Lượng văn bản pháp luật được ban hành nhiều nhất các bộ, ngành
Phát biểu tham luận tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 của Bộ Tài chính chiều ngày 17/7, Vụ trưởng Vụ Pháp chế ông Hoàng Thái Sơn cho biết, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế luôn được ngành Tài chính xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt và ưu tiên hàng đầu.
Theo ông Hoàng Thái Sơn, trong 6 tháng đầu năm 2026, ngành Tài chính đã thể hiện vai trò tiên phong, chủ động đề xuất cải cách và đổi mới phương thức, lấy pháp luật làm trung tâm trong quản lý nhà nước, đẩy mạnh việc ban hành pháp luật để quản lý và kiến tạo thể chế phát triển. “Người dân và doanh nghiệp được xác định là trung tâm, phục vụ, còn pháp luật là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế”, Vụ trưởng Vụ Pháp chế nhấn mạnh.
Mặc dù khối lượng xây dựng văn bản quy phạm pháp luật rất lớn, yêu cầu tiến độ cấp bách, song với sự chỉ đạo quyết liệt của Lãnh đạo Bộ và nỗ lực của các đơn vị, ngành Tài chính đã kịp thời tham mưu trình cấp có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền nhiều chính sách quan trọng nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt về pháp luật.
Kết quả, trong 6 tháng đầu năm 2026, Bộ Tài chính đã ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành 152 văn bản quy phạm pháp luật, chiếm gần 20% tổng số văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ và cấp có thẩm quyền, là bộ có số lượng văn bản được ban hành nhiều nhất.
Theo Vụ trưởng Vụ Pháp chế, các văn bản không chỉ đáp ứng yêu cầu cấp bách trong quản lý nhà nước mà còn góp phần khơi thông nguồn lực, tạo nền tảng pháp lý phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.
Tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy mạnh phân cấp
Một trong những kết quả nổi bật là cải cách thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh. Theo Vụ trưởng Hoàng Thái Sơn, Bộ Tài chính đã thực hiện cắt giảm 95/237 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, tương đương gần 40%, đáp ứng yêu cầu của Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương về cắt giảm điều kiện kinh doanh. Việc tiếp tục rà soát, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh sẽ góp phần giảm thời gian, chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.
Trong lĩnh vực ngân sách nhà nước và đầu tư công, các chính sách mới tập trung thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và sắp xếp tổ chức bộ máy.
Đồng thời, Bộ Tài chính tiếp tục đổi mới cơ chế phân cấp, phân bổ ngân sách theo hướng bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương nhưng tăng tính chủ động cho địa phương, quán triệt phương châm “cấp nào, cơ quan nào thực hiện hiệu quả sẽ được ưu tiên nguồn lực”, “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.
 |
| Vụ trưởng Vụ Pháp chế Hoàng Thái Sơn phát biểu tại Hội nghị. |
Nhiều quy trình trong lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách nhà nước cũng được đơn giản hóa nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thủ tục hành chính.
Trong lĩnh vực đấu thầu, Bộ Tài chính đã sửa đổi nhiều quy định theo hướng tăng quyền tự chủ cho các chủ thể trong hoạt động lựa chọn nhà thầu; bổ sung cơ chế ưu đãi đối với doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, tổ chức khoa học và công nghệ, sản phẩm, dịch vụ công nghệ số. Đồng thời, trao quyền cho doanh nghiệp nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập tự quyết định lựa chọn nhà thầu đối với hoạt động mua sắm không sử dụng vốn ngân sách nhà nước.
Đối với lĩnh vực đầu tư kinh doanh, nhiều quy định được sửa đổi nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về thể chế; tiếp tục cắt giảm điều kiện, thủ tục kinh doanh không còn phù hợp và hoàn thiện cơ chế phân cấp giữa Trung ương với địa phương, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, kịp thời xử lý những vấn đề thực tiễn, tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế.
Hoàn thiện khung pháp lý về tiết kiệm, chống lãng phí
Một nội dung được Vụ trưởng Vụ Pháp chế Hoàng Thái Sơn nhấn mạnh là việc hoàn thiện thể chế về tiết kiệm, chống lãng phí.
Theo đó, Bộ Tài chính đã chủ động xây dựng, trình Quốc hội ban hành Luật Tiết kiệm, chống lãng phí, đồng thời trình Chính phủ ban hành 3 nghị định quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, bảo đảm đồng bộ để các quy định có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
“Khung pháp lý về tiết kiệm, chống lãng phí cơ bản đã được hoàn thiện đầy đủ, đồng bộ với nhiều điểm mới, đột phá, tạo chuyển biến tích cực trong xây dựng văn hóa phòng, chống lãng phí, đưa tiết kiệm, chống lãng phí trở thành tự giác, tự nguyện. Có cơ chế giám sát, kiểm tra, thực hiện, xử lý mạnh, có tính răn đe cao đối với các hành vi lãng phí”, Vụ trưởng Hoàng Thái Sơn nhấn mạnh.
Đáng chú ý, các hành vi lãng phí đã được cụ thể hóa theo 7 lĩnh vực, gồm: Quản lý, sử dụng tài chính công; Quản lý, sử dụng vốn đầu tư; Quản lý và sử dụng tài sản công; Quản lý, khai thác tài nguyên, năng lượng; Quản lý vốn nhà nước trong các dự án PPP; Quản lý vốn đầu tư nhà nước tại doanh nghiệp; Tổ chức bộ máy và quản lý, sử dụng lao động trong khu vực nhà nước.
Bên cạnh đó, các nghị định hướng dẫn cũng quy định cụ thể về chế tài xử lý, xử phạt vi phạm hành chính, bồi thường thiệt hại và 13 phương pháp xác định thiệt hại, tạo cơ sở pháp lý để xử lý các hành vi gây lãng phí.
Các quy định mới cũng đẩy mạnh phân cấp cho bộ, ngành, địa phương trong xây dựng, tổ chức thực hiện chương trình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Đồng thời, tăng cường yêu cầu công khai, minh bạch và điện tử hóa thông tin để phục vụ công tác giám sát.
Theo Vụ trưởng Hoàng Thái Sơn, nhiệm vụ xây dựng pháp luật trong 6 tháng cuối năm 2026 còn rất lớn. Bộ Tài chính dự kiến trình Quốc hội thông qua 11 luật, nghị quyết; trình Chính phủ ban hành 60 nghị định, quyết định của Thủ tướng Chính phủ và ban hành theo thẩm quyền 58 thông tư.
Các văn bản sẽ tiếp tục thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, trọng tâm là triển khai hiệu quả các nghị quyết về phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, với yêu cầu xuyên suốt là thể chế phải đi trước một bước, mở đường cho đột phá phát triển và phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.
“Các đơn vị xây dựng pháp luật và chính sách của Bộ Tài chính sẽ nghiêm túc thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Bộ, phấn đấu hoàn thành 100% nhiệm vụ được giao với chất lượng cao nhất”, Vụ trưởng Vụ Pháp chế Hoàng Thái Sơn khẳng định.
