Những cổ phiếu nào lỡ hẹn với rổ chỉ số mới nổi của FTSE?

27 cổ phiếu Việt Nam được bổ sung vào FTSE Global All Cap.

Kết quả rà soát bán niên tháng 9/2026 được FTSE Russell công bố chiều tối 21/8 cho thấy 27 cổ phiếu Việt Nam được bổ sung vào FTSE Global All Cap, gồm 3 mã Large Cap là VCB, VIC, VHM; 3 mã Mid Cap gồm BID, HPG, VPB và 21 mã Small Cap.

Dù số lượng khá sát một số dự báo trước đó, danh sách cụ thể lại có nhiều khác biệt. Không ít cổ phiếu quen thuộc, kể cả những mã thuộc nhóm vốn hóa lớn, đã “lỡ hẹn” với FTSE.

VNM được nhiều bên gọi tên nhưng vẫn đứng ngoài

Một trong những trường hợp gây chú ý nhất là Vinamilk (VNM). Trong báo cáo chiến lược công bố cuối tháng 7, MBS Research dự báo 30 cổ phiếu Việt Nam có thể được đưa vào FTSE GEIS. VNM đứng thứ 10 trong danh sách với vốn hóa được MBS tính toán khoảng 5 tỷ USD. Công ty chứng khoán này ước tính tổng giá trị cổ phiếu VNM mà các quỹ mô phỏng chỉ số có thể mua vào trong toàn bộ lộ trình đạt khoảng 53 triệu USD, riêng giai đoạn đầu tháng 9 khoảng 5,3 triệu USD.

ACBS cũng đưa VNM vào nhóm 14 cổ phiếu Small Cap được dự báo đủ điều kiện FTSE Global All Cap. Theo tính toán của ACBS dựa trên dữ liệu đến ngày 30/6, cổ phiếu sữa này có thể thu hút khoảng 90 tỷ đồng trong kỳ cơ cấu đầu tiên.

Mirae Asset thậm chí ước tính dòng vốn phân bổ vào VNM trong toàn bộ lộ trình có thể đạt khoảng 70 triệu USD. Trong danh mục dự báo của công ty chứng khoán này, VNM xuất hiện cùng các mã như VIC, VHM, VCB, BID, VPB, HPG, LPB, STB, BSR, FPT, MSN và VJC.

Kỳ vọng cũng xuất hiện trong các báo cáo phân tích doanh nghiệp. Agriseco Research từng cho rằng VNM có triển vọng được đưa vào FTSE GEIS và nhờ đó có thể thu hút thêm dòng vốn ngoại khi danh mục bắt đầu có hiệu lực từ tháng 9. Tuy nhiên, danh sách chính thức không có VNM trong FTSE Global All Cap.

Trường hợp này cho thấy việc đáp ứng yêu cầu vốn hóa và thanh khoản mới chỉ là một phần của bài toán. MBS từng ghi nhận tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại VNM ở mức 49,5% tại thời điểm tính toán, trong khi phương pháp xây dựng GEIS còn xem xét đồng thời tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float), giới hạn sở hữu nước ngoài (room ngoại) và phần cổ phiếu thực tế có thể tiếp cận đối với nhà đầu tư quốc tế.

Dù vậy, kết quả rà soát của FTSE không công bố nguyên nhân chi tiết đối với từng cổ phiếu, vì vậy chưa có cơ sở để khẳng định VNM bị loại chỉ bởi một tiêu chí riêng lẻ.

Không riêng VNM, dự báo của MBS còn có một loạt cổ phiếu không xuất hiện trong Global All Cap chính thức, gồm KBC, BSR, DGC, GEE, KDH, VIB và PLX. Trước công bố, MBS lần lượt ước tính tổng dòng vốn có thể phân bổ cho các mã này dao động từ khoảng 1 triệu USD đến 12 triệu USD tùy cổ phiếu.

Trong đó, trường hợp BSR cũng được nhiều tổ chức chú ý. Mirae Asset đưa BSR vào danh sách dự báo và ước tính quy mô vốn có thể chảy vào cổ phiếu này khoảng 37 triệu USD trong quá trình phân bổ.

Sự khác biệt giữa các dự báo càng rõ khi Mirae Asset từng đưa ra danh sách tới 34 cổ phiếu, bao gồm những cái tên như LPB, BSR, HVN, SAB, GEE, VIB, TPB, POW, EIB và OCB. Phần lớn các mã này sau đó không xuất hiện trong Global All Cap chính thức.

