TP. Hồ Chí Minh xây dựng cơ chế liên kết vùng trong Luật Đô thị đặc biệt

Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho rằng, Luật Đô thị đặc biệt không chỉ nhằm tạo khung pháp lý cho riêng TP. Hồ Chí Minh mà còn hướng tới việc kiến tạo một mô hình quản trị và liên kết vùng cho tương lai.

Liên kết để tháo gỡ điểm nghẽn

Ngày 10/6, UBND TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị lấy ý kiến góp ý của các tỉnh, thành miền Đông Nam bộ và Đồng bằng sông Cửu Long về Dự thảo dự án Luật Đô thị đặc biệt.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho biết, TP. Hồ Chí Minh là đô thị đặc biệt, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học và công nghệ, đồng thời là đầu tàu kinh tế và động lực tăng trưởng có sức lan tỏa lớn đối với khu vực và cả nước.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Mạnh Cường, vị thế đó chỉ thực sự được phát huy khi thành phố không phát triển đơn lẻ mà gắn bó hữu cơ với các địa phương lân cận trong một không gian phát triển chung. Sự phát triển của TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành trong vùng là hai mặt không thể tách rời của cùng một tiến trình phát triển.

“Việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt không chỉ nhằm tạo khung pháp lý cho riêng TP. Hồ Chí Minh, mà còn hướng tới việc kiến tạo một mô hình quản trị và liên kết vùng cho tương lai”, ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo UBND TP. Hồ Chí Minh, dự thảo mới nhất của Luật Đô thị đặc biệt gồm 9 chương, 46 điều, quy định toàn diện về vị trí, vai trò, cơ chế, chính sách, thẩm quyền và trách nhiệm trong xây dựng, quản lý, phát triển đô thị đặc biệt.

Đáng chú ý, dự thảo xác định đô thị đặc biệt là đô thị tầm quốc tế, có năng lực cạnh tranh toàn cầu, phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm với kết cấu hạ tầng và quản trị thông minh, hiện đại.

Không chỉ vậy, đô thị đặc biệt còn được xác định là trung tâm điều phối mô hình quản trị, là hạt nhân của Vùng Đô thị đặc biệt và là cực đổi mới sáng tạo, hội nhập quan trọng của cả nước. Đây được xem là định vị mới, đặt TP. Hồ Chí Minh trong vai trò dẫn dắt, kết nối và điều phối phát triển toàn vùng.

Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo luật là cơ chế liên kết vùng, được quy định tập trung tại Chương VII.

Theo đó, lần đầu tiên dự thảo luật xác lập khái niệm “Vùng Đô thị đặc biệt” là khu vực liên kết phát triển kinh tế - xã hội gồm TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành phố có địa giới hành chính liền kề.

Trên cơ sở đó, dự thảo quy định các mục tiêu, nguyên tắc liên kết vùng; cơ chế đầu tư và quản lý các dự án liên kết phát triển vùng; đồng thời đưa ra các quy định về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu trên phạm vi toàn vùng.

Ông Nguyễn Mạnh Cường cho rằng thực tiễn phát triển cho thấy nhiều điểm nghẽn lớn nhất hiện nay đều mang tính liên vùng và vượt ra ngoài khả năng giải quyết của từng địa phương riêng lẻ.

Đó là các vấn đề về hạ tầng giao thông kết nối, các tuyến đường vành đai, cao tốc, đường sắt đô thị và liên vùng; hệ thống cảng biển, logistics; quản lý các dòng sông, lưu vực; thoát nước, xử lý ô nhiễm và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Theo ông, việc thiếu một cơ chế điều phối đủ mạnh và một chủ thể có đủ thẩm quyền để chủ trì các dự án liên kết vùng là nguyên nhân khiến nhiều công trình quan trọng triển khai chậm, thiếu đồng bộ và chưa phát huy hết hiệu quả.

Xây dựng liên kết vùng trong Luật Đô thị đặc biệt nhằm gỡ điểm nghẽn trong phát triển kinh tế - xã hội. Ảnh: T.H

“Việc xây dựng cơ chế liên kết vùng trong Luật Đô thị đặc biệt là để tạo lập một cơ chế phối hợp minh bạch, hiệu quả, trên nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi và cùng phát triển. TP. Hồ Chí Minh phát triển mạnh mẽ sẽ là động lực kéo theo sự phát triển của cả vùng; và ngược lại, một vùng phát triển đồng bộ, kết nối chặt chẽ sẽ là không gian, là bệ đỡ để Thành phố vươn tầm khu vực và quốc tế”, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Mạnh Cường khẳng định, Luật Đô thị đặc biệt khi được Quốc hội thông qua sẽ trở thành nền tảng pháp lý quan trọng để định hình mô hình quản trị đại đô thị cũng như mô hình liên kết vùng trong giai đoạn phát triển mới.

Kỳ vọng tạo động lực phát triển cho toàn vùng

Đồng thuận với định hướng xây dựng cơ chế liên kết vùng trong dự thảo luật, ông Nguyễn Trúc Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long cho rằng để nâng cao hiệu quả liên kết vùng và phát huy tính bổ trợ giữa TP. Hồ Chí Minh với các địa phương lân cận, trước hết cần bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất trong công tác quy hoạch.

Theo ông Nguyễn Trúc Sơn, hệ thống hạ tầng liên kết vùng cần được ưu tiên đầu tư từ nguồn ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương và các nguồn lực hợp pháp khác nhằm giúp TP. Hồ Chí Minh phát huy tốt hơn vai trò đầu tàu tăng trưởng, đồng thời nâng cao sức lan tỏa đối với toàn vùng.

Ông cũng kiến nghị tập trung đầu tư tuyến đường ven biển kết nối các địa phương để mở rộng không gian phát triển, khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển, logistics và du lịch. Đây sẽ là động lực tăng trưởng mới không chỉ cho Đồng bằng sông Cửu Long mà còn cho toàn khu vực phía Nam.

Từ góc độ huy động nguồn lực đầu tư, ông Phạm Tuấn Anh, Phó Giám đốc Sở Tài chính Đồng Nai cho rằng việc xây dựng Quỹ phát triển hạ tầng vùng là hết sức cần thiết.

Theo ông Phạm Tuấn Anh, đây sẽ là công cụ quan trọng để TP. Hồ Chí Minh cùng các địa phương trong vùng có thêm nguồn lực đầu tư các công trình hạ tầng kết nối liên vùng, góp phần giải quyết các điểm nghẽn phát triển hiện nay.

Đồng thời, quỹ cũng giúp đa dạng hóa các kênh huy động vốn, thu hút thêm nguồn lực xã hội tham gia đầu tư phát triển hạ tầng, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Những ý kiến đóng góp từ các địa phương cho thấy sự đồng thuận cao đối với định hướng xây dựng cơ chế liên kết vùng trong Luật Đô thị đặc biệt. Không chỉ là khuôn khổ pháp lý cho sự phát triển của TP. Hồ Chí Minh, mà dự thảo luật còn được kỳ vọng sẽ mở ra một mô hình hợp tác, điều phối phát triển mới, tạo nền tảng cho sự kết nối chặt chẽ hơn giữa TP. Hồ Chí Minh với các tỉnh, thành trong vùng, qua đó hình thành động lực tăng trưởng mạnh mẽ cho cả khu vực phía Nam và cả nước.