Xuất khẩu rau quả mở rộng dư địa, hướng tới kỷ lục 10 tỷ USD

Xuất khẩu rau quả Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực (Ảnh minh hoạ có sự hỗ trợ của AI).

Xuất khẩu tăng trưởng, mở rộng dư địa thị trường

Xuất khẩu rau quả Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. 9 tháng năm 2026 đạt 7,35 tỷ USD, tăng 19,9%. Kết quả này cho thấy rau quả Việt Nam đang tận dụng tương đối hiệu quả nhu cầu quốc tế, đồng thời hưởng lợi từ sự đa dạng của các nhóm sản phẩm, từ trái cây tươi đến hàng chế biến.

Đáng chú ý, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đây là tháng thứ ba liên tiếp xuất khẩu rau quả vượt mốc 1 tỷ USD cho thấy sức cầu thị trường và năng lực cung ứng của doanh nghiệp đang được cải thiện, tạo đà cho ngành hướng tới mục tiêu xuất khẩu đạt kỷ lục 10 tỷ USD.

Tuy nhiên cùng với kết quả đạt được tích cực, ngành rau quả vẫn cần tiếp tục nâng cao chất lượng, củng cố chuỗi cung ứng và giảm những rủi ro phát sinh từ việc tập trung thị trường để có thể chuyển hoá tăng trưởng hiện tại thành động lực dài hạn,

Trong cơ cấu thị trường xuất khẩu, Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí lớn nhất, chiếm 63% tổng giá trị xuất khẩu rau quả của Việt Nam trong 9 tháng. Hoa Kỳ đứng thứ hai với thị phần 7%, tiếp đến là Hàn Quốc với 3,8%. Tuy nhiên, xuất khẩu tập trung cao vào một thị trường nhất định đã đặt ra yêu cầu chủ động quản trị rủi ro. Trước những thay đổi về tiêu chuẩn chất lượng, kiểm dịch thực vật, truy xuất nguồn gốc hoặc quy trình thông quan có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu. Do đó, mở rộng thị trường cần được xác định là nhiệm vụ chiến lược, không chỉ nhằm tìm kiếm thêm đầu ra mà còn giúp doanh nghiệp phân tán rủi ro và nâng cao khả năng thích ứng trước biến động thương mại.

Trước diễn biến của các thị trường cho thấy, cùng với dư địa mở rộng ngoài cơ hội còn có những thách thức. Trong nhóm 15 thị trường xuất khẩu lớn nhất, Campuchia ghi nhận mức tăng mạnh nhất, gấp 2,3 lần so với cùng kỳ, trong khi Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) giảm 36,1%. Đáng chú ý, Liên minh châu Âu (EU) đang trở thành điểm đến tiềm năng đối với rau quả Việt Nam. Đây là cơ hội để doanh nghiệp mở rộng phân khúc tiêu thụ, song đòi hỏi đầu tư nghiêm túc vào chất lượng, tính minh bạch của chuỗi cung ứng và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn nhập khẩu.

Về mặt hàng, sầu riêng tiếp tục là động lực tăng trưởng nổi bật. Trong 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt 3,5 tỷ USD, tăng 52% so với cùng kỳ năm trước. Riêng thị trường Trung Quốc đạt 3,3 tỷ USD, tăng 59% so với cùng kỳ năm 2025. Xuất khẩu sang Hàn Quốc cũng tăng mạnh, trong khi Hoa Kỳ và Nhật Bản ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số.

Kết quả này khẳng định sức hút của sầu riêng Việt Nam tại các thị trường tiêu thụ lớn. Tuy nhiên, sự đóng góp đáng kể của một mặt hàng cũng cho thấy yêu cầu cấp thiết phải đa dạng hóa cơ cấu sản phẩm. Xuất khẩu trái cây tươi thường chịu ảnh hưởng của mùa vụ, thời gian bảo quản và các yêu cầu kiểm dịch nghiêm ngặt. Nếu phụ thuộc quá lớn vào một số mặt hàng, tăng trưởng chung có thể biến động khi nguồn cung giảm hoặc điều kiện tiếp cận thị trường thay đổi.

