"Tăng trưởng không thể có được nếu không có sự vào cuộc của chính quyền địa phương"

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng thảo luận tại tổ. Ảnh: VPQH

Tăng trưởng cao nhưng phải trên nền tảng ổn định

Chiều ngày 18/10, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại tổ về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, dự kiến kế hoạch năm 2027; tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026, dự toán ngân sách nhà nước và phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027; tình hình thực hiện kế hoạch đầu tư công năm 2026, dự kiến kế hoạch năm 2027 và quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025.

Phát biểu thảo luận tại Tổ 3 (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng, Hà Tĩnh, Lạng Sơn), Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng cho biết, năm 2026 là năm đầu, tạo nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của cả nhiệm kỳ 2026-2030. Qua đánh giá, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh một chuyển biến quan trọng là tư duy, nhận thức và trách nhiệm của các cấp, các ngành đã có thay đổi rõ nét, tích cực. Sự chuyển biến này có được nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ Trung ương đến địa phương.

“Tăng trưởng không thể có được nếu không có sự vào cuộc của chính quyền địa phương”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo Người đứng đầu Chính phủ, cách thức xử lý công việc tại nhiều địa phương đã thay đổi theo hướng trực tiếp, sát thực tiễn và quyết liệt hơn. Những sở, ngành, lĩnh vực hoặc địa phương chưa đạt tiến độ đều được lãnh đạo trực tiếp làm việc, yêu cầu thúc đẩy thực hiện nhiệm vụ; có nơi chủ động điều chuyển cán bộ khi cần thiết. Thủ tướng cho rằng sự chuyển biến này bước đầu tạo nền tảng căn bản, dù vẫn cần thêm thời gian để nâng cao tính đồng đều và hiệu quả.

Một điểm mới khác là cách điều hành của Chính phủ theo hướng xây dựng kế hoạch chi tiết, giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành trên tất cả các lĩnh vực, xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, tiến độ, lộ trình và thời hạn hoàn thành.

Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu đánh giá công việc phải dựa trên kết quả thực tế, thay vì chỉ báo cáo số lượng cuộc họp hoặc văn bản đã ban hành. “Đến ngày giờ kết quả đâu? Và kết quả đấy có đạt chất lượng hay không? Đấy mới là yêu cầu”, Thủ tướng nói.

Theo Thủ tướng, cách làm này đang từng bước được triển khai từ Trung ương đến địa phương, theo hướng khoa học, có trọng tâm, trọng điểm và tập trung giải quyết những vấn đề đặt ra. Sự phối hợp giữa Chính phủ và Quốc hội cũng được đánh giá là chặt chẽ, góp phần thực hiện khối lượng lớn công việc về thể chế từ đầu nhiệm kỳ đến nay.

Về điều hành kinh tế vĩ mô, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu tăng trưởng nhanh phải đi đôi với bền vững, trên nền tảng ổn định. “Nếu chúng ta không điều hành nhạy bén, kịp thời, chúng ta không thể giữ được lạm phát như vậy”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo Thủ tướng, giá xăng dầu thế giới tăng từ khoảng 65% đến gần 90%. Nếu không áp dụng ngay các biện pháp về thuế, giá xăng dầu trong nước có thể tăng mạnh, kéo theo tác động đến giá nhiều hàng hóa, dịch vụ khác.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia chịu áp lực lạm phát lớn, Việt Nam vẫn bảo đảm cung ứng xăng dầu đầy đủ, đồng thời kiểm soát giá để chia sẻ khó khăn với nền kinh tế, người dân và người tiêu dùng. Nhu cầu điện tăng cao trong bối cảnh thúc đẩy tăng trưởng và đầu tư cho khoa học công nghệ cũng đặt ra thách thức lớn, nhưng việc cung ứng điện vẫn được bảo đảm và giá điện được giữ ổn định.

Thủ tướng dẫn số liệu, để tăng trưởng 1% GDP, nhu cầu điện tăng khoảng 1,3-1,5%. Việc kiểm soát giá các mặt hàng, cùng với giữ ổn định giá điện, đã góp phần kiểm soát lạm phát ở mức 4,52%. Cho rằng đây phải là sự cố gắng rất lớn trong điều hành vĩ mô, Thủ tướng cho biết, nếu lạm phát tăng thì thành quả tăng trưởng bị xói mòn và người dân không được hưởng những cái thành quả đó.

