Vàng tiếp tục là tài sản trú ẩn nhưng thời kỳ tăng nóng đang khép lại

Chuyên gia khuyến nghị nhà đầu tư nên thận trọng với sóng giá vàng. Ảnh minh họa.

Giá vàng luôn vận động theo chu kỳ

Nhận định về biến động giá vàng thời gian qua, TS. Nguyễn Minh Phong, Chuyên gia kinh tế cho rằng nếu nhìn trong dài hạn, mỗi chu kỳ tăng giảm của giá vàng đều gắn với những biến động lớn của kinh tế, tài chính và địa chính trị toàn cầu. Từ sau khi hệ thống Bretton Woods sụp đổ năm 1971, giá vàng liên tục trải qua các chu kỳ tăng trưởng và điều chỉnh dưới tác động của chính sách tiền tệ, sức mạnh của đồng USD, lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cùng các cuộc khủng hoảng kinh tế.

Theo TS. Nguyễn Minh Phong, giai đoạn 1971-1980 ghi nhận đợt tăng mạnh nhất khi giá vàng từ 35 USD lên 850 USD/ounce sau quyết định chấm dứt chuyển đổi USD sang vàng của Mỹ. Sau đó là gần hai thập niên suy giảm do Fed liên tục nâng lãi suất, trước khi vàng bước vào chu kỳ tăng mới giai đoạn 2001-2011 nhờ khủng hoảng tài chính toàn cầu, xung đột địa chính trị và nhu cầu tìm kiếm tài sản an toàn.

TS. Nguyễn Minh Phong, Chuyên gia kinh tế.

Chu kỳ tăng hiện nay bắt đầu từ năm 2019, tăng tốc trong đại dịch Covid-19 và tiếp tục được thúc đẩy bởi căng thẳng địa chính trị, xu hướng phi đô la hóa cùng hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương. Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), năm 2025 nhu cầu vàng toàn cầu đạt khoảng 5.000 tấn, trị giá 555 tỷ USD, trong khi lượng vàng dự trữ của các ngân hàng trung ương ở mức cao nhất kể từ đầu thập niên 1990.

Đề cập đến yếu tố cung - cầu, TS. Nguyễn Minh Phong cho biết tổng lượng vàng được khai thác trong lịch sử mới hơn 200.000 tấn, còn nguồn cung mới tăng chậm. Dù vàng tái chế chiếm gần 30% tổng nguồn cung toàn cầu, tốc độ vẫn chưa theo kịp nhu cầu đầu tư và dự trữ. “Chính sự mất cân đối này tạo nền tảng để giá vàng duy trì ở vùng cao trong thời gian dài”, ông nhận định.

Theo TS. Nguyễn Minh Phong, cơn sốt vàng đạt đỉnh ngày 29/1/2026 khi giá vàng thế giới lên gần 5.600 USD/ounce, còn vàng SJC chạm khoảng 191 triệu đồng/lượng. Tuy nhiên, chỉ sau chưa đầy 5 tháng, giá vàng thế giới giảm còn khoảng 4.156 USD/ounce, còn giá vàng trong nước mất hơn 25% so với đỉnh, khiến nhiều nhà đầu tư thua lỗ 40-45 triệu đồng mỗi lượng nếu bán ra.

Lý giải diễn biến này, TS. Nguyễn Minh Phong cho rằng sau giai đoạn tăng nóng, áp lực chốt lời gia tăng trong bối cảnh Fed duy trì lãi suất cao, đồng USD phục hồi và giá dầu hạ nhiệt. “Hàng loạt yếu tố cộng hưởng đã tạo nên làn sóng bán ra trên quy mô toàn cầu, đưa thị trường bước vào giai đoạn điều chỉnh mạnh nhất trong nhiều năm trở lại đây”, ông nhấn mạnh.

Vàng vẫn neo cao nhưng khó bứt phá

Đưa ra dự báo về thị trường vàng năm 2026, TS. Nguyễn Minh Phong, cho rằng sau giai đoạn điều chỉnh mạnh, giá vàng sẽ tiếp tục xuất hiện các nhịp tăng giảm đan xen với biên độ lớn, song xu hướng chủ đạo vẫn là duy trì mặt bằng giá cao. Theo ông, vàng vẫn giữ vai trò là tài sản trú ẩn trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị, xu hướng phi đô la hóa, hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương và nợ công của Mỹ tiếp tục tạo ra nhiều bất ổn cho kinh tế toàn cầu.

Các giai đoạn giá vàng trên thế giới. Nguồn: TS. Nguyễn Minh Phong.

Tuy nhiên, dư địa tăng mạnh của vàng không còn nhiều như giai đoạn trước. Khi các điểm nóng địa chính trị dần hạ nhiệt, kinh tế thế giới phục hồi, chính sách thương mại của Mỹ ổn định hơn và niềm tin đối với Fed được củng cố, động lực tăng giá của kim loại quý sẽ suy giảm. “Thị trường nhiều khả năng chuyển sang giai đoạn tích lũy với các nhịp dao động trong biên độ rộng, thay vì liên tục xác lập các đỉnh giá mới”, ông dự báo.

Đối với thị trường trong nước, giá vàng vẫn sẽ vận động cùng xu hướng của thế giới, đồng thời chịu tác động từ chính sách tiền tệ, mặt bằng lãi suất, diễn biến của thị trường chứng khoán, bất động sản và các kênh đầu tư khác. Khi nền kinh tế phục hồi, dòng tiền sẽ có xu hướng dịch chuyển sang các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, qua đó giảm bớt sức ép dồn vào vàng.

Một yếu tố tích cực khác là khuôn khổ pháp lý đối với thị trường vàng đang từng bước được hoàn thiện. Nghị định 232/2025/NĐ-CP sẽ góp phần cải thiện nguồn cung, thu hẹp chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới, nâng cao tính minh bạch của thị trường, đồng thời hạn chế tình trạng đầu cơ và thao túng giá.

Ở góc độ đầu tư, TS. Nguyễn Minh Phong cho rằng bài học lớn nhất từ những biến động vừa qua là nhà đầu tư cần tránh chạy theo tâm lý đám đông. Những giai đoạn tăng nóng thường đi kèm các đợt điều chỉnh mạnh, khiến người mua ở vùng giá đỉnh phải chịu thua lỗ lớn. Việc sử dụng vốn vay hoặc kỳ vọng lợi nhuận ngắn hạn trong giai đoạn biến động luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

“Năm 2026 sẽ là giai đoạn bản lề của thị trường vàng sau chu kỳ tăng nóng kéo dài nhiều năm. Giá vàng vẫn có thể duy trì ở vùng cao, nhưng thị trường sẽ bước vào quá trình sàng lọc với yêu cầu cao hơn về năng lực phân tích và quản trị rủi ro”, TS. Nguyễn Minh Phong nhấn mạnh. Theo ông, vàng nên được xem là tài sản phòng thủ nhằm bảo toàn giá trị danh mục đầu tư trước những biến động của kinh tế thế giới, thay vì trở thành công cụ tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn.