 |
Đóng góp tích cực cho kinh tế số
Theo báo cáo Doanh thu và tiêu dùng thương mại điện tử Việt Nam 2025 do YouNet ECI công bố, tổng giá trị giao dịch (GMV) trên bốn nền tảng lớn gồm Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đạt khoảng 458,16 nghìn tỷ đồng, tăng 26% so với năm 2024. Con số này cho thấy thương mại điện tử vẫn là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế số.
Báo cáo cũng phản ánh sự thay đổi rõ rệt trong cấu trúc thị phần giữa các nền tảng. Shopee tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu với 57,5% thị phần, dù mức tăng trưởng doanh thu chỉ đạt khoảng 6% so với năm trước. Trong khi đó, TikTok Shop trở thành điểm sáng của thị trường, ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu lên tới 93%, qua đó nâng thị phần từ 26,9% năm 2024 lên 39,6% năm 2025.
| Trong vòng 5 năm trở lại đây, thương mại điện tử Việt Nam luôn nằm trong nhóm thị trường tăng trưởng nhanh nhất khu vực. Riêng năm 2025, tốc độ tăng trưởng của ngành đã vượt mốc 25%, cao nhất trong các quốc gia ASEAN. Hiện quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam đã vượt 32 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 2-3 thị trường lớn nhất khu vực Đông Nam Á. |
Trái ngược với xu hướng tăng trưởng mạnh của hai nền tảng dẫn đầu, Lazada và Tiki lại ghi nhận sự sụt giảm đáng kể. Lazada hiện chỉ chiếm 5,7% thị phần, với doanh thu giảm 41%, trong khi Tiki chỉ còn duy trì khoảng 1% thị phần. Sự chênh lệch này cho thấy thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang dần hội tụ vào một số nền tảng lớn có lợi thế về công nghệ, hệ sinh thái người dùng và chiến lược nội dung.
Xét theo ngành hàng, bốn lĩnh vực chủ lực gồm tiêu dùng nhanh, làm đẹp, thời trang - phụ kiện và điện gia dụng - điện tử tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong tổng doanh thu thương mại điện tử. Đây cũng là những ngành hàng có mức độ cạnh tranh cao, đòi hỏi các doanh nghiệp phải liên tục đổi mới về cách tiếp cận khách hàng, đặc biệt thông qua hình thức nội dung số, livestream và các hoạt động bán hàng tương tác trực tiếp.
Sự phát triển nhanh chóng này cũng phản ánh quá trình chuyển dịch mạnh mẽ sang kinh tế số. Theo các thống kê hiện nay, thương mại điện tử đang chiếm hơn 25% tổng doanh thu của nền kinh tế số. Theo định hướng phát triển đến năm 2030, lĩnh vực này được kỳ vọng sẽ đạt tối thiểu 35% tỷ trọng doanh thu, trở thành một trụ cột quan trọng trong cấu trúc kinh tế số của Việt Nam.
Thương mại điện tử bước sang giai đoạn mới
Tuy nhiên, theo ông Bùi Trung Kiên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), thị trường hiện nay đang bước sang một giai đoạn phát triển mới. “Chúng ta đã đi qua giai đoạn tăng trưởng nhanh. Từ năm 2026 đến năm 2030, thương mại điện tử Việt Nam sẽ chuyển sang giai đoạn phát triển bền vững hơn”, ông Kiên nhận định.
Để đạt được mục tiêu này, theo ông Kiên, cần chú trọng ba yếu tố quan trọng. Trước hết là khung pháp lý. Trong thời gian gần đây, nhiều chính sách, nghị định liên quan đến thương mại điện tử đã được ban hành nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, đặc biệt là các quy định về thuế và quản lý hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.
Yếu tố thứ hai là sự phát triển của công nghệ và mô hình nền tảng. Thị trường hiện đang chứng kiến xu hướng chuyển dịch từ các sàn thương mại điện tử truyền thống sang mô hình nền tảng giải trí tích hợp giao dịch thương mại, trong đó livestream và nội dung video trở thành công cụ bán hàng quan trọng.
Thứ ba là mức độ tham gia của người tiêu dùng. Nếu như cách đây vài năm, tỷ lệ người mua sắm trực tuyến còn khá khiêm tốn thì hiện nay thói quen này đã trở nên phổ biến. Tại các đô thị lớn như TP. Hồ Chí Minh, nhiều ngành hàng như mỹ phẩm, làm đẹp hay hàng tiêu dùng có tới 70-80% giao dịch được thực hiện qua các nền tảng thương mại điện tử.
Dù vậy, thị trường cũng đang đối mặt với không ít thách thức. Mô hình bán hàng tự phát trước đây đang dần được thay thế bằng các hoạt động kinh doanh có chiến lược và chuyên nghiệp hơn. Các vấn đề như hàng kém chất lượng, giao hàng không đúng cam kết hay thiếu cơ chế đổi trả từng gây nhiều lo ngại cho người tiêu dùng, do đó yêu cầu về minh bạch và tiêu chuẩn hóa ngày càng cao.
Trong bối cảnh đó, xu hướng bán hàng đa kênh (Omnichannel) đang trở thành lựa chọn của nhiều doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Việc quản lý dữ liệu, đơn hàng và khách hàng không còn có thể thực hiện bằng phương pháp thủ công mà cần đến các hệ thống công nghệ hỗ trợ.
Bên cạnh đó, trí tuệ nhân tạo (AI) và các giải pháp chuyển đổi số cũng được đánh giá là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp tối ưu vận hành, nâng cao trải nghiệm khách hàng và mở rộng thị trường. Đây vừa là thách thức vừa là cơ hội đối với các doanh nghiệp công nghệ cung cấp giải pháp cho hệ sinh thái thương mại điện tử.
Theo đại diện VECOM, để xây dựng một hệ sinh thái thương mại điện tử bền vững cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, nền tảng công nghệ, doanh nghiệp và các tổ chức trung gian thanh toán. Việc thiết lập các tiêu chuẩn về hàng hóa, chất lượng dịch vụ và quy trình thanh toán minh bạch sẽ góp phần tạo dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Trong thời gian tới, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cam kết tiếp tục đóng vai trò cầu nối giữa cộng đồng doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước. Thông qua các hoạt động tư vấn, đào tạo và kết nối giao thương, hiệp hội kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy thị trường thương mại điện tử Việt Nam phát triển theo hướng bền vững, minh bạch và hiệu quả hơn.