Do đó, “trách nhiệm tăng trưởng cao để thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội là đúng nhưng phải trên một nền tảng rất ổn định”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Đó cũng là mục tiêu trong điều hành vĩ mô năm 2027. Thủ tướng cho biết, Chính phủ sẽ tiếp tục kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, áp dụng đồng bộ các biện pháp kiểm soát lạm phát và giữ vững các cân đối lớn của nền kinh tế.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng làm rõ vấn đề được các đại biểu Quốc hội quan tâm là thành quả tăng trưởng phải lan tỏa đến người dân, doanh nghiệp và xã hội.

Theo Thủ tướng, tăng trưởng đến từ nhiều động lực, bao gồm công nghiệp, xây dựng, thương mại, dịch vụ, du lịch, xuất nhập khẩu và các hoạt động khác của nền kinh tế, trong đó có đầu tư công, đầu tư tư nhân và đầu tư nước ngoài. Để đánh giá sức khỏe nền kinh tế, một trong những chỉ tiêu quan trọng là kết quả thu ngân sách nhà nước.

Thủ tướng cho biết, trong năm 2026, thông qua các chính sách hỗ trợ thuế, phí, lệ phí đã và đang triển khai, Nhà nước giảm thu ngân sách khoảng 235.000 tỷ đồng, gia hạn khoảng 125.000 tỷ đồng các khoản thu dự kiến thu vào tháng 6 sang cuối năm, nhằm giảm áp lực và tạo dòng tiền cho doanh nghiệp, cá nhân, hộ kinh doanh.

Mặc dù thực hiện các chính sách giảm thu và gia hạn thu, tổng thu ngân sách nhà nước năm 2026 ước đạt trên 3 triệu tỷ đồng. Số thu tuyệt đối tăng khoảng 526.000 tỷ đồng, tương đương tăng trên 20,8% và tăng khoảng 14% so với số thực hiện năm 2025.

Thủ tướng nhấn mạnh: “Sức khỏe nền kinh tế chúng ta đo qua con số thu ngân sách. Thu được hay không thể hiện nền kinh tế có tăng trưởng hay không”. Thủ tướng cho biết thêm, trong tổng thu nội địa khoảng 2,6 triệu tỷ đồng, thu từ khu vực kinh tế ngoài quốc doanh đạt khoảng 671.000 tỷ đồng, tăng tuyệt đối khoảng 168.000 tỷ đồng và tăng 33,4% so với dự toán.

Theo Thủ tướng, kết quả thu ngân sách này cần được nhìn nhận trong bối cảnh Nhà nước đã thực hiện các chính sách giảm thu, đồng thời tăng chi trợ cấp và bảo đảm an sinh xã hội. Thủ tướng cho rằng đây là cơ sở cho thấy sức khỏe nền kinh tế có tính thực chất.

Cho biết hiện nay nguồn lực đầu tư tập trung cho các công trình hạ tầng trọng điểm, Thủ tướng cho rằng cần có thời gian để các dự án này phát huy đầy đủ hiệu quả. Những dự án giao thông đường bộ, đường sắt, cầu cảng biển khi hoàn thành và đưa vào khai thác sẽ góp phần giảm chi phí của nền kinh tế, nhất là chi phí logistics, qua đó mang lại lợi ích cho người dân và doanh nghiệp.

Quyết liệt giảm chi phí đầu vào, hoàn thiện dữ liệu và kết nối liên thông

Thủ tướng Lê Minh Hưng thông tin thêm, một nhiệm vụ rất quan trọng mà Chính phủ đang thực hiện theo chỉ đạo của Trung ương và Quốc hội là giảm chi phí đầu vào cho nền kinh tế.

Đối với thị trường nhà ở, bất động sản, Chính phủ đang triển khai các biện pháp, chính sách nhằm phát triển mạnh nhà ở xã hội và nhà cho thuê. Theo Thủ tướng, những giải pháp này hướng tới việc đưa thị trường nhà ở, nhất là phân khúc nhà chung cư, theo xu hướng giảm giá.