MBB, MWG từng nằm trong nhóm được kỳ vọng hưởng lợi

Bên cạnh các dự báo sát thời điểm công bố, một số báo cáo chiến lược từ đầu năm cũng từng gọi tên nhiều blue-chip có khả năng hưởng lợi khi Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng.

Trong báo cáo triển vọng năm 2026, VNDIRECT xây dựng danh sách 20 cổ phiếu có khả năng hưởng lợi từ dòng vốn liên quan đến nâng hạng. MBB đứng thứ 7, với free-float được ước tính khoảng 50%, vốn hóa free-float hơn 93.600 tỷ đồng và room ngoại còn lại khoảng 3,1%. MWG đứng ngay sau, còn CTG cũng có tên trong danh sách này. VNM xếp thứ 14.

Đây không phải danh sách dự báo thành phần FTSE cuối cùng theo nghĩa hẹp, nhưng phản ánh kỳ vọng khá phổ biến trên thị trường rằng những cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao như MBB, MWG hay CTG sẽ nằm trong nhóm hưởng lợi đáng kể khi dòng vốn quốc tế tái phân bổ.

Kết quả ngày 21/8 cho thấy cả MBB, MWG và CTG đều không có mặt trong FTSE Global All Cap. MBB thuộc nhóm ngân hàng có quy mô vốn hóa lớn, thanh khoản cao; MWG là một trong những doanh nghiệp bán lẻ lớn nhất sàn chứng khoán; CTG thuộc nhóm ngân hàng quốc doanh vốn hóa hàng đầu. Tuy nhiên, quy mô doanh nghiệp không đồng nghĩa với quy mô cổ phiếu mà nhà đầu tư nước ngoài thực tế có thể mua.

Theo ông Phan Lê Thành Long, chuyên gia đầu tư - tài chính, Chủ tịch AFA Group, chênh lệch giữa dự báo và kết quả thực tế đến từ hệ thống tiêu chí sàng lọc của FTSE. Bên cạnh quy mô vốn hóa, cổ phiếu phải đáp ứng các yêu cầu về thanh khoản, tỷ lệ tự do chuyển nhượng (free-float), dư địa sở hữu nước ngoài và thời gian niêm yết.

“Có những cổ phiếu cơ bản tốt nhưng room ngoại đã đầy hoặc phần dư địa còn lại thấp thì khả năng đầu tư của quỹ quốc tế bị hạn chế. Khi đó, FTSE phải tính toán tỷ trọng có thể đầu tư dựa trên đồng thời free-float và giới hạn sở hữu nước ngoài”, ông Long chia sẻ.

“Lỡ hẹn” không có nghĩa hết cơ hội

Việc không xuất hiện trong kỳ cơ cấu đầu tiên cũng chưa khép lại cơ hội đối với VNM, MBB hay các cổ phiếu khác.

Theo ông Long, rổ chỉ số FTSE không cố định về số lượng. Thành phần được đánh giá lại định kỳ và cổ phiếu có thể được thêm mới hoặc bị loại nếu các chỉ tiêu về vốn hóa, vốn hóa khả dụng, thanh khoản, free-float hay khả năng tiếp cận của nhà đầu tư ngoại thay đổi.

Do đó, kết quả ngày 21/8 nên được nhìn như ảnh chụp tại một thời điểm hơn là bảng xếp hạng cố định về chất lượng doanh nghiệp.

Điểm đáng lưu ý hơn sau kỳ rà soát đầu tiên là cách thị trường định nghĩa một “blue-chip” trong kỷ nguyên nâng hạng có thể sẽ thay đổi. Với nhà đầu tư trong nước, vốn hóa lớn thường đồng nghĩa với vị thế đầu ngành và sức ảnh hưởng lên chỉ số. Với các bộ chỉ số toàn cầu, yêu cầu còn đi xa hơn: cổ phiếu phải đủ lớn nhưng cũng phải có đủ lượng cổ phần thực sự lưu hành, đủ thanh khoản và đủ dư địa để vốn ngoại có thể tham gia.

Vì thế, việc một số tên tuổi như VNM, MBB hay MWG chưa xuất hiện trong FTSE Global All Cap không nhất thiết phản ánh chất lượng hoạt động của doanh nghiệp. Kết quả này trước hết cho thấy từ “doanh nghiệp lớn” đến “cổ phiếu có thể đầu tư ở quy mô toàn cầu” vẫn còn một khoảng cách.

Khi Việt Nam chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9, khoảng cách ấy có thể trở thành một trong những động lực để doanh nghiệp niêm yết tiếp tục cải thiện free-float, khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và chất lượng hàng hóa trên thị trường chứng khoán.