 |
| Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, vấn đề quan trọng là phải chuyển từ việc xây dựng thể chế chỉ nhằm xử lý điểm nghẽn sang xây dựng thể chế kiến tạo phát triển. |
Thể hiện quyết tâm đổi mới của Chính phủ
Ngày 18/10, Quốc hội thảo luận tại Tổ về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, dự kiến kế hoạch năm 2027; tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026, dự toán ngân sách nhà nước và phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027; tình hình thực hiện kế hoạch đầu tư công năm 2026, dự kiến kế hoạch năm 2027 và quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025.
Phát biểu thảo luận, đại biểu Lã Thanh Tân (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) cơ bản thống nhất với Báo cáo của Chính phủ về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027. Đại biểu tập trung phân tích yêu cầu tiếp tục đổi mới thể chế, pháp luật và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành nhằm giải phóng nguồn lực cho phát triển.
Đánh giá về kết quả cải cách thể chế thời gian qua, đại biểu Lã Thanh Tân ghi nhận tư duy xây dựng và hoàn thiện pháp luật đang chuyển biến theo hướng kiến tạo phát triển. Cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh ngày càng được chú trọng.
Theo đại biểu, những chuyển biến này cho thấy quyết tâm đổi mới của Chính phủ, đặc biệt là sự chuyển dịch từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, từ kiểm soát bằng thủ tục sang quản trị bằng pháp luật, dữ liệu và trách nhiệm giải trình.
Trong giai đoạn phát triển mới, khi đất nước đặt ra mục tiêu tăng trưởng cao hơn, đại biểu cho rằng, thể chế cần tiếp tục phát huy vai trò mở đường cho phát triển, pháp luật phải khơi thông nguồn lực, còn bộ máy nhà nước phải chuyển các quyết sách thành kết quả thực tế.
Đại biểu đề xuất chuyển từ rà soát văn bản sang quản trị các điểm nghẽn trong thực tiễn, xây dựng danh mục thống nhất và thường xuyên cập nhật những vướng mắc về thể chế, pháp luật đang tác động trực tiếp đến hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, đổi mới sáng tạo và hoạt động của bộ máy nhà nước.
Danh mục cần xác định rõ vấn đề, đối tượng chịu tác động, nguyên nhân và công cụ xử lý. Vướng mắc do luật cần được nghiên cứu sửa luật; vướng mắc từ văn bản hướng dẫn cần được kịp thời hoàn thiện; những bất cập trong phối hợp cần được xác định lại quy trình, đầu mối; còn hạn chế trong tổ chức thực hiện phải được chấn chỉnh về trách nhiệm thi hành.
Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng cần chuyển từ trách nhiệm chung sang trách nhiệm đến cùng. Mỗi điểm nghẽn cần có cơ quan chủ trì, thời hạn hoàn thành, phương án xử lý và sản phẩm đầu ra cụ thể. Với vấn đề liên ngành, cần xác định rõ cơ quan điều phối và thẩm quyền; với vấn đề vượt thẩm quyền, phải có cơ chế báo cáo, đề xuất cấp có thẩm quyền quyết định, tránh tình trạng vướng mắc bị chuyển từ cơ quan này sang cơ quan khác.
Đại biểu nhấn mạnh: “Đã giao nhiệm vụ thì phải rõ trách nhiệm, đã xác định thời hạn thì phải có kết quả, vấn đề phối hợp liên ngành trách nhiệm điều phối càng phải rõ ràng”. Vấn đề chuyển từ đánh giá theo đầu ra hành chính sang đánh giá hiệu quả thực chất cũng được đại biểu đề cập.
Thể chế kiến tạo phát triển, khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng
Trao đổi về công tác hoàn thiện thể chế, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đánh giá cao sự đổi mới trong hoạt động của Quốc hội, đặc biệt là sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan của Quốc hội với cơ quan chủ trì soạn thảo trong quá trình thẩm tra, xây dựng pháp luật. Các cơ quan của Quốc hội đã thực hiện công tác thẩm tra kỹ lưỡng, trách nhiệm; chủ động tiếp cận, nghiên cứu và phản ánh ý kiến ngay từ khi hồ sơ chưa đầy đủ, sau đó tiếp tục phối hợp khi có tờ trình chính thức.