Về giá đất, Thủ tướng đề cập việc Quốc hội xem xét, thông qua Luật Đất đai và nhấn mạnh vai trò điều tiết của Nhà nước đối với giá đất. Trong lĩnh vực xăng dầu, Chính phủ sẽ sửa đổi nghị định nhằm cắt giảm các khâu trung gian trong kinh doanh, giảm chi phí phát sinh. Giá xăng dầu vẫn diễn biến theo thị trường nhưng cần hạn chế những khoản phụ thu và chi phí trung gian đẩy giá lên cao.

Đối với thuốc và thiết bị y tế, Thủ tướng cho rằng chi phí trung gian còn lớn, khiến người bệnh phải trả chi phí cao. Thủ tướng nhấn mạnh: “Việc đó không thể chấp nhận”. Theo đó, Chính phủ sẽ trình Quốc hội một số nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Khám bệnh, chữa bệnh và Luật Dược, theo hướng kiên quyết cắt giảm khâu trung gian để người dân, người bệnh tiếp cận thuốc và thiết bị y tế với chi phí hợp lý.

Trong lĩnh vực điện, Chính phủ sẽ cơ cấu lại hệ thống điện và các doanh nghiệp trong ngành nhằm giảm khâu trung gian. Đối với nông nghiệp, việc xử lý nghiêm các vi phạm về mã số vùng trồng và kiểm định đã góp phần thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu nông sản.

Thủ tướng nhấn mạnh, các giải pháp trên đều hướng đến mục tiêu giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả, năng suất và sức cạnh tranh, qua đó gia tăng giá trị cho nền kinh tế.

Cùng với việc giảm chi phí đầu vào, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá cao việc các đại biểu Quốc hội quan tâm, đóng góp ý kiến về khoa học công nghệ. Tuy nhiên, theo Thủ tướng, việc triển khai các nhiệm vụ theo Nghị quyết 57-NQ/TW cần có thời gian.

Quang cảnh thảo luận tổ. Ảnh: VPQH

Thủ tướng nhấn mạnh, nền kinh tế vẫn phải vận hành dựa trên các động lực công nghiệp, xây dựng, thương mại, dịch vụ và nông nghiệp. Khoa học công nghệ được ứng dụng để nâng cao giá trị, giảm chi phí và cải thiện hiệu quả của các ngành này. Đối với cơ quan nhà nước, khoa học công nghệ và dữ liệu được sử dụng để nâng cao năng lực quản trị, điều hành của các cấp chính quyền, từ cơ sở đến Trung ương.

Theo Thủ tướng, Việt Nam sẽ đẩy nhanh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia và năng suất của nền kinh tế. Thủ tướng cho hay, Việt Nam vừa ban hành khung kiến trúc tổng thể số quốc gia, tạo cơ sở để tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các hệ thống cụ thể.

Trên cơ sở khung kiến trúc này, Chính phủ giao Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Công an với vai trò cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo phối hợp với các bộ, ngành, địa phương hoàn thiện hệ thống theo các tiêu chí kỹ thuật thống nhất, bảo đảm khả năng kết nối.

Bên cạnh hạ tầng kỹ thuật, Thủ tướng khẳng định “dữ liệu là yếu tố không thể thiếu và có ý nghĩa sống còn”. Chính phủ đang đẩy nhanh hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia. Một số cơ sở dữ liệu rất phức tạp, một số dữ liệu lịch sử phải được rà soát, xây dựng lại.

Do đó, việc hoàn thiện dữ liệu đòi hỏi thêm thời gian, nhân lực và nguồn lực tài chính. Khi có khung kiến trúc, dữ liệu và quy định pháp lý đồng bộ, việc kết nối liên thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia và cung cấp dịch vụ hành chính theo cơ chế một cửa sẽ thuận lợi hơn.

