Ngân hàng Nhà nước kích hoạt kênh mua USD, mở thêm van bơm tiền đồng

Ngân hàng Nhà nước đang thực hiện các phương án can thiệp thị trường ngoại tệ. Ảnh: Đức Thanh

Chỉ trong những ngày đầu tháng 11/2026, Ngân hàng Nhà nước đã công bố 2 phương án can thiệp thị trường ngoại tệ, đồng thời tạo thêm kênh cung ứng tiền đồng cho hệ thống ngân hàng.

Mới nhất, Ngân hàng Nhà nước thông báo mua ngoại tệ giao ngay với tỷ giá 25.500 VND/USD, áp dụng từ ngày 11/11/2026. Hoạt động mua được thực hiện vào thứ Hai và thứ Tư hằng tuần. Trường hợp trùng ngày nghỉ lễ, giao dịch chuyển sang ngày làm việc tiếp theo.

Đối tượng được bán ngoại tệ là các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài có trạng thái ngoại tệ dương. Khối lượng mua tối đa trong mỗi phiên tương ứng với mức cần thiết để đưa trạng thái ngoại tệ của từng tổ chức về cân bằng, căn cứ số liệu cuối ngày làm việc liền trước.

Đây là động thái đáng chú ý sau thời gian dài Ngân hàng Nhà nước không công bố các đợt mua USD giao ngay quy mô lớn. Trước đó, trong nửa đầu năm 2023, cơ quan điều hành từng mua khoảng 6 tỷ USD.

Theo báo cáo cập nhật của Công ty Chứng khoán An Bình (ABS), với tỷ giá mua 25.500 VND/USD, mỗi 1 tỷ USD được Ngân hàng Nhà nước mua vào sẽ tương ứng khoảng 25.500 tỷ đồng cung ứng cho hệ thống ngân hàng.

Trước đó, ngày 6/11, Ngân hàng Nhà nước công bố phương án hoán đổi USD/VND kỳ hạn 182 ngày, quy mô tối đa 2 tỷ USD, với ngày giá trị giao dịch 9/11. Tỷ giá mua giao ngay được ấn định ở mức 24.399 VND/USD, tỷ giá bán kỳ hạn 24.704 VND/USD. Nếu sử dụng toàn bộ hạn mức, lượng VND cung ứng ban đầu có thể đạt gần 48.800 tỷ đồng.

Điểm khác biệt giữa hai nghiệp vụ nằm ở cơ chế thu hồi vốn. Với hoán đổi ngoại tệ, Ngân hàng Nhà nước bán lại USD và thu hồi VND khi hợp đồng đáo hạn. Trong khi đó, mua USD giao ngay không kèm cam kết bán lại ngoại tệ, do đó lượng tiền đồng cung ứng không có kỳ hạn thu hồi xác định theo cùng giao dịch.

Việc triển khai các công cụ này diễn ra khi tỷ giá trong nước có xu hướng hạ nhiệt, trong khi nhu cầu thanh khoản VND gia tăng vào cuối năm.

Theo Bản tin Kinh tế - Tài chính tháng 10/2026 của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, thanh khoản hệ thống ngân hàng biến động mạnh trong tháng 10/2026. Riêng tuần cuối tháng, Ngân hàng Nhà nước phải bơm ròng 28.130 tỷ đồng qua nghiệp vụ thị trường mở, trong khi lãi suất liên ngân hàng qua đêm tăng lên 5,79%/năm vào ngày 30/10, kỳ hạn 3 tháng đạt 7,47%/năm.

Áp lực vốn còn đến từ tăng trưởng tín dụng. Đến ngày 4/11, dư nợ toàn hệ thống đạt khoảng 20,9 triệu tỷ đồng, tăng 12,55% so với cuối năm 2025, trong khi định hướng tăng trưởng tín dụng cả năm khoảng 15%. Nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh và giải ngân cuối năm tiếp tục đặt ra yêu cầu điều tiết thanh khoản linh hoạt hơn.

Theo báo cáo của ABS, thời điểm Ngân hàng Nhà nước triển khai mua USD giao ngay có những điều kiện thuận lợi hơn về tỷ giá. Ngày 9/11, tỷ giá liên ngân hàng ở mức 25.547 VND/USD, chỉ cao hơn 47 đồng, tương đương 0,18% so với tỷ giá mua can thiệp.

