Tiến tới chuẩn hóa, số hóa chứng từ trong bộ hồ sơ hải quan

99% tờ khai xuất nhập khẩu thực hiện trên Hệ thống thông quan tự động (VNACCS/VCIS).

Phân luồng tờ khai tự động

Kể từ năm 2014 đến nay, thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu đã được ngành Hải quan thực hiện trên Hệ thống thông quan tự động (VNACCS/VCIS) tại 100% Cục và Chi cục Hải quan theo mô hình tập trung cấp Tổng cục Hải quan (nay là Cục Hải quan), với hơn 99,65% doanh nghiệp xuất nhập khẩu tham gia, xử lý 99% tờ khai xuất nhập khẩu.

Qua ghi nhận của Cục Hải quan, VNACCS/VCIS vận hành ổn định, an ninh, an toàn và hiệu quả, giúp nâng cao năng lực quản lý nhà nước về hải quan, áp dụng phương thức quản lý hải quan hiện đại, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển Hải quan Việt Nam hiện đại, chuyên nghiệp, hiệu quả.

Việc triển khai VNACCS/VCIS cũng được đánh giá là điều kiện tiên quyết, là đòn bẩy để ngành Hải quan hoàn thành mục tiêu về cải cách thủ tục hành chính, tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong những năm qua.

Mặt khác, VNACCS/VCIS tạo ra hiệu ứng đối với việc nâng cao hiệu quả toàn bộ quá trình quản lý nhà nước đối với hàng hóa xuất nhập khẩu và phương tiện vận tải xuất nhập cảnh ở tất cả các khâu và các thủ tục hành chính, đòi hỏi các bộ, ngành nhanh chóng triển khai Cơ chế một cửa quốc gia, kết nối Cơ chế một cửa ASEAN, thúc đẩy cải cách hành chính của các bộ, ngành, giảm thời gian kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.

Hiện thủ tục hải quan điện tử đối với hàng hoá xuất nhập khẩu thực hiện thống nhất trên VNACCS và các hệ thống vệ tinh.

Theo đó, Cục Hải quan quy định về tiêu chí quản lý rủi ro và thiết lập trên VCIS để có thể tự động phân luồng tờ khai hải quan khi người khai hải quan khai và nộp đủ hồ sơ qua hệ thống.

Tiến tới mô hình Hải quan số, Hải quan thông minh

Thực hiện Chiến lược phát triển Hải quan đến năm 2030, ngành Hải quan đang từng bước chuyển đổi phương thức quản lý, tiến tới thực hiện mô hình Hải quan số, Hải quan thông minh.

Để thực hiện mô hình này, ngành Hải quan xác định việc xây dựng cơ sở dữ liệu đóng một vai trò hết sức quan trọng.

Trước đây, việc quản lý chủ yếu dựa trên từng lô hàng, mặt hàng cụ thể. Thay vào đó, khi triển khai Hải quan số, cơ quan Hải quan sẽ quản lý dữ liệu của doanh nghiệp theo chuỗi hoạt động của doanh nghiệp từ khai nhập khẩu nguyên liệu đầu vào đến sản xuất, xuất khẩu sản phẩm, báo cáo quyết toán… dựa trên việc số hóa chứng từ, qua đó giúp doanh nghiệp quản lý trên hệ thống, rút ngắn thời gian làm thủ tục cho doanh nghiệp.

Từ cơ sở dữ liệu trên, cơ quan Hải quan phân tích, đánh giá, đưa ra cảnh báo sớm, qua đó áp dụng quản lý rủi ro tốt hơn, trọng điểm hơn, nhờ đó giảm thời gian làm thủ tục cho doanh nghiệp.

Để doanh nghiệp sớm thích ứng, ông Nguyễn Bắc Hải, Phó trưởng Ban Quản lý giám sát về Hải quan (Cục Hải quan) cho biết, về mặt thể chế, cơ quan Hải quan đang rà soát các văn bản quy phạm pháp luật để phù hợp với cải cách hiện đại hóa, chuẩn hóa, số hóa các bộ chứng từ trong bộ hồ sơ hải quan.

Đồng thời, phối hợp với doanh nghiệp trong công tác tuyên truyền, phổ biến, xây dựng hệ thống công nghệ thông tin từ 2 phía: cơ quan Hải quan và doanh nghiệp.

“Trong quá trình triển khai, cơ quan Hải quan cũng phối hợp với cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục đối thoại, tham vấn để quá trình triển khai thuận lợi hơn, đưa ra lộ trình, cách thức thực hiện tránh việc thay đổi đột ngột khiến doanh nghiệp không thể theo kịp”, ông Nguyễn Bắc Hải nhấn mạnh thêm.

Thời gian tới, cơ quan Hải quan tiếp tục tái cấu trúc hệ thống công nghệ thông tin để phục vụ triên khai mô hình Hải quan số, Hải quan thông minh.

Bên cạnh đó, tiếp tục rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, chuẩn hóa chứng từ hồ sơ hải quan, tiếp tục báo cáo Bộ Tài chính khuyến nghị các bộ quản lý chuyên ngành trong quá trình xây dựng chính sách quản lý phù hợp theo xu hướng số hóa chứng từ, số hóa dữ liệu đầu vào theo Cơ chế một cửa quốc gia.