TP. Hồ Chí Minh phát triển hệ thống cảng biển: Đón đầu dòng chảy thương mại toàn cầu

Mô hình siêu cảng Cần Giờ tại vị trí địa chiến lược trên tuyến hàng hải quốc tế

Động lực từ loạt dự án cảng biển quy mô “khủng”

Trong số các dự án khởi công, động thổ gần đây, có 3 dự án quy mô lớn mang tính chất chiến lược hướng tới phát triển kinh tế biển gồm: cảng Cái Mép Gemadept - Terminal Link giai đoạn 2 (cụm cảng biển nước sâu Cái Mép - Thị Vải), cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ giai đoạn 1; và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ.

Đáng chú ý, dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ với tổng mức đầu tư lên đến 128.000 tỷ đồng (gần 5 tỷ USD) được xem là cú hích chiến lược vừa được trao quyết định đầu tư ngày 29/4/2026.

Trong giai đoạn 1, dự án xây dựng bến cảng dài khoảng 7 km, quy mô sử dụng đất khoảng 571 ha, với 4 bến chính và 9 bến sà lan, đạt công suất 4,8 triệu TEU/năm vào năm 2030. Cảng có khả năng tiếp nhận tàu container lớn nhất thế giới hiện nay với tải trọng trên 250.000 tấn.

Ông Nguyễn Lê Chơn Tâm, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Cảng Sài Gòn, đại diện tổ hợp nhà đầu tư cho hay, dự án cảng Cần Giờ nằm tại vị trí địa chiến lược trên tuyến hàng hải quốc tế, với công suất thiết kế lên đến 16,9 triệu TEU.

“Mục tiêu của chúng tôi là biến Cần Giờ thành chiếc cầu nối ngắn nhất, hiệu quả nhất để giúp hàng hóa thế giới đến Việt Nam và hàng hóa Việt Nam ra thế giới nhanh hơn, hiệu quả hơn và kinh tế hơn. Đây chính là cách để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế quốc gia trong kỷ nguyên mới”, ông Tâm nhấn mạnh.

Siêu cảng Cần Giờ khi hình thành sẽ cùng cụm cảng Cái Mép - Thị Vải tạo thành “mặt tiền biển” đón siêu tàu liền mạch, đưa TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm logistics của khu vực và quốc tế.

Trước đó, ngày 17/4/2026, Gemadept Corporation cùng đối tác chiến lược CMA CGM, một hãng tàu container lớn nhất của Pháp, đã chính thức động thổ dự án cảng nước sâu Gemalink giai đoạn 2 tại cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, khu vực cửa ngõ hàng hải quan trọng phía Nam.

Cảng nước sâu Gemalink giai đoạn 1 đã được đưa vào khai thác với 800 m cầu cảng chính và 190 m cầu cảng phụ, tiếp nhận tàu trọng tải đến 232.000 tấn. Ảnh: G.M

Dự án có quy mô 1.150 m cầu bến chính, tổng diện tích 93 ha, trong đó có 21,4 ha mặt nước. Giai đoạn 1 của cảng đã được đưa vào khai thác với 800 m cầu cảng chính và 190 m cầu cảng phụ, tiếp nhận tàu trọng tải đến 232.000 tấn.

Ở giai đoạn 2, dự án xây dựng bổ sung cầu cảng chính dài 285 m, tiếp nhận tàu 250.000 DWT và cầu cảng thượng lưu dài 359 m, tiếp nhận tàu 150.000 DWT. Tổng mức đầu tư gần 8.400 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào quý IV/2027, nâng tổng công suất toàn cảng lên hơn 3 triệu TEU/năm.

Ông Cao Hồng Phong, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Gemadept cho biết, dự án tiếp tục tiên phong áp dụng mô hình “Cảng Xanh và Thông minh”. Toàn bộ hệ thống sẽ ứng dụng 100% thiết bị cẩu điện E-STS, E-RTG cùng công nghệ tối tân, giúp các hãng tàu đáp ứng tiêu chuẩn ESG toàn cầu và duy trì vị thế của cụm cảng Cái Mép - Thị Vải trong Top 10 cảng container khai thác hiệu quả nhất thế giới.

