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, cơ chế “luồng xanh” đã giúp rút ngắn đáng kể thủ tục, hỗ trợ các địa phương hoàn thành chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội trong bối cảnh khối lượng công việc lớn và nhu cầu của người dân vẫn rất cao. Đơn cử, một dự án nhà ở xã hội tại Đông Anh khởi công đầu năm 2025, đến cuối năm đã tổ chức bốc thăm cho người mua do lượng hồ sơ đăng ký cao gấp 3–4 lần số căn hộ.

Ở góc độ doanh nghiệp xây dựng, ông Lê Viết Hải, Chủ tịch Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình cho rằng, thị trường bất động sản không thể tách rời khỏi toàn bộ hệ sinh thái kinh tế.

Ông Hải đặc biệt nhấn mạnh bốn nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới: phát triển nhà ở xã hội đáp ứng nhu cầu thực; phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp; triển khai hiệu quả các quy hoạch và dự án đô thị; tăng cường minh bạch thông tin thị trường.

Trong bối cảnh cơ chế tiếp tục được hoàn thiện và thủ tục ngày càng thông thoáng, các chuyên gia cho rằng nhà ở xã hội đang đứng trước cơ hội tăng tốc, vừa đáp ứng nhu cầu an sinh, vừa trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phục hồi và tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới.