 |
| Các đại biểu nghe giới thiệu quy mô một dự án thuộc Khu kinh tế Vũng Áng, Hà Tĩnh. |
Thay đổi diện mạo kinh tế các địa phương
Là một trong những địa phương không thực hiện sáp nhập địa giới hành chính cấp tỉnh nên Hà Tĩnh có lợi thế ổn định trong quá trình thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Năm 2025 vừa qua, tăng trưởng GRDP của địa phương này đạt 8,78%, xếp thứ 10/34 tỉnh, thành phố, dẫn đầu khu vực Bắc Trung Bộ, đóng góp 0,97% vào tăng trưởng chung toàn quốc.
Đáng chú ý, động lực tăng trưởng của Hà Tĩnh chủ yếu đến từ các khu kinh tế, khu công nghiệp lớn trên địa bàn. Trong đó, phải kể đến Khu kinh tế Vũng Áng đóng góp hơn 25% tăng trưởng GRDP, trên 95% kim ngạch xuất nhập khẩu và khoảng 60% thu ngân sách của tỉnh Hà Tĩnh, tạo việc làm cho hơn 20.000 lao động.
Một địa phương khác là Quảng Ngãi cũng đang có tốc độ tăng trưởng tích cực và động lực chính cũng chủ yếu từ các khu kinh tế, khu công nghiệp. Năm 2025, GRDP của tỉnh Quảng Ngãi đạt mức tăng trưởng 10,02%, đứng thứ 6/34 tỉnh, thành phố; trong đó khu vực công nghiệp - xây dựng, với hạt nhân là Khu kinh tế Dung Quất, tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt.
Theo Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi, các khu kinh tế, khu công nghiệp hiện là trụ cột ngân sách của tỉnh, với mức đóng góp bình quân hằng năm khoảng 28.000 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng thu ngân sách địa phương.
Năm 2025, giá trị sản xuất công nghiệp của các khu kinh tế, khu công nghiệp tại Quảng Ngãi đạt 268.380 tỷ đồng, tăng 8,9% so với năm 2024; giá trị dịch vụ, thương mại đạt 7.475 tỷ đồng, tăng 4,3% so với cùng kỳ năm 2024; nộp ngân sách nhà nước đạt 26.000 tỷ đồng, tăng 4,2% so với năm 2024.
Từ những lát cắt, số liệu vừa nêu, có thể khẳng định, diện mạo kinh tế của các địa phương như Hà Tĩnh, Quảng Ngãi chủ yếu được định hình từ các khu kinh tế, khu công nghiệp. Sự thay đổi về đời sống, thu nhập, việc làm được cảm nhận rõ từ chính những người dân địa phương và qua những số liệu thống kê GRDP trước và sau khi có các khu kinh tế, khu công nghiệp đi vào hoạt động. Đây cũng là minh chứng cho thấy hiệu quả từ chủ trương đẩy mạnh thu hút đầu tư, xây dựng "ổ lớn để đại bàng làm tổ", tạo ra động lực tăng trưởng, thay đổi những vùng đất vốn chỉ phụ thuộc vào nông nghiệp.
Nhận diện những điểm nghẽn
Bước sang giai đoạn mới, cả nước đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số, các địa phương cũng quyết tâm hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao hơn. Cùng với quá trình kiến tạo các động lực tăng trưởng mới (thường đòi hỏi quá trình từ việc nghiên cứu, xây dựng thể chế cho đến thực thi phải qua từng giai đoạn nhất định), việc tối ưu hóa các nguồn lực truyền thống, hiện rất quan trọng. Với các địa phương có cơ cấu kinh tế thuần túy (không đa dạng) như Hà Tĩnh hay Quảng Ngãi, việc tiếp tục phát huy mạnh hơn nữa hiệu quả hoạt động của các khu kinh tế, khu công nghiệp là giải pháp rất thiết thực để tạo động lực, đạt mục tiêu tăng trưởng cao hơn ngay trong năm 2026 cũng như mở ra động lực cho cả giai đoạn tiếp theo.
Dù vậy, nhiều khó khăn cũng đang đặt ra. Thực tế là không phải khu kinh tế, khu công nghiệp nào cũng đang đạt hiệu quả như mong muốn. Bên cạnh những điểm sáng vẫn có những khu công nghiệp hạn chế trong việc thu hút đầu tư. Ngay như với Hà Tĩnh, ngoài Khu Kinh tế Vũng Áng với nhiều dấu ấn nổi bật, Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo - giáp Lào còn gặp nhiều khó khăn do địa hình và nguồn lực giao thương, hàng hóa từ nước bạn chưa phát triển.
Đại diện Ban quản lý Khu kinh tế tỉnh Hà Tĩnh cũng cho biết, hiện nay, quỹ đất khu công nghiệp ngày càng khan hiếm nên việc thu hút các dự án đầu tư lớn khó khăn, cần phải có hướng để mở rộng. Ngoài ra, hiện các ngành nghề thu hút đầu tư chủ yếu là công nghiệp nặng, công nghiệp hỗ trợ chưa phát triển tương xứng, một số nhà đầu tư hạ tầng khu công nghiệp gặp khó khăn trong thu hút nhà đầu tư thứ cấp.
Tương tự, Ban Quản lý khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi cũng nêu ra những khó khăn về quỹ đất sạch, sự phức tạp trong quá trình bồi thường, giải phóng mặt bằng … Đơn vị này cũng nhấn mạnh rằng: cần có chính sách đột phá để tạo lợi thế cạnh tranh đủ mạnh cho các khu kinh tế, khu công nghiệp.
Rõ ràng, quá trình xây dựng "ổ lớn" để đón gọi "đại bàng đến làm tổ" chưa bao giờ dễ dàng; nó đòi hỏi sự kết hợp giữa tầm nhìn quy hoạch chiến lược thu hút đầu tư của từng tỉnh, thành phố, sự kết nối hạ tầng mang tính liên vùng và tối ưu hóa lợi thế cạnh tranh của riêng địa phương; cùng với đó là sự quyết tâm, quyết liệt xử lý những vướng mắc phát sinh khi triển khai.
Trong bối cảnh hiện nay, để tạo động lực tăng trưởng mạnh và ngay trong năm 2026, hơn bao giờ hết, những khó khăn, vướng mắc của các khu kinh tế, khu công nghiệp phải được tháo gỡ ngay. Đây cũng là giải pháp để tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn từ nguồn tài nguyên, lao động của từng địa phương.