“Việc mở rộng này không chỉ góp phần vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số của quốc gia mà còn thúc đẩy lộ trình đưa TP. Hồ Chí Minh trở thành Trung tâm tài chính hàng hải quốc tế”, ông Cao Hồng Phong nhấn mạnh.

Cùng với đó, dự án cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ có tổng vốn đầu tư hơn 50.000 tỷ đồng, quy mô 351 ha, có thể đón tàu biển lớn nhất thế giới. Giai đoạn 1 xây dựng 2 cầu cảng dài 900 m, tiếp nhận tàu 250.000 DWT; 9 bến sà lan dài 1.027 m, tiếp nhận tàu 5.000 DWT, với công suất 2 triệu TEU/năm và tổng mức đầu tư hơn 14.800 tỷ đồng.

Củng cố vị thế cửa ngõ xuất nhập khẩu, hướng tới trung tâm logistics toàn cầu

Song hành với đầu tư hạ tầng, TP. Hồ Chí Minh đang từng bước hoàn thiện chiến lược phát triển kinh tế biển. Sau sáp nhập, địa giới hành chính thành phố mở rộng từ 2.095 km² lên 6.772 km², kéo theo phạm vi quản lý cảng biển tăng từ 24 lên hơn 70 cảng, tạo dư địa lớn cho phát triển.

Hiện Đề án phát triển kinh tế biển TP. Hồ Chí Minh thành Trung tâm kinh tế biển quốc gia đã được hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ, với trọng tâm là quy hoạch không gian biển và khai thác bền vững tài nguyên vùng bờ đến năm 2050.

Thực tế, ngay trong quý I/2026, cụm cảng Cái Mép - Thị Vải đã ghi nhận tăng trưởng tích cực với sản lượng container đạt khoảng 1,94 triệu TEU, tăng 13% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, cảng Gemalink đạt hơn 523.000 TEU (tăng 17%), CMIT đạt trên 371.000 TEU (tăng 14%), còn SSIT ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng gần 269.000 TEU, tăng tới 47%.

Hàng hóa qua cụm cảng Cái Mép - Thị Vải trong quý I/2026 tăng trưởng 13%. Ảnh: T.H

Sự tăng trưởng này phản ánh xu hướng mở rộng các tuyến vận tải biển xa, đặc biệt là các tuyến đi châu Âu và châu Mỹ, giúp nâng cao vị thế của cụm cảng trên bản đồ hàng hải quốc tế.

Theo ông Nguyễn Xuân Sang, Thứ trưởng Bộ Xây dựng, cụm cảng Cái Mép - Thị Vải có lợi thế đặc biệt với độ sâu luồng lạch từ 14 m đến 15,5 m, cho phép tiếp nhận tàu container trên 200.000 DWT, thậm chí đã đón tàu tới 234.000 DWT mà không cần trung chuyển. Điều này giúp hàng hóa đi thẳng sang châu Âu, châu Mỹ và nhiều thị trường châu Á, giảm 20-30% chi phí logistics, rút ngắn thời gian và hạn chế rủi ro.

Bên cạnh đó, hơn 90% hàng hóa được vận chuyển bằng đường thủy nội địa, kết hợp với hạ tầng liên kết vùng ngày càng hoàn thiện, tạo nên hệ thống logistics hiệu quả và bền vững.

Hệ thống cảng dự kiến tăng trưởng 3,5-3,8%/năm, tiếp tục mở rộng khu bến Cái Mép Hạ, hướng tới phát triển cảng xanh, cảng thông minh và chuyển đổi số. Với nền tảng hiện có và loạt dự án đang triển khai, TP. Hồ Chí Minh đang từng bước khẳng định vai trò là cửa ngõ xuất nhập khẩu chiến lược của khu vực phía Nam, tiến tới trở thành trung tâm logistics và trung chuyển quốc tế trong chuỗi cung ứng toàn cầu