Thủ tướng nhấn mạnh, khi dữ liệu quốc gia và dữ liệu chuyên ngành được kết nối, khai thác hiệu quả, người dân và doanh nghiệp sẽ không phải sử dụng lại những giấy tờ đã có trong hệ thống dữ liệu. Chính phủ đang ưu tiên hoàn thiện dữ liệu, đầu tư hệ thống đồng bộ, tiến tới kết nối trực tiếp các địa phương và bộ, ngành với Cổng dịch vụ công quốc gia để việc xử lý thủ tục hành chính được thông suốt.

Giảm tối thiểu 30% số dự án đầu tư công, ưu tiên công trình có sức lan tỏa

Về huy động nguồn lực đầu tư, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, Chính phủ đang tính toán các phương án trên cơ sở mục tiêu tăng trưởng 2 con số, trong khi nhu cầu vốn rất lớn và ngân sách nhà nước chỉ đáp ứng được một phần.

“Cho nên bắt buộc đầu tư công phải thực hiện giải ngân 100% và phải lựa chọn danh mục dự án thực sự hiệu quả và lan tỏa”, Thủ tướng nêu rõ.

Thủ tướng cho biết, nhiệm kỳ trước, cả nước có khoảng 5.000 dự án đầu tư công. Trong nhiệm kỳ này, số lượng dự án phải giảm tối thiểu 30%. Chính phủ giao Bộ Tài chính, các địa phương và hội đồng nhân dân các cấp có trách nhiệm rà soát kỹ, xác định dự án nào cần ưu tiên, không thể đầu tư tất cả cùng một lúc.

Đối với kế hoạch đầu tư công trung hạn và danh mục dự án năm 2027, một số dự án đã được phân bổ vốn, một số dự án đang tiếp tục hoàn thiện thủ tục. Chính phủ sẽ đẩy nhanh việc phân bổ vốn trong thời gian cuối năm và đầu năm.

Trên cơ sở nguồn vốn được phân bổ, các địa phương phải lựa chọn dự án triển khai trước với tinh thần trách nhiệm cao. Thủ tướng nhấn mạnh: “Dự án nào tạo hiệu quả kinh tế - xã hội nhanh nhất, cao nhất, có tác động lan tỏa và giúp trực tiếp cho người dân, cho doanh nghiệp là chúng ta phải ưu tiên đầu tư”.

Cùng với đầu tư công, Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương phải huy động nguồn lực từ đầu tư tư nhân, đầu tư nước ngoài và các nguồn vốn khác. Theo Thủ tướng, nếu chỉ sử dụng nguồn lực đầu tư công thì không thể đáp ứng yêu cầu tăng trưởng 2 con số trong thời gian tới. Các địa phương cần cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục nội bộ, tạo môi trường cạnh tranh để thu hút nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.

Về tiêu dùng trong nước, Thủ tướng nhìn nhận tốc độ tăng còn hạn chế so với công nghiệp, xây dựng, thương mại, dịch vụ và xuất nhập khẩu. Trong điều kiện kinh tế khó khăn, người dân có xu hướng thắt chặt chi tiêu. Vì vậy, cùng với các giải pháp phát triển sản xuất và xuất khẩu, cần thúc đẩy kích cầu nội địa. Dịp cuối năm là cơ hội để các địa phương đẩy mạnh các hoạt động kích cầu, đóng góp vào tăng trưởng.

Về an sinh xã hội, Thủ tướng cho biết năm 2026, Chính phủ chi trợ cấp cho người có công và các đối tượng bảo trợ xã hội khoảng 115.000 tỷ đồng, cao hơn dự toán khoảng 14.500 tỷ đồng.

Thủ tướng lưu ý cần phân biệt các nhóm đối tượng để có chính sách hỗ trợ phù hợp. Có những đối tượng cần được bảo trợ suốt đời, trong khi những đối tượng còn khả năng tham gia sản xuất cần được hỗ trợ theo phương thức phù hợp.

Cùng với phát triển kinh tế - xã hội, các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và đối ngoại tiếp tục được củng cố, nhất là tại các địa bàn chiến lược, nhằm chủ động trước các tình huống, không để bị động, bất ngờ. Việt Nam cũng cần tăng cường hợp tác quốc tế để thu hút đầu tư, huy động nguồn lực và kiến tạo môi trường bên ngoài hòa bình, thuận lợi cho phát triển đất nước.