Bên cạnh sầu riêng, dừa, thanh long, chanh leo, bưởi, xoài và rau quả chế biến đang góp phần mở rộng nguồn thu xuất khẩu. Việc phát triển đồng đều các nhóm sản phẩm giúp tận dụng lợi thế vùng nguyên liệu, giảm áp lực phụ thuộc vào mùa thu hoạch của từng loại trái cây và tăng khả năng đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng quốc tế.

Những tháng cuối năm, triển vọng xuất khẩu được đánh giá tích cực nhờ nhu cầu mua sắm phục vụ lễ, Tết tăng cao. Trong tháng 11 và tháng 12, nhu cầu hàng hóa tại Trung Quốc, Đông Bắc Á, châu Âu và Bắc Mỹ thường gia tăng, điều này mở ra cơ hội để doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu dừa tươi, chanh leo, bưởi, thanh long, xoài và các sản phẩm chế biến, bù đắp phần nào sự suy giảm nguồn cung sầu riêng tươi sau vụ thu hoạch cao điểm.

Tuy nhiên, nhu cầu thị trường tăng không đồng nghĩa kim ngạch sẽ tự động tăng tương ứng. Khả năng tận dụng mùa cao điểm phụ thuộc vào việc chuẩn bị nguồn hàng, kiểm soát chất lượng, tổ chức logistics và đáp ứng đúng tiến độ giao hàng. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, dự báo nhu cầu theo từng thị trường và tăng cường liên kết với vùng trồng để bảo đảm nguồn cung ổn định. Đây cũng là điều kiện quan trọng nhằm hạn chế rủi ro về chất lượng, chi phí vận chuyển và tình trạng thiếu hàng cục bộ.

Khơi thông dư địa, hướng tới tăng trưởng bền vững

Thanh long là một trong những mặt hàng góp phần mở rộng nguồn thu xuất khẩu.

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, kim ngạch gần 7,35 tỷ USD sau 9 tháng, mục tiêu xuất khẩu rau quả đạt kỷ lục 10 tỷ USD đang mở ra triển vọng tích cực. Dù vậy, để hiện thực hóa mục tiêu, ngành hàng không chỉ cần tận dụng tốt nhu cầu cuối năm mà còn phải giải quyết những hạn chế mang tính cơ cấu. Trong đó, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu quả tươi, tăng tỷ trọng chế biến sâu và nâng cao giá trị gia tăng.

Đồng thời, đầu tư công nghệ chế biến cần gắn với tổ chức vùng nguyên liệu đạt chuẩn, liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; Chú trọng xây dựng thị trường đầu ra ổn định cùng với chế biến sâu kéo dài thời gian bảo quản, giảm tổn thất sau thu hoạch và tạo ra những sản phẩm phù hợp hơn với hệ thống phân phối hiện đại và nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường khó tính. Không chỉ vậy vấn đề kiểm soát chất lượng phải được thực hiện xuyên suốt từ sản xuất, thu hoạch, sơ chế, đóng gói đến vận chuyển, bảo đảm yêu cầu về an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật và truy xuất nguồn gốc.

Về dài hạn, phát triển thương hiệu, đa dạng hóa thị trường và nâng cao tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng sẽ là nền tảng để rau quả Việt Nam duy trì sức cạnh tranh. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mục tiêu kỷ lục 10 tỷ USD không chỉ là dấu mốc về kim ngạch mà còn là động lực thúc đẩy chuyển đổi phương thức sản xuất và xuất khẩu. Khi kết hợp hiệu quả cơ hội thị trường cuối năm với đầu tư chế biến, nâng cao chất lượng và phát triển chuỗi cung ứng ổn định, xuất khẩu rau quả Việt Nam sẽ có thêm cơ sở để hướng tới kỷ lục 10 tỷ USD và duy trì tăng trưởng bền vững.