Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh chuẩn bị các điều kiện triển khai lộ trình sắp xếp lại thị trường cổ phiếu

Ông Trịnh Sơn Hồng, Quyền Chủ tịch Hội đồng quản trị HOSE phát biểu tại Hội thảo Khởi động Cuộc bình chọn doanh nghiệp niêm yết năm 2026.

Bối cảnh mới, yêu cầu mới

Quyết tâm sắp xếp lại thị trường cổ phiếu đã được Bộ Tài chính quan tâm triển khai từ lâu. Ngày 12/7/2021, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 57/2021/TT-BTC quy định lộ trình sắp xếp lại thị trường giao dịch cổ phiếu, thị trường giao dịch trái phiếu, thị trường giao dịch chứng khoán phái sinh và thị trường giao dịch các loại chứng khoán khác.

Để phù hợp với tình hình thực tiễn, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 139/2025/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 57/2021/TT-BTC, trong đó giãn và làm rõ một số mốc hoàn thành quan trọng trong lộ trình sắp xếp lại thị trường giao dịch cổ phiếu, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc tái cấu trúc thị trường giao dịch chứng khoán theo hướng tập trung, chuyên sâu và bền vững hơn.

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng, đòi hỏi về một thị trường vốn tập trung, vận hành theo các chuẩn mực quốc tế cao nhất trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Chiến lược phát triển TTCK Việt Nam đến năm 2030 ban hành theo Quyết định số 1726/QĐ-TTg ngày 29/12/2023 của Thủ tướng Chính phủ đặt ra mục tiêu tổng quát phát triển TTCK ổn định, an toàn, lành mạnh, hiệu quả, bền vững, hội nhập; nâng cao khả năng chống chịu rủi ro, có cơ cấu hợp lý giữa các cấu phần thị trường, trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, chủ yếu cho nền kinh tế.

Trong đó, để nâng cao tính minh bạch và chất lượng hàng hóa, sẽ thực hiện sắp xếp, phân loại cổ phiếu niêm yết và cổ phiếu đăng ký giao dịch trên thị trường cổ phiếu dựa trên quy mô, chất lượng, đồng thời nâng cao điều kiện niêm yết và điều kiện duy trì niêm yết đối với cổ phiếu.

Tính đến hết ngày 31/5/2026, HOSE có 655 mã chứng khoán đang niêm yết và giao dịch, gồm 403 mã cổ phiếu, 4 mã chứng chỉ quỹ đóng, 18 mã chứng chỉ quỹ ETF và 230 mã chứng quyền có bảo đảm với tổng khối lượng chứng khoán niêm yết đạt hơn 217,92 tỷ chứng khoán.

Giá trị vốn hóa cổ phiếu trên HOSE đạt 8,78 triệu tỷ đồng, tăng 5,68% so với cuối năm 2025 và tương đương 68,36% GDP năm 2025, chiếm hơn 94,83% tổng giá trị vốn hóa cổ phiếu niêm yết toàn thị trường. Đến nay, trên HOSE có 52 doanh nghiệp có vốn hóa hơn 1 tỷ USD, trong đó có 5 doanh nghiệp có vốn hóa trên 10 tỷ USD. Những con số này cho thấy quy mô hoạt động và vai trò của HOSE trong sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đặt ra yêu cầu sắp xếp lại thị trường cổ phiếu nhằm đẩy nhanh lộ trình xây dựng một TTCK chuyên nghiệp, hiện đại, minh bạch và an toàn, làm bệ phóng vững chắc để huy động vốn dài hạn cho nền kinh tế quốc gia.

Theo đó, việc sắp xếp lại thị trường cổ phiếu hướng đến nhiều mục tiêu cốt lõi như: thống nhất và chuyên môn hóa chức năng các sở giao dịch thông qua việc phân định rõ vai trò độc lập, chuyên biệt; hạn chế tối đa tình trạng phân mảnh thị trường, giúp cơ quan quản lý dễ giám sát, kiểm soát rủi ro hệ thống tốt hơn; giúp thanh lọc thị trường, buộc các doanh nghiệp phải nâng cao chất lượng quản trị và công bố thông tin khi áp dụng bộ tiêu chuẩn chung khắt khe khi niêm yết trên HOSE, góp phần nâng cao tính minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư.

Đặc biệt, việc sắp xếp lại thị trường cổ phiếu càng có ý nghĩa quan trọng hơn trong bối cảnh công tác sắp xếp hạ tầng giao dịch TTCK Việt Nam cũng đang trong giai đoạn chuyển đổi tích cực, với mục tiêu nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi và hướng tới dấu mốc 30 năm hình thành, xây dựng và phát triển của ngành Chứng khoán Việt Nam.