ABS đánh giá mức mua 25.500 VND/USD có thể tạo một ngưỡng hỗ trợ khi tỷ giá giảm, hạn chế việc VND lên giá quá nhanh. Tuy nhiên, do giá mua can thiệp thấp hơn tỷ giá liên ngân hàng, lượng ngoại tệ bán cho Ngân hàng Nhà nước trong những phiên đầu có thể chưa lớn.

Đối với dự trữ ngoại hối, ABS dẫn số liệu khoảng 87,6 tỷ USD tại ngày 18/6/2026, thấp hơn mức đỉnh gần 112 tỷ USD đầu năm 2022. Việc mua USD giao ngay có thể giúp Ngân hàng Nhà nước tích lũy thêm ngoại tệ, nhưng mức tăng thực tế phụ thuộc vào khối lượng giao dịch.

ABS xây dựng 3 kịch bản mua ngoại tệ đến cuối tháng 3/2027. Theo đó, nếu Ngân hàng Nhà nước mua 2 tỷ USD, lượng VND cung ứng tương ứng khoảng 51.000 tỷ đồng; với 6 tỷ USD là 153.000 tỷ đồng và 10 tỷ USD là 255.000 tỷ đồng. Trong kịch bản cơ sở mua 6 tỷ USD, lượng tiền đồng cung ứng tương đương khoảng 123% dư nợ thị trường mở (OMO) cuối tháng 10. Hai kịch bản còn lại tương ứng khoảng 41% và 204%.

Theo ABS, nguồn VND bổ sung có thể tạo điều kiện để Ngân hàng Nhà nước giảm quy mô cung ứng vốn qua OMO hoặc linh hoạt điều tiết thanh khoản, từ đó hỗ trợ mục tiêu hạ mặt bằng lãi suất.

Nguồn: ABS

Động thái mua ngoại tệ cũng diễn ra khi Ngân hàng Nhà nước đang triển khai các biện pháp giảm lãi suất. Theo bản tin kinh tế - tài chính tháng 10/2026 Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, đến ngày 4/11, toàn bộ 46 ngân hàng thương mại đã giảm ít nhất 0,5 điểm phần trăm lãi suất huy động niêm yết kỳ hạn từ 6 tháng trở lên; khoảng 22 ngân hàng giảm lãi suất cho vay.

Đến cuối tháng 10, lãi suất huy động bình quân đối với giao dịch phát sinh mới giảm khoảng 0,4 điểm phần trăm so với giữa tháng 9, trong khi lãi suất cho vay giảm khoảng 0,2 - 0,5 điểm phần trăm.

Vì thế, việc bổ sung nguồn vốn VND thông qua mua ngoại tệ có thể hỗ trợ quá trình giảm lãi suất, song mức độ tác động còn phụ thuộc chi phí vốn và nhu cầu tín dụng của từng ngân hàng.

Về triển vọng những tháng cuối năm, ABS kỳ vọng tỷ giá VND/USD dao động trong khoảng 25.500 - 26.000 VND/USD. Mức mua can thiệp 25.500 VND/USD được xem là ngưỡng hỗ trợ tiềm năng khi tỷ giá giảm, thay vì một mức tỷ giá được Ngân hàng Nhà nước cam kết duy trì.

Tuy nhiên, triển vọng tỷ giá vẫn chịu tác động từ chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), biến động đồng USD quốc tế và nhu cầu ngoại tệ phục vụ nhập khẩu. Theo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, rủi ro tỷ giá cuối năm còn đến từ khả năng Fed tăng lãi suất trong tháng 12, giá dầu cao và nhu cầu ngoại tệ theo mùa vụ. Việc giảm lãi suất huy động trong nước cũng có thể làm thu hẹp chênh lệch lãi suất VND - USD.

Như vậy, bên cạnh nghiệp vụ thị trường mở và hoán đổi ngoại tệ, việc mua USD giao ngay bổ sung thêm một kênh cung ứng VND cho hệ thống ngân hàng. Quy mô mua thực tế từ ngày 11/11 sẽ quyết định mức độ hỗ trợ thanh khoản, đồng thời cho thấy khả năng phối hợp giữa mục tiêu giảm lãi suất, ổn định tỷ giá và bổ sung dự trữ ngoại hối.