Về phía Chính phủ, Thủ tướng khẳng định tinh thần nghiêm túc, cầu thị trong tiếp thu, lắng nghe ý kiến để hoàn thiện công tác xây dựng pháp luật.
Theo Thủ tướng, vấn đề quan trọng là phải chuyển từ việc xây dựng thể chế chỉ nhằm xử lý điểm nghẽn sang xây dựng thể chế kiến tạo phát triển. “Chúng ta đang đi đúng hướng là xây dựng thể chế không phải chỉ để xử lý điểm nghẽn, thể chế để kiến tạo phát triển”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Thủ tướng cho rằng, có hệ thống thể chế đầy đủ, thông thoáng, minh bạch, phù hợp với các chuẩn mực và thông lệ quốc tế là điều kiện để kiến tạo phát triển, huy động các nguồn lực cho tăng trưởng, phát triển và xây dựng đất nước.
Đánh giá về kết quả xây dựng pháp luật trong năm 2026, Thủ tướng cho biết khối lượng công việc rất lớn, với nhiều luật đặc biệt quan trọng được xem xét, ban hành. Theo Thủ tướng, tiến độ thể chế hóa các chủ trương, định hướng lớn trong năm đầu nhiệm kỳ có chuyển biến đáng chú ý.
Thủ tướng nêu rõ, sau 9 tháng và bước sang tháng thứ 10 của năm đầu nhiệm kỳ, về cơ bản, các chủ trương, định hướng lớn đã được Quốc hội và Chính phủ thể chế hóa thành văn bản quy phạm pháp luật.
So sánh với các nhiệm kỳ trước, Thủ tướng cho biết có những nhiệm kỳ phải đến năm thứ 2, thứ 3, thậm chí năm thứ 4 mới hoàn thành một số nhiệm vụ thể chế hóa. Vì vậy, kết quả đạt được trong năm đầu nhiệm kỳ là một bước đột phá cần tiếp tục tập trung thực hiện theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV.
Trong các lĩnh vực được Thủ tướng đề cập có những luật quan trọng về đất đai, kinh doanh bất động sản, nhà ở, điện lực, dầu khí, đầu tư; việc hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước với Luật Đầu tư công; cùng các luật về hình sự, tố tụng hình sự, tổ chức cơ quan điều tra hình sự và các văn bản liên quan đến y tế, giáo dục, văn hóa, khoa học và công nghệ. Các chính sách đều được ban hành đầy đủ.
Một điểm được Thủ tướng nhấn mạnh là yêu cầu nâng cao chất lượng văn bản hướng dẫn thi hành. Theo đó, khi trình các dự án luật, hồ sơ cần kèm theo dự thảo nghị định, thông tư hướng dẫn và bảo đảm chất lượng các văn bản này.
Thủ tướng cho biết: “Lần đầu tiên sau rất nhiều năm Chính phủ còn không còn nợ đọng văn bản hướng dẫn”. Theo Thủ tướng, kết quả này góp phần tránh tạo ra những ách tắc mới trong quá trình tổ chức thực hiện pháp luật.
Thủ tướng đặc biệt ấn tượng với sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan của Quốc hội và các cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc thể chế hóa các quy định, chủ trương của Trung ương và Bộ Chính trị.
Những kết quả này cho thấy yêu cầu hoàn thiện thể chế không chỉ nằm ở việc ban hành các quy định pháp luật, mà còn đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan trong quá trình xây dựng và tổ chức thực hiện. Đây cũng là cơ sở để tiếp tục nâng cao hiệu quả cải cách thể chế, tạo điều kiện huy động và phát huy các nguồn lực phục vụ mục tiêu phát triển trong thời gian tới.