Khẳng định vai trò trung tâm của HOSE

Theo yêu cầu của Bộ Tài chính, việc thực hiện lộ trình sắp xếp lại thị trường giao dịch chứng khoán phải bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn về tổ chức bộ máy, nhân lực, hoạt động nghiệp vụ của HOSE và HNX; gắn với việc triển khai vận hành hệ thống công nghệ thông tin TTCK mới; không làm phát sinh chi phí đối với tổ chức niêm yết, tổ chức đăng ký giao dịch; không ảnh hưởng đến hoạt động giao dịch chứng khoán của nhà đầu tư và không ảnh hưởng đến lộ trình phát triển các sản phẩm mới. Việc thực hiện lộ trình sắp xếp lại phải bảo đảm khách quan, công khai, công bằng và hiệu quả.

Trước các yêu cầu này, công tác chuẩn bị đã được lãnh đạo HOSE chỉ đạo triển khai đồng bộ trên các phương diện như hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, tăng cường năng lực giám sát, quản lý rủi ro và bảo đảm vận hành thị trường an toàn, thông suốt, liên tục.

Cụ thể, HOSE đã chuẩn bị hạ tầng công nghệ và hệ thống giao dịch, trong đó trọng tâm là đưa hệ thống KRX vào vận hành. Hệ thống KRX đã chính thức vận hành (go-live), cung cấp một nền tảng công nghệ mới tích hợp, đồng bộ, hiện đại và hỗ trợ tối đa lên đến 2.000 mã chứng khoán, đồng thời nghiên cứu phương án nâng cấp năng lực hệ thống nhằm đáp ứng nhu cầu giao dịch ngày càng tăng của thị trường và bảo đảm vận hành an toàn.

Việc HOSE tập trung giải quyết các nút thắt lớn về hạ tầng và cơ chế giao dịch cũng góp phần đáp ứng các tiêu chí kỹ thuật phục vụ mục tiêu nâng hạng thị trường từ “cận biên” (Frontier Market) lên “mới nổi” theo tiêu chí của MSCI và FTSE Russell.

Đồng thời, HOSE cũng đã chủ động xây dựng phương án phân bảng cấu trúc thị trường. Theo đó, HOSE nghiên cứu phương án chia cổ phiếu niêm yết thành các bảng giao dịch khác nhau dựa trên quy mô vốn hóa, quản trị doanh nghiệp hoặc các bộ tiêu chí khắt khe riêng nhằm quản trị tốt hơn các doanh nghiệp khi chuyển sang niêm yết trên HOSE.

HOSE cũng tích cực phối hợp với VNX đánh giá toàn diện năng lực nhân sự, rà soát lại quy trình nghiệp vụ giám sát giao dịch, quản lý niêm yết và công bố thông tin. Do quy mô thị trường tăng lên, bộ máy nhân sự chuyên trách của HOSE đang được đào tạo và mở rộng nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý, vận hành và xử lý khối lượng công việc gia tăng theo lộ trình sắp xếp lại thị trường, không làm gián đoạn mà vẫn bảo đảm vận hành thị trường an toàn, thông suốt, liên tục.

Bên cạnh đó, HOSE cũng phối hợp chặt chẽ với HNX và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) để thống nhất quy trình cấu trúc dữ liệu, kịch bản bàn giao kỹ thuật nhằm bảo đảm việc giao dịch của nhà đầu tư không bị gián đoạn hay gặp lỗi hệ thống.

Sắp xếp lại thị trường cổ phiếu không chỉ dừng lại ở việc thay đổi cơ học mà mang theo kỳ vọng lớn: xây dựng một thị trường chuyên nghiệp, hiện đại, minh bạch và an toàn, làm bệ phóng đưa TTCK Việt Nam vươn tầm quốc tế.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, HOSE chuẩn bị hạ tầng công nghệ để đáp ứng các nhu cầu của thị trường; nâng cao chất lượng hàng hóa niêm yết; tăng cường tính minh bạch thông tin và bảo vệ nhà đầu tư. Bên cạnh đó, HOSE cũng chủ động, tích cực đồng hành cùng mục tiêu chuẩn bị cho việc nâng hạng thị trường theo xếp hạng MSCI trong giai đoạn 2026-2030.

Những nỗ lực chuẩn bị của HOSE góp phần bảo đảm việc triển khai lộ trình sắp xếp lại thị trường cổ phiếu diễn ra đồng bộ, hiệu quả, qua đó hỗ trợ mục tiêu phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam ổn định, an toàn, minh bạch và bền